(6) iilaf Devletleri arasında ily
görüş ayrılığı aşağıdakilerde
hangisi ile yaşanmıştır?
A) Mondros Ateşkes Antlaşması
B) Londra Boğazlar Konferansı
C) Paris Barış Konferansı
D) Lozan Konferansı
E) Sevr Barış Antlaşması
İtilaf Devletleri Arasında İlk Görüş Ayrılığı Hangi Gelişme ile Yaşanmıştır?
İtilaf Devletleri arasında ortaya çıkan ilk ciddi görüş ayrılığı, I. Dünya Savaşı sonrasında imzalanacak olan barış antlaşmalarının şartlarını belirlemek üzere toplanan Paris Barış Konferansı sırasında yaşanmıştır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A: Mondros Ateşkes Antlaşması
Mondros, Osmanlı Devleti’nin savaştan çekildiği ateşkes belgesidir. Bu aşamada İtilaf Devletleri arasında gizli antlaşmalar henüz yürürlüktedir ve açık bir çatışma veya görüş ayrılığı su yüzüne çıkmamıştır.
Adım 2 — Seçenek B: Londra Boğazlar Konferansı
Londra Konferansı (1921), I. İnönü Savaşı sonrası TBMM’yi tanımak ve Sevr’i yumuşatmak için toplanmıştır. Bu dönemde görüş ayrılıkları zaten derinleşmiştir, ancak “ilk” değildir.
Adım 3 — Seçenek C: Paris Barış Konferansı (18 Ocak 1919)
Bu konferansta, I. Dünya Savaşı öncesinde yapılan gizli antlaşmalarla (St. Jean de Maurienne) İtalya’ya vadedilen İzmir ve çevresi, İngiltere’nin bölgede güçlü bir İtalya yerine zayıf bir Yunanistan istemesi üzerine Yunanistan’a verilmiştir. Bu durum, İtilaf Devletleri arasındaki ilk büyük görüş ayrılığına neden olmuş ve İtalya konferansı bir süreliğine terk etmiştir.
Adım 4 — Seçenek D: Lozan Konferansı
Kurtuluş Savaşı sonrası imzalanan barış antlaşmasıdır. Bu dönemde İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları en üst seviyededir ancak bu süreç “ilk” başlangıç noktasını temsil etmez.
Adım 5 — Seçenek E: Sevr Barış Antlaşması
Osmanlı Devleti’nin paylaşım planıdır. Sevr’in geç imzalanmasının nedeni zaten Paris Barış Konferansı’nda başlayan bu görüş ayrılıklarıdır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Mondros — Ortak hareket edilen ateşkes sürecidir.
B. Londra — Milli Mücadele dönemindeki bir diplomatik manevradır.
C. Paris Barış Konferansı — İtalya’ya vadedilen toprakların Yunanistan’a verilmesiyle ilk kopuş yaşanmıştır.
D. Lozan — Savaşın sonundaki nihai antlaşmadır.
E. Sevr — Görüş ayrılıkları nedeniyle imzalanması geciken belgedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Paris Barış Konferansı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Paris Barış Konferansı
- Tanım: I. Dünya Savaşı’nı bitiren barış antlaşmalarının (Versay, Saint-Germain vb.) taslaklarının hazırlandığı uluslararası toplantıdır.
- Bu problemde: İngiltere’nin sömürge yollarını koruma politikası gereği İtalya’yı saf dışı bırakması, İtilaf bloğundaki ilk çatlağın adıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yanlış Anlama
- Yanlış: İtilaf Devletleri arasındaki ayrılığın Sakarya Savaşı’ndan sonra (Fransa’nın çekilmesiyle) başladığını düşünmek.
- Doğru: İtilaf Devletleri arasındaki blok içi diplomatik ilk ayrılık her zaman 1919 Paris Barış Konferansı olarak kabul edilir.
- Neden: İtalya’nın çıkarlarının zedelenmesi, bloğun homojen yapısını ilk kez bozmuştur.
Paris Barış Konferansı’nda İtalya’ya vadedilen bölgelerin neden Yunanistan’a verildiğine dair daha detaylı bir analiz yapmamı ister misin?