Soru 1
Seyahatnamede verilen bilgilere dayanarak Karahanlıların sosyal ve ekonomik hayatı ile İslamiyet’ten önceki Türklerin sosyal ve ekonomik hayatı arasında görülen benzerlikler ve farklılıklar nelerdir? Düşüncelerinizi ifade ediniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Benzerlikler: Karahanlılarda halkın göçebe ve çoban yaşam tarzını devam ettirmesi, otların yetiştiği meraları kullanması ve hayvancılıkla geçinmesi, İslamiyet öncesi konar-göçer Türk kültürünün ekonomik faaliyetleriyle doğrudan benzerlik göstermektedir.
Farklılıklar: Seyahatnamedeki metinde halkın toprağı ekip biçmekle uğraşmadığı ifade edilse de Karahanlılar dönemi, Türklerin İslamiyet’i kabulüyle birlikte yerleşik hayata geçişin, şehir kültürünün ve mimarinin güçlendiği bir dönemi temsil etmektedir.
Çözüm Kontrolü: Yazılı kaynak metni (Kaynak 4) kanıt alınarak Karahanlılar ile İslam öncesi Türk topluluklarının sosyal ve ekonomik yapıları karşılaştırılmıştır.
Soru 2
Divânu Lugati’t-Türk hakkında verilen bilgilere göre Türkler 11. yüzyılda hangi alanlarda gelişme göstermiştir? Tartışınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Verilen bilgilere ve Görsel 3.47’ye göre Türkler 11. yüzyılda şu alanlarda gelişme göstermiştir:
- Coğrafya ve Haritacılık: Türk dünyası haritasının çizilmesi ve yeryüzünün küresel/daire biçiminin açıklanması.
- Astronomi ve Zaman Ölçümü: On İki Hayvanlı Türk Takvimi’nin kullanılması ve takvim bilgisi.
- Dil, Edebiyat ve Kültür: Türk dilinin zenginliğini ve Türk boylarının yerleşim alanlarını ortaya koyan eserler verilmesi.
Çözüm Kontrolü: Metindeki harita ve takvim bilgileri görsel kanıtlarla doğrulanarak Türklerin 11. yüzyıldaki bilimsel ve kültürel gelişme alanları listelenmiştir.
Soru 3
Verilen bilgilere göre Yusuf Has Hâcib, eserinde Türk devletlerinin hangi özelliği hakkında bilgi vermektedir? Düşüncelerinizi söyleyiniz.
Örnek cevap / çözüm yolu
Yusuf Has Hâcib, Kutadgu Bilig adlı eserinde Türk devletlerinin kut anlayışını İslamiyet kabul edildikten sonra da devam ettirdiğini ve sosyal devlet / karşılıklı sorumluluk ilkesine dayandığını göstermektedir. Yöneticilerin halka, halkın da yöneticilere karşı görev ve sorumluluklarının bulunması devletin adalet ve düzen anlayışını yansıtır.
Çözüm Kontrolü: Metinde geçen “kut anlayışı” ve “yöneticiler ile halkın karşılıklı sorumlulukları” ifadelerinden hareketle Türk devlet yönetimi özelliğine ulaşılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 151 · 
Sosyal Bilgiler Ders Kitabı 1. Kitap cevapları · Sonraki sayfa: 153 →