Soru 1
Konuşma haritasındaki 1. sorunun tamamlanması: “Dünya …'a/e benzer çünkü …”
Örnek cevap / çözüm yolu
“Dünya dev bir kütüphaneye benzer çünkü içinde milyarlarca canlı türünün ve doğa olayının bilgisini barındırır.”
Çözüm kontrolü: “Benzetme” söz sanatı kullanılarak Dünya ile kütüphane arasında bilgi zenginliği yönünden ilişki kurulmuştur.
Soru 2
Güneş, bir insan olsaydı günlük hayatında neler yapardı?
Örnek cevap / çözüm yolu
Sabah erkenden kalkıp dünyayı aydınlatmak için mesaisine başlar, öğle saatlerinde en yoğun çalışmasını yapar, akşam olunca dinlenmek için evine çekilirdi. Ayrıca etrafındakileri ısıtmak ve neşelendirmek için sürekli gülümsediğini anlatabilirdi.
Çözüm kontrolü: Güneşe insani özellikler verilerek “kişileştirme” (teşhis) söz sanatı uygulanmıştır.
Soru 3
Dünya’nın diğer gezegenlerle sohbet ettiğini ve insanları anlattığını düşününüz. Sizce onu dinleyenler, dünya hakkında ne düşünürlerdi?
Örnek cevap / çözüm yolu
Diğer gezegenler Dünya’nın üzerinde bu kadar çok canlıyı ve karmaşık bir yaşamı barındırmasına şaşırırlar, insanların bazen doğaya zarar vermesinden dolayı Dünya adına üzülürlerdi.
Çözüm kontrolü: Gezegenlerin konuşturulması ve duygulanması üzerinden “kişileştirme” ve “konuşturma” (intak) sanatına uygun bir çıkarım yapılmıştır.
Soru 4
Dünyaya düşeceği için çok heyecanlanan bir kar tanesiyle güneşin karşılaştığını hayal ediniz. Sizce kar tanesi, hayal kırıklığını nasıl anlatırdı?
Örnek cevap / çözüm yolu
“Toprağa dokunup çocukların neşesine katılmayı hayal ediyordum; fakat senin sıcaklığınla buluştuğum an damlaya dönüşüp yok olacağımı anladım.”
Çözüm kontrolü: Kar tanesine duygu ve söz hakkı verilerek “konuşturma” (intak) yapılmış, umut ile yok oluş arasındaki karşıtlık vurgulanmıştır.
Soru 5
Bulutların yağmur yağdırmak için insanlardan övgü istemeyi şart koştuğunu düşününüz. Bulutu ikna edebilmek için ona neler söylerdiniz?
Örnek cevap / çözüm yolu
“Ey gökyüzünün pamuk tarlası! Sen yağmurunu sunmazsan toprak kurur, çiçekler boynunu büker. Senin bu cömertliğin zaten doğadaki en büyük övgüdür.”
Çözüm kontrolü: Buluta hitap edilerek ikna edici ve teşvik edici bir konuşma kurgulanmıştır.
Soru 6
Dünya’nın kendi etrafında dönmesini günlük hayatımızda kullandığımız bir dijital araca benzetiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Dünya’nın kendi etrafında dönmesi, bir akıllı saatin veya dijital saatin ekranındaki saniye sayacına benzer; durmaksızın ritmik şekilde dönerek zamanın akışını (gece ve gündüzü) düzenler.
Çözüm kontrolü: Gece ve gündüzün oluşumu ile dijital araçların döngüsel/ritmik çalışması arasında bağlam kurulmuştur.
Soru 7
Gece ve gündüz, birbirlerine çalışma koşullarından şikâyet etselerdi neler söylerlerdi?
Örnek cevap / çözüm yolu
Gece: “Herkes uyurken ben karanlığı taşımaktan yoruluyorum.”
Gündüz: “Ben de insanların bitmek bilmeyen telaşına ve güneşin sıcağına katlanmak zorunda kalıyorum.”
Çözüm kontrolü: Gece ve gündüz kavramları karşılaştırılmış, “tezat” (karşıtlık) ve “kişileştirme” sanatları kullanılmıştır.
Soru 8
Güneşli bir havada sınıf arkadaşlarınızla pikniğe gittiniz. Bu esnada fırtına ortalığı karıştırmayı planlıyor. Sizce Güneş ve fırtına arasında nasıl bir konuşma geçer?
Örnek cevap / çözüm yolu
Güneş: “Çocuklar tam eğlenirken neden rüzgârını ve tozunu getiriyorsun?”
Fırtına: “Benim doğamda esmek ve gücümü göstermek var, sessiz duramam.”
Güneş: “Işığımla senin rüzgârını yatıştırıp bu güzel günü koruyacağım.”
Çözüm kontrolü: Güneş ve fırtına unsurları konuşturularak bir diyalog kurgulanmıştır.
Soru 9
Bir gölge ve güneş ışığı arkadaş olmak isteseler de bir türlü aynı zamanda karşılaşamıyorlar. Birbirlerine bir ses kaydı göndermeye karar veriyorlar, sizce neler söylerler?
Örnek cevap / çözüm yolu
Güneş Işığı: “Senin varlığının sebebi benim ama ben geldiğim an sen kaçıyorsun, seni göremediğim için üzgünüm.”
Gölge: “Ben hep senin arkanda saklanıyorum; sen çekildiğinde beliriyorum ama seni çok merak ediyorum.”
Çözüm kontrolü: Işık ve gölge arasındaki fiziksel ilişki edebî bir anlatımla (tezat ve kişileştirme) ifade edilmiştir.
Soru 10
“Zaman o kadar hızlı geçti ki …” cümlesini abartarak tamamlayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
“Zaman o kadar hızlı geçti ki gözümü açıp kapayıncaya kadar bir saniyede tam on yıl yaşlandım.”
Çözüm kontrolü: Zamanın hızlı geçişi mantık sınırlarını aşacak şekilde anlatılarak “abartma” (mübalağa) söz sanatı yapılmıştır.
Soru 11
b. Konuşmanızı yaparken sizce hangi maddede hangi söz sanatından yararlandınız? Bu söz sanatları anlatımınıza nasıl bir katkı sağladı? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Konuşma haritasındaki maddelerde şu söz sanatlarından yararlanılmıştır:
- 1 ve 6. maddelerde benzetme (teşbih): Dünya ve hareketi tanıdık kavramlara benzetilerek anlatım somutlaştırılmıştır.
- 2, 3, 4, 5, 7, 8 ve 9. maddelerde kişileştirme (teşhis) ve konuşturma (intak): Güneş, bulut, gece, gündüz, kar tanesi, fırtına ve gölgeye insani duygular verilip konuşturularak anlatım ilgi çekici hâle getirilmiştir.
- 7 ve 9. maddelerde karşıtlık (tezat): Gece-gündüz, ışık-gölge zıtlıkları vurgulanmıştır.
-
- maddede abartma (mübalağa): Zamanın hızı aşırı derece büyütülerek duygu güçlü şekilde yansıtılmıştır.
Bu söz sanatları, düşüncelerimizi daha etkileyici, renkli ve somut bir biçimde ifade etmemizi sağlamıştır.
Çözüm kontrolü: Tüm konuşma maddeleri Türkçe dersi öğretim programındaki söz sanatları (kişileştirme, konuşturma, benzetme, tezat, abartma) bağlamında incelenmiştir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 73 · 
Türkçe Ders Kitabı 2. Kitap cevapları · Sonraki sayfa: 75 →