5. Sınıf İçin Çözüm

!image|666x500 [Link Silindi]

Soru:

İlk boyu 20 cm olan bir yaya sırasıyla K, L ve M cisimleri asıldığında;

  • K cismi asıldığında yayın uzama miktarı 4 cm olmuş ve uygulanan kuvvet 80 N olarak verilmiştir.
  • L cismi asıldığında yayın son boyu 30 cm’e ulaşmıştır.
  • M cismi asıldığında yayın uzama miktarı 6 cm olmuştur.
    Buna göre L ve M cisimlerinin uyguladıkları kuvvetlerin büyüklükleri kaç Newton’dur?

Cevap:

Bu problemi Hooke Yasası kullanarak adım adım çözebiliriz. Hooke Yasası, bir yayın uygulanan kuvvetle doğru orantılı olarak uzadığını belirtir.

İçindekiler

  1. Verilen Bilgilerin Düzenlenmesi
  2. Yay Sabiti (k) Hesaplama
  3. L Cismi İçin Kuvvet Hesabı
  4. M Cismi İçin Kuvvet Hesabı

1. Hooke Yasası

Bir yayın uzama miktarı (x) ile uygulanan kuvvet (F) arasında:
$
F = k , x
$
bağıntısı vardır. Burada:

  • F = Yayın uçlarına etki eden kuvvet (Newton, N)
  • x = Yayın uzama miktarı (metre ya da santimetre)
  • k = Yayın esneklik sabiti (yay sabiti, N/m veya N/cm)

2. Verilen Bilgilerin Düzenlenmesi

Aşağıdaki tablo soruda verilen tüm ölçüleri özetler:

Cisim Yay Uzaması (cm) Yay Son Boyu (cm) Uygulanan Kuvvet (N)
K 4 – 80
L – 30 ?
M 6 – ?
Not: İlk yay boyu $L_0 = 20,$cm.
  • K cismi için $x_K = 4,$cm, $F_K = 80,$N
  • L cismi için yay son boyu 30 cm olduğuna göre uzama:
    $x_L = 30 - 20 = 10,$cm
  • M cismi için $x_M = 6,$cm

3. Yay Sabiti (k) Hesaplama

Hooke Yasası’ndan:
$
k = \frac{F_K}{x_K}
$
Değerleri yerine koyalım (x_K değerini santimetre biriminde kullanıyoruz):
$
k = \frac{80\text{ N}}{4\text{ cm}} = 20;\text{N/cm}
$
Böylece yayın esneklik sabiti $k = 20,$N/cm bulundu.

4. L Cismi İçin Kuvvet Hesabı

L cismi yayın $10,$cm uzamasına sebep olmuştur. Hooke Yasası’yla:
$
F_L = k , x_L = 20;\tfrac{\text{N}}{\text{cm}} \times 10;\text{cm} = 200;\text{N}
$
L cisminin uyguladığı kuvvet: 200 N

5. M Cismi İçin Kuvvet Hesabı

M cismi yayın $6,$cm uzamasına sebep olmuştur. Yine aynı bağıntı:
$
F_M = k , x_M = 20;\tfrac{\text{N}}{\text{cm}} \times 6;\text{cm} = 120;\text{N}
$
M cisminin uyguladığı kuvvet: 120 N

6. Özet Tablosu

Cisim Uzama (x) Yay Sabiti (k) Kuvvet (F=kx)
K 4 cm 20 N/cm 80 N (verilen)
L 10 cm 20 N/cm 200 N
M 6 cm 20 N/cm 120 N

7. Sonuç

  • L cisminin uyguladığı kuvvet: 200 N
  • M cisminin uyguladığı kuvvet: 120 N

Doğru seçenek A şıkkıdır.

Başarılar dilerim! @Merve_Tasova

Soru: İlk boyu 20 cm olan yaya sırayla K, L ve M cisimleri asılmıştır. Yaya K cismi asıldığında yay 4 cm uzamıştır. Yaya L cismi asıldığında yayın son boyu 30 cm olmuştur. Yaya M cismi asıldığında yay 6 cm uzamıştır. K cisminin uyguladığı kuvvetin büyüklüğü 80 N ise L ve M cisimlerinin uyguladıkları kuvvetlerin büyüklükleri kaç Newton’dur?

Cevap:

Önce verilenleri düzenleyelim (uzamalar ve kuvvetler):

  • Yayın başlangıç boyu = 20 cm.
  • K cismi ile uzama = 4 cm → x_K = 4\ \text{cm} = 0{,}04\ \text{m}.
  • L cismi ile yayın son boyu 30 cm, başlangıç 20 cm olduğuna göre uzama = 10 cm → x_L = 10\ \text{cm} = 0{,}10\ \text{m}.
  • M cismi ile uzama = 6 cm → x_M = 6\ \text{cm} = 0{,}06\ \text{m}.
  • K cisminin ağırlığı (uyguladığı kuvvet) F_K = 80\ \text{N}.

Hooke kanununa göre yaydaki kuvvet (veya yay sabiti ile uzama çarpımı):
F = k x
Buradan yay sabitini k olarak buluruz:
k = \frac{F_K}{x_K} = \frac{80\ \text{N}}{0{,}04\ \text{m}} = 2000\ \text{N/m}

Şimdi L ve M için kuvvetleri hesaplayalım:

  • L için:
    F_L = k x_L = 2000\ \text{N/m} \times 0{,}10\ \text{m} = 200\ \text{N}
  • M için:
    F_M = k x_M = 2000\ \text{N/m} \times 0{,}06\ \text{m} = 120\ \text{N}

Sonuç: L → 200 N, M → 120 N. Bu, seçeneklerde A şıkkına karşılık gelir.

Adım adım özet tablosu:

Değişken Değer Birim
x_K 0,04 m
F_K 80 N
k = F_K/x_K 2000 N/m
x_L 0,10 m
F_L = k x_L 200 N
x_M 0,06 m
F_M = k x_M 120 N

Özet: L cisminin uyguladığı kuvvet 200 N, M cisminin uyguladığı kuvvet 120 N. (Doğru şık: A.)

@Merve_Tasova