SORU: [Verilen eserlerin hangi Anadolu Türk Beyliğine ait olduğunu belirleyiniz]
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Anadolu’da tarihi eserlerin, yapıldıkları coğrafya ve beyliklerin dönemleriyle ilişkisi kurularak ait oldukları beylikler tespit edilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Beyliklerin Coğrafi Konumları ve Eserlerin Yerleri
- Artuklular: Diyarbakır, Mardin çevresi (Güneydoğu Anadolu)
- Saltuklular: Erzurum ve çevresi (Doğu Anadolu)
- Danişmentliler: Sivas, Malatya, Kayseri çevresi (Orta Anadolu)
- Mengücekliler: Erzincan ve çevresi
Adım 2 — Eserlerin Beyliklere Aitliği
- Malabadi Köprüsü — Artuklular
(Diyarbakır yöresi ve Artuklular dönemi eseridir)
- Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası — Mengücekliler
(Erzincan bölgesi, Mengücekliler eseridir)
- Sivas Ulu Camii — Danişmentliler
(Sivas şehri, Danişmentliler dönemi)
- Hatuniye Külliyesi — Danişmentliler
- Mama Hatun Külliyesi — Saltuklular
(Tercan yöresi, Saltuklular yapısı)
- Yağıbasan Medresesi — Danişmentliler
- Erzurum Uç Kümbetler — Saltuklular
- Diyarbakır Surları — Artuklular
Adım 3 — Çarpı İşareti ile Belirtme:
| Eser |
Artuklular |
Saltuklular |
Danişmentliler |
Mengücekliler |
| Malabadi Köprüsü |
(X) |
|
|
|
| Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası |
|
|
|
(X) |
| Sivas Ulu Camii |
|
|
(X) |
|
| Hatuniye Külliyesi |
|
|
(X) |
|
| Mama Hatun Külliyesi |
|
(X) |
|
|
| Yağıbasan Medresesi |
|
|
(X) |
|
| Erzurum Uç Kümbetler |
|
(X) |
|
|
| Diyarbakır Surları |
(X) |
|
|
|
CEVAP:
- Malabadi Köprüsü → Artuklular
- Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası → Mengücekliler
- Sivas Ulu Camii → Danişmentliler
- Hatuniye Külliyesi → Danişmentliler
- Mama Hatun Külliyesi → Saltuklular
- Yağıbasan Medresesi → Danişmentliler
- Erzurum Uç Kümbetler → Saltuklular
- Diyarbakır Surları → Artuklular
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: Aşağıda verilen eserlerin hangi Anadolu Türk Beyliğine ait olduğunu belirtiniz.
CEVAP:
- Malabadi Köprüsü — Artuklular
- Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası — Mengücekliler
- Sivas Ulu Camii — Danişmendliler
- Hatuniye Medresesi — Danişmendliler
- Mama Hatun Külliyesi — Saltuklular
- Yağıbasan Medreseleri — Danişmendliler
- Erzurum Uç Kümbetler — Saltuklular
- Diyarbakır Surları — Artuklular
AÇIKLAMA:
- Artuklular: Güneydoğu Anadolu ve Diyarbakır bölgesinde hüküm sürmüş; Malabadi Köprüsü ve Diyarbakır Surları ile ilişkilidir.
- Mengücekliler: Doğu Anadolu merkezli beylik; en bilinen eseri Divriği Ulu Camii ve Darüşşifasıdır.
- Danişmendliler: Orta Karadeniz–İç Anadolu (Sivas, Tokat) çevresinde etkili olmuş; Sivas Ulu Camii, Yağıbasan Medresesi ve Hatuniye Medresesi gibi eserlerle anılır.
- Saltuklular: Erzurum ve çevresinde hüküm sürmüş; Mama Hatun Külliyesi ve Erzurum Uç Kümbetler onlara aittir.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Beylik
- Tanım: Büyük Selçuklu Devleti’nin zayıflamasıyla ortaya çıkan yerel yönetim birimi.
- Bu problemde: Eserlerin hangi yerel yönetim (beylik) döneminde yapıldığını belirlemek için kullanıldı.
- Anadolu Türk Mimarisi
- Tanım: Anadolu’da Türk beylikleri ve devletleri döneminde gelişen yapı ve süsleme geleneği.
- Bu problemde: Her eserin hangi beylik döneminin mimari özelliklerini yansıttığına dikkat edildi.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 