5 TAM GÖLGENİN OLUsumu D oluşan gölge büyyür. Hipotez: Işik kaynağı cisrne yaklagtıkça, perdede Bu hipotezi test etrnek icin sekildeki birinci duze nek kuruluyor. A) B) C Iştk kaynağı 4 m Buna göre, kurulacak ikinci düzenek, aşağida kilerden hangisi

5 TAM GÖLGENİN OLUsumu D oluşan gölge büyyür. Hipotez: Işik kaynağı cisrne yaklagtıkça, perdede Bu hipotezi test etrnek icin sekildeki birinci duze nek kuruluyor. A) B) C Iştk kaynağı 4 m Buna göre, kurulacak ikinci düzenek, aşağida kilerden hangisi olabilir? 3 m 1 m Cisim 1 m 1 m 2 m perde 1 m 2 m perde Derde perde

!Resim [Link Silindi]


:pushpin: SORU: Birinci düzenekte ışık kaynağı 4 m, cisim 2 m, perde ise cisimden sonra yer alıyor. Hipotez: Işık kaynağı cisme yaklaştıkça perde üzerindeki gölge büyür. Buna göre ikinci düzenekte hangi ölçüler uygun olur?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Işık kaynağı cisme yaklaştıkça gölge büyür.
  • Işık kaynağı-cisim-perde düzeninde, gölge büyüklüğü ışık kaynağı ile cismin arasındaki mesafe azaldıkça artar (cismin perde üzerindeki gölgesi genişler).

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Birinci düzenekte verilenler

  • Işık kaynağı ile cisim arası: 4 m
  • Cisim ile perde arası: 2 m

Adım 2 — Hipotezin anlamı
Işık kaynağı cisime yaklaştığında, ışık ışınlarının dağılımı farklı olur ve cismin perde üzerindeki gölgesi büyür.

Adım 3 — İkinci düzeneğin ölçülerini değerlendirme
İkinci düzeneğin ışık kaynağı-cisim mesafesi, ilk düzeneğe göre küçülmeli, mesela 1 m veya 3 m olmalı. Perde cismin konumuna göre biraz daha uzak olmalı.

Adım 4 — Şık karşılaştırması

  • A) Işık kaynağı 1 m — cisim 1 m — perde yaklaşık 2 m: Işık kaynağı cisme yaklaşmış, gölgenin büyümesi beklenir. Uygun.
  • B) Işık kaynağı 3 m — cisim 1 m — perde 1 m: Işık kaynağına çok yaklaşılmamış, gölge büyüme etkisi sınırlı.
  • C) Işık kaynağı 1 m — cisim 2 m — perde 1 m: Cismin perdeye uzaklığı az, gölge olasıdır ama perde çok yakın.
  • D) Işık kaynağı 3 m — cisim 1 m — perde 2 m: Yaklaşma var, ancak perde mesafesi ilk düzeneğe göre azalmış.

Adım 5 — Sonuç
Hipotezi test etmek için en uygun ikinci düzenek A seçeneğidir çünkü ışık kaynağı cisime en çok yaklaşan düzeneği gösterir ve gölgenin büyümesini sağlar.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: A seçeneği (Işık kaynağı 1 m, cisim 1 m, perde yaklaşık 2 m)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

SORU: Verilen birinci düzenekte ışık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe 4 m, cisim ile perde arasındaki mesafe 2 m’dir. “Işık kaynağı cisme yaklaştıkça perdede oluşan gölge büyür” hipotezini test etmek için kurulacak ikinci düzenek aşağıdaki seçeneklerden hangisi olabilir?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Gölge büyüklüğü, ışık kaynağı ile perde arasındaki uzaklığın cisme olan uzaklığa oranına bağlıdır. Eğer
a = (ışık kaynağı → cisim) ve b = (cisim → perde) ise gölge büyüklüğü oranı
k=\dfrac{a+b}{a}=1+\dfrac{b}{a}.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A şıkkında a=1\ \text{m}, b=1\ \text{m}.
k=\dfrac{1+1}{1}=2. İlk düzenekte k_{ilk}=\dfrac{4+2}{4}=1{,}5. A için 2>1{,}5, gölge büyür. Ancak A’da cisim–perde mesafesi (b) değiştiği için değişimin sadece ışık kaynağına bağlanıp bağlanmadığı net olmaz.

Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B şıkkında a=3\ \text{m}, b=1\ \text{m}.
k=\dfrac{3+1}{3}=\dfrac{4}{3}\approx1{,}33. Bu, ilk düzeneğe göre daha küçük (1,33 < 1,5) — gölge küçülür. B hipotezi desteklemez.

Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C şıkkında a=1\ \text{m}, b=2\ \text{m}.
k=\dfrac{1+2}{1}=3. İlk düzeneğe göre 3>1{,}5, gölge belirgin şekilde büyür. Ayrıca burada cisim–perde mesafesi b ilk düzenektekiyle aynıdır (2 m), yalnızca ışık kaynağı cisme yaklaştırılmıştır; bu nedenle değişim doğrudan hipotezin testine uygundur.

Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D düzeninde cisim–perde mesafesi ve/veya kaynak-cisim mesafesi farklı şekilde değiştirilmiş; bu durum değişikliğin kaynaktan mı yoksa perde mesafesinden mi kaynaklandığını ayırt etmeyi zorlaştırır. (Dolayısıyla hipotezi izole edip açıkça test etmeye uygun değildir.)

Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: A. (1 m, 1 m) — Gölge büyür ama cisim–perde mesafesi değiştiği için sonucu yalnızca kaynağın yaklaştığına bağlamak güvenilir değil.
:cross_mark: B. (3 m, 1 m) — Gölge küçülür; hipotezi desteklemez.
:white_check_mark: C. (1 m, 2 m) — Gölge büyür ve cisim–perde mesafesi ilk durumla aynı (2 m), dolayısıyla değişim doğrudan ışık kaynağının cisme yaklaşmasına bağlanabilir. Bu, hipotezin uygun şekilde test edilmesidir.
:cross_mark: D. — Düzen, hipotezi izole etmeye uygun değil (cisim–perde mesafesi veya diğer mesafeler değişiyor).

Adım 6 — Son Doğrulama
Doğru test, yalnızca ışık kaynağı ile cismin arasındaki mesafeyi azaltıp cisim–perde mesafesini sabit tutandır. C seçeneğinde bu koşul sağlanır; bu yüzden C en uygun seçenektir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

CEVAP: C (Işık kaynağı ile cisim arası 1 m, cisim ile perde arası 2 m)