SORU: Noktalama işaretlerinin doğru kullanıldığı cümleyi bulma
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Soru işareti (?) soru cümlelerinin sonunda kullanılır.
- Nokta (.) cümle sonlarında kullanılır.
- Ünlem işareti (!) duygu ve ünlem bildiren cümlelerin sonunda kullanılır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
- “Yarın top oynayalım mı?” cümlesinde soru olduğu için sonunda soru işareti kullanılmış.
- Burada “mi” doğru kullanılmış, fakat yazımda “oynayalim mí?” (mali değil, mi olmalı) yazılmış. Burada noktalama değil yazım hatası var.
- Soru işareti doğru yerde.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
- “Dürüstlük ve doğruluk?” ifadesi tam bir cümle değil, soru gibi değil.
- Cümlenin sonunda soru işareti var ama burada anlam bozuk ve noktalama yanlış.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
- “Aldığın ekmekleri. Ona verir misin?”
- İlk cümlede nokta kullanılmış, oysa devamı olan cümleyle bağlantı var.
- Doğru kullanım “Aldığın ekmekleri ona verir misin?” şeklinde ya da “Aldığın ekmekleri ona verir misin?” şeklinde soru işareti kullanılmalı.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
- “Ah! - Keşke ben de senin kadar başarılı olsaydım?”
- “Ah!” ünlem cümlesi için doğru.
- “Keşke ben de senin kadar başarılı olsaydım?” cümlesi doğru ve soru işareti değil, nokta kullanılmalı. Ama burada soru işareti var.
- Ancak belirtmek lazım ki metinde soru işareti değil, sonuna soru gibi işaret konmamış.
Adım 5 — Doğru Cümle Tespiti
- A seçeneği soru cümlesi için doğru noktalama işareti kullanmış.
- D seçeneğinde ünlem ve istek cümlesi doğru noktalama işareti ile ayrılmış.
- Bu durumda D seçeneği yazım ve noktalama açısından en doğru cümleleri kullanmıştır.
CEVAP: D seçeneği (Ah! - Keşke ben de senin kadar başarılı olsaydım?)
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Sevda Öğretmen yukarıdaki noktalama işaretlerinin olduğu cümleleri kurmalarını istiyor. Hangi öğrenci doğru cümle kurmuştur?
CEVAP: A şıkkı (Betül).
AÇIKLAMA:
- A şıkkı: “— Yarın top oynayalım mı?” cümlesi doğru kullanılmıştır. Konuşma çizgisi (—) ile doğrudan konuşma başlamış ve sondaki ? ile soru cümlesi uygun şekilde bitirilmiştir.
- B şıkkı: Noktalama ve sözdizimi hatalı; cümlelerin bağlanışı ve işaret kullanımı yanlış.
- C şıkkı: “Aldığın ekmekleri: Ona verir misin?” ifadesinde iki nokta (
yanlış kullanılmıştır; iki nokta genellikle açıklama, örnek veya liste öncesinde kullanılır, burada kullanılmaz. Doğru hâli “Aldığın ekmekleri ona verir misin?” olmalıdır.
- D şıkkı: “Ah - Keşke ben de senin kadar başarılı olsaydım?” cümlesinde istek/duygu belirten “keşke” cümlesi soru anlamı taşımadığı için sondaki ? yanlış; noktalama uygun olsaydı nokta veya ünlem tercih edilirdi.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Konuşma çizgisi (—)
- Tanım: Doğrudan konuşmayı başlatmak veya ara vermek için kullanılır.
- Bu problemde: Betül’ün sözünü başlatmak için doğru kullanılmıştır.
- Soru işareti (?)
- Tanım: Soru cümlelerinin sonunda kullanılır.
- Bu problemde: Betül’ün cümlesi soru olduğu için sonuna doğru konulmuştur.
- İki nokta (
- Tanım: Açıklama, örnek veya listeyi başlatırken kullanılır.
- Bu problemde: C şıkkında yanlış yerde kullanılmıştır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 