Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Günümüzde kullanılan kavramlar ve günümüzdeki anlamları:
- Kurultay (Toy): Günümüzde siyasi partilerin, derneklerin ve çeşitli kurumların en yetkili temsilcilerinin katıldığı genel kurul toplantılarını ifade etmek için kullanılır. (İşaretlenmelidir)
- Hatun: Günümüzde günlük konuşma dilinde veya bazı yörelerde ‘kadın’, ‘eş’ veya ‘hanımefendi’ anlamında kullanılmaktadır. (İşaretlenmelidir)
- Kağan: Günümüzde devlet yöneticisi unvanı olarak kullanılmamakla birlikte erkek çocuklarına verilen bir erkek ismi (özel isim) olarak yaygın biçimde kullanılmaktadır. (İşaretlenmelidir)
- Kut: Günümüzde siyasi yönetim yetkisi anlamında kullanılmamaktadır; dilimizde ‘kutlu olsun’, ‘kutlamak’ gibi tebrik ve iyilik dileklerinde kök olarak varlığını sürdürmektedir.
Çözüm kontrolü: İlk Türk devletlerine ait yönetim terimleri günümüzde anlam daralması veya değişimi geçirerek dilimizde özel isim, kurumsal toplantı adı veya günlük hitap şeklinde varlığını korumaktadır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Benzerlikler:
- Her iki yönetim anlayışında da temel amaç vatanın bütünlüğünü, devletin bağımsızlığını ve toplumun huzurunu sağlamaktır.
- Devlet yönetiminde kararlar alınırken danışma meclislerinden yararlanılır (İlk Türk devletlerinde Toy/Kurultay, günümüzde Türkiye Büyük Millet Meclisi).
- Devlet yönetimi kurallara dayanır (İlk Türklerde töre, günümüzde anayasa ve kanunlar).
Farklılıklar:
- Egemenliğin Kaynağı: İlk Türk devletlerinde yönetme yetkisinin Tanrı tarafından hükümdara verildiğine (Kut anlayışı) inanılırdı. Günümüzde ise egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.
- Yöneticilerin Belirlenmesi: İlk Türk devletlerinde hükümdarlık hanedan üyelerine aitti ve yönetim babadan oğula/hanedan üyelerine geçerdi. Günümüzde ise yöneticiler halk tarafından demokratik seçimlerle iş başına getirilir.
- Hukuk Sistemi: İlk Türk devletlerinde sözlü geleneklere dayanan töre uygulanırken, günümüzde yazılı anayasa ve modern hukuk kuralları uygulanır.
Çözüm kontrolü: İlk Türk devletlerindeki meclis geleneği ve devlet bilinci günümüz yönetim kültürünün tarihsel temelini oluşturmuş; ancak veraset ve kut anlayışının yerini cumhuriyet ve demokrasi almıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 116 · 
Sosyal Bilgiler Ders Kitabı 1. Kitap cevapları · Sonraki sayfa: 118 →