5. Sınıf Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklemler Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

  1. Sınıf Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklemler Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

5. Sınıf Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Denklemler Çözümlü Ödev Soruları ve Çalışma Kağıdı

Önemli Noktalar

  • Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem, bilinmeyen değerin üssünün 1 olduğu ve tek bir değişken (x, y, a) içeren matematiksel eşitliktir.
  • Denklem çözmenin temel amacı, eşitliğin bir tarafında bilinmeyeni yalnız bırakarak değerini bulmaktır.
  • Eşitliğin bir tarafına yapılan matematiksel işlem, dengenin bozulmaması için diğer tarafına da aynen uygulanır (ters işlem yöntemi).

Birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem, sembol veya harflerle gösterilen bilinmeyen bir nicelik içeren ve bu bilinmeyenin en yüksek kuvvetinin 1 olduğu matematiksel eşitlik sistemidir. 5. sınıf düzeyinde denklemler çözülürken, bilinmeyeni yalnız bırakmak adına toplama yerine çıkarma, çarpma yerine bölme gibi ters işlemler sırasıyla uygulanır.


İçindekiler

  1. Temel Kavramlar ve Denklem Çözme Mantığı
  2. Çözümlü Ödev Soruları
  3. 5. Sınıf Denklem Çalışma Kağıdı
  4. Özet Tablo
  5. Sıkça Sorulan Sorular

Temel Kavramlar ve Denklem Çözme Mantığı

Denklem çözümü yaparken eşitlik bir terazi gibi düşünülür. Terazi dengedeyken bir kefeye ne işlem yapılıyorsa diğer kefeye de aynı işlem yapılmalıdır.

  1. sınıf müfredatında bilinmeyen ifade genellikle x, y, \Delta veya \square sembolleri ile gösterilir.

Adım Adım Denklem Çözme Adımları:

  1. Toplama / Çıkarma İşlemini Sıfırlama: Bilinmeyenin yanında bulunan sabit sayı, karşı tarafa zıt işaretiyle (toplama ise çıkarma, çıkarma ise toplama olarak) geçirilir.
  2. Çarpma / Bölme İşlemini Sıfırlama: Bilinmeyenin katsayısı olan sayı, karşı tarafa bölme olarak aktarılır.
  3. Doğrulama: Bulunan değer orijinal denklemde yerine yazılarak eşitliğin sağlandığı kontrol edilir.

:light_bulb: Pro Tip: Denklemde eşittir (=) sembolünün diğer tarafına geçen her işlem karakter değiştirir. Plus (+) işareti eksi (-), çarpma (\cdot) işareti ise bölme (/) haline gelir.

:warning: Uyarı: Sayı karşıya geçirilirken işlem sırasına dikkat edilmelidir. Önce toplama veya çıkarma durumundaki sabit sayılar, ardından bilinmeyenin katsayısı karşıya atılır.


Çözümlü Ödev Soruları

Soru 1

x + 8 = 23 denkleminde x değerini bulunuz.

:light_bulb: Kullanılan Kural: Toplanan sayıyı karşı tarafa çıkarma olarak geçirme.

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Bilinmeyeni yalnız bırakma
Sağ taraftaki 23 sayısının yanına, sol taraftaki +8 sayısı -8 olarak geçirilir:

x = 23 - 8

Adım 2 — Çıkarma işlemini tamamlama

x = 15

Adım 3 — Son Doğrulama
15 + 8 = 23 olduğundan eşitlik sağlanır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: x = 15
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━


Soru 2

3x - 5 = 16 denkleminde x kaçtır?

:light_bulb: Kullanılan Kural: İki adımlı ters işlem (önce çıkarma/toplama, sonra çarpma/bölme).

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Çıkarma işlemini karşıya atma
Sol taraftaki -5 sayısı karşı tarafa +5 olarak geçer:

3x = 16 + 5
3x = 21

Adım 2 — Katsayıyı karşıya bölme olarak atma
3x ifadesi 3 \cdot x anlamına geldiği için 3 sayısı karşıya bölme olarak geçer:

x = \frac{21}{3}
x = 7

Adım 3 — Son Doğrulama
3 \cdot 7 - 5 = 21 - 5 = 16 bulunur. İşlem doğrudur.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: x = 7
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━


Soru 3

Bir sayının 4 katının 3 eksiği 21 olduğuna göre, bu sayı kaçtır?

:light_bulb: Kullanılan Kural: Sözel ifadeyi denkleme dökme ve çözme.

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Denklemi kurma
Bilinmeyen sayıya x diyelim.
Sayının 4 katı: 4x
4 katının 3 eksiği: 4x - 3
Eşitlik: 4x - 3 = 21

Adım 2 — Sabit terimi karşıya geçirme

4x = 21 + 3
4x = 24

Adım 3 — Katsayıya bölme

x = \frac{24}{4}
x = 6

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: x = 6
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━


5. Sınıf Denklem Çalışma Kağıdı

Aşağıdaki soruları öğrendiğiniz adımları uygulayarak defterinize çözünüz:

  1. Soru 1: a - 12 = 19 ise a kaçtır?
  2. Soru 2: 5y = 45 ise y kaçtır?
  3. Soru 3: 2x + 7 = 25 ise x kaçtır?
  4. Soru 4: Hangi sayının 3 katının 6 fazlası 30 eder?
  5. Soru 5: Ahmet’in bilyelerinin 2 katının 4 eksiği 18’dir. Ahmet’in kaç bilyesi vardır?

Özet Tablo

Denklem Tipi Örnek Çözüm Adımı Sonuç
Toplama İçeren x + 6 = 14 x = 14 - 6 x = 8
Çıkarma İçeren y - 9 = 11 y = 11 + 9 y = 20
Çarpma İçeren 4a = 32 a = \frac{32}{4} a = 8
İki Adımlı 2x - 3 = 11 2x = 14 \rightarrow x = \frac{14}{2} x = 7

Sıkça Sorulan Sorular

1. Denklemdeki bilinmeyen için her zaman x harfi mi kullanılmalıdır?
Hayır. Bilinmeyen yerine y, z, a, b gibi herhangi bir harf veya \square, \Delta gibi semboller kullanılabilir. Denklem çözüm mantığı değişmez.

2. Eşitliğin solundaki sayı sağa geçerken neden işareti değişir?
Eşitliğin her iki tarafına aynı işlemi uygulayarak bilinmeyeni yalnız bırakmak hedeflenir. Örneğin +5 ifadesini yok etmek için her iki taraftan 5 çıkarılır, bu da sayının karşıya eksi olarak geçmesiyle aynı sonucu verir.

3. Bir ifadenin denklem sayılması için ne gereklidir?
Bir ifadenin denklem olabilmesi için en az bir bilinmeyen içermesi ve bir eşittir (=) sembolü ile bir değere bağlı olması gerekir.


Çalışma kağıdındaki 3. soruyu çözüp cevabını kontrol etmek ister misin, yoksa takıldığın farklı bir soru tipi için adım adım çözüm hazırlamamı ister misin?