5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre iş kazası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevap:
Beşinci ifade, “Kaza, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda gerçekleşirse iş kazası sayılmaz,” ifadesi yanlıştır. Mevzuata göre sigortalı, işveren tarafından görev amacıyla işyeri dışına gönderildiğinde bile, yaptığı işle doğrudan ilgili olmasa dahi uğradığı kazalar iş kazası kapsamına girebilir.
İçindekiler
- 5510 Sayılı Kanun’da İş Kazası Tanımı
- İş Kazası Sayılma Şartları
- Kanuna Göre Verilen Örnek Durumlar
- Yanlış İfade ve Gerekçesi
- Özet Tablo
- Sonuç ve Özet
1. 5510 Sayılı Kanun’da İş Kazası Tanımı
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, “iş kazası” sigortalının;
- İşyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
- Görevli olarak işyeri dışına gönderildiği zamanlarda,
- Emziren kadın sigortalının, süt izni sırasında,
- İşverenin sağladığı bir taşıtla işe gidiş-geliş esnasında,
uğraması sonucu sigortalıyı bedenen ya da ruhen zarara uğratan, derhal veya sonrasında engellilik hâli oluşturan ya da ölümle sonuçlanabilecek nitelikteki her türlü olayı kapsar.
2. İş Kazası Sayılma Şartları
İş kazası sayılabilmesi için şu unsurlara bakılır:
- Sigortalı Olma: Kaza geçiren kişinin Kanun kapsamındaki sigortalı statüsünde olması.
- Kazanın Niteliği: Kaza sonucunda bedeni veya ruhi zarar oluşması (ölüm, yaralanma, geçici ya da kalıcı iş göremezlik).
- İşle İlgili Olma: Kazanın, işyeri sınırlarında ya da işin yürütümü ile bağlantılı bir süreçte meydana gelmesi.
Her somut olayda kazanın gerçekten “iş kazası” niteliği taşıyıp taşımadığı, bu üç temel ölçüte göre değerlendirilir.
3. Kanuna Göre Verilen Örnek Durumlar
- İşyerinde Meydana Gelen Kaza: Sigortalı işyerinde herhangi bir faaliyette bulunurken düşme, elektrik çarpması gibi durumlar iş kazası kapsamına girer.
- Emziren Kadın Sigortalının Süt İzni: Kadın sigortalı çocuğuna süt vermek için ayrılan izin süresince kaza geçirirse, bu kaza iş kazası sayılır.
- İşverenin Sağladığı Araçla Gidiş-Geliş Sırasında: Sigortalının işverenin sağladığı taşıtla işe gelip giderken uğradığı trafik kazaları iş kazası olarak kabul edilir.
- Görevli Olarak Yerdeğiştirme: Bir sigortalı, işveren tarafından işyeri dışına görevle gönderildiği zaman, asıl işini yapmaksızın geçirdiği süre de dahil olmak üzere kaza geçirirse bu durum genellikle iş kazası olarak değerlendirilir.
- Bağımsız Çalışma Durumu: Kendi adına ve hesabına bağımsız olarak çalışan sigortalının, yine işin yürütümü esnasında kaza geçirmesi de iş kazası kapsamında yer alabilir.
4. Yanlış İfade ve Gerekçesi
Soru içinde yer alan şu ifade, kanun hükümlerine aykırı olduğundan yanlış kabul edilir:
“Kaza, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda gerçekleşirse iş kazası sayılmaz.”
5510 sayılı Kanun’a göre, işveren tarafından verilecek bir görev nedeniyle işyeri dışında geçirilen sürelerde de sigortalı, işverenin bilgisi ve talimatı doğrultusunda hareket etmektedir. Dolayısıyla bu süreçte yaşanacak bir kaza, asıl işi yapmıyor bile olsa işverenin görevlendirmesiyle gerçekleştiğinden “iş kazası” olarak değerlendirilir. Kanun bu konuyu oldukça geniş tutarak, kazanın iş ile ilgili bağlantısına vurgu yapmaktadır.
5. Özet Tablo
| İfade |
Doğruluk Durumu |
Açıklama |
| Kaza, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada gerçekleşirse iş kazası sayılır. |
Doğru |
Mevzuata göre işyerinde meydana gelen kazalar iş kazası kapsamındadır. |
| İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa, yürütmekte olduğu iş nedeniyle iş kazası gerçekleşebilir. |
Doğru |
Kendi adına çalışan sigortalıların da işin yürütümü esnasında kaza geçirme hâllerinde iş kazası hükümleri uygulanır. |
| Kaza, emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda gerçekleşirse iş kazası sayılır. |
Doğru |
5510 sayılı Kanun bu durumu özel olarak belirtmiştir. |
| Kaza, sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelir ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratırsa iş kazası sayılır. |
Doğru |
Özellikle servis kazaları vb. durumlar Kanun kapsamında iş kazası kabul edilir. |
| Kaza, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda gerçekleşirse iş kazası sayılmaz. |
Yanlış |
Görevlendirme esnasında, asıl işe ara verildiği zamanlarda da yaşanan kaza Kanun hükmüne göre iş kazası sayılır. Gerekçe: Yetkilendirme ve talimatın devam ettiği durumlar iş kazası kapsamındadır. |
6. Sonuç ve Özet
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, çalışanların hem işyerinde hem de işyeri dışındaki görevlendirme süreçlerinde maruz kaldıkları kazaları geniş bir çerçevede iş kazası olarak kabul eder. Kanun, emziren kadınların süt izni, işverence sağlanan taşıtla seyahat, işyeri dışındaki görev gibi özel durumları da “iş kazası” şemsiyesi altına alır. Bu sayede sigortalının bedeni veya ruhen zarar görmesi durumunda, sosyal güvenceye ulaşabilmesi sağlanır.
Soru seçenekleri incelendiğinde, beşinci seçenekte yer alan, “görevlendirme nedeniyle asıl işini yapmamakta olsa dahi, iş kazası sayılmayacağı” yönündeki ifade 5510 sayılı Kanun’un iş kazası tanımıyla çelişir. Bu sebeple soruda yer alan yanlış ifade beşinci öncüldür.
@Deniz_Cerit