Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Tablo 1: İslamiyet Öncesi Dönemde Türklerin
- Hayat biçimi: Konar-göçer (göçebe) yaşam tarzı yaygındır. Çadırlarda yaşarlar; temel geçim kaynakları hayvancılık ve avcılıktır.
- Mimari eserlerinin özellikleri: Taşınabilir eşyalar kullanıldığı için kalıcı mimari gelişmemiştir. Uygurlarla birlikte yerleşik yaşama geçilerek ilk tapınak ve saraylar yapılmıştır.
- Sanat eserlerinin özellikleri: Taşınabilir eşyalar, maden işlemeciliği, halı ve kilim dokumacılığı ön plandadır. Hayvan motifleri (hayvan üslubu) sıklıkla kullanılmıştır.
- Yazı, dil ve edebiyat özellikleri: Göktürk ve Uygur alfabeleri kullanılmıştır. Destan, koşuk, sagu gibi sözlü edebiyat ürünleri yaygındır. Orhun Abideleri bu dönemin en önemli yazılı eseridir.
Tablo 2: İslamiyet’in Kabulü Sonrası Dönemde Türklerin
- Hayat biçimi: Yerleşik toplum yapısı ve şehirleşme yaygınlaşmıştır. Tarım, zanaat ve ticaret önem kazanmıştır.
- Mimari eserlerinin özellikleri: Cami, medrese, kervansaray, türbe, külliye, han ve hamam gibi kalıcı mimari eserler inşa edilmiştir.
- Sanat eserlerinin özellikleri: Hat (güzel yazı sanatı), tezhip (kitap süsleme), minyatür, çini ve ebru gibi yeni sanat dalları ortaya çıkmış ve gelişmiştir.
- Yazı, dil ve edebiyat özellikleri: Arap alfabesi kullanılmaya başlanmıştır. Türkçe ana dil olarak korunmuş, ancak Arapça ve Farsçadan kelimeler dilimize girmiştir. Kutadgu Bilig ve Divânu Lugâti’t-Türk gibi ilk Türk-İslam eserleri yazılmıştır.
Çözüm kontrolü
İslamiyet öncesi ve sonrası dönemlerin yaşam tarzı, mimari, sanat ve edebiyat alanlarındaki nitelikleri kanıtlara dayalı olarak karşılaştırılmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle birlikte sosyal hayatlarında göçebelikten yerleşik şehir hayatına geçiş hızlanmış, toplumsal dayanışma vakıflar ve külliyeler aracılığıyla güçlenmiştir. Kültürel hayatta ise dini yapılar (cami, medrese) mimarinin merkezine yerleşmiş, hat ve çini gibi yeni sanat türleri gelişmiş, edebiyat ve yazı sisteminde İslami ögeler etkili olmuştur.
Çözüm kontrolü
Tablolardaki çıkarımlardan hareketle değişim; sosyal (yaşam biçimi, şehirleşme) ve kültürel (mimari, sanat, dil ve edebiyat) boyutlarıyla açıklanmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 149 · 
Sosyal Bilgiler Ders Kitabı 1. Kitap cevapları · Sonraki sayfa: 151 →