5) Göze gömülü/yapışmış yabancı cisim varsa doğru yaklaşım hangisidir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Çıkarmaya çalışılmaz, sağlık kuruluşuna yönlendirilir.
- Açıklama: Göze gömülü cisimlerde kendi başına çıkarma denemeleri korneaya daha fazla zarar verebilir; uzman değerlendirmesi gerekir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Göz ovalanarak çıkarılır.
- Açıklama: Ovalama cismi daha derine itebilir ve korneayı çizebilir; yanlıştır.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Cımbızla alınır.
- Açıklama: Görmeden cımbızla müdahale korneayı ve gözü zedeler; yalnızca yüzeyde ve görünür ise uzman tarafından yapılır, genellikle yanlıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Kolonya damlatılır.
- Açıklama: Göze alkol veya kolonya damlatmak tahriş eder ve zararlıdır; yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Çıkarmaya çalışılmaz, sağlık kuruluşuna yönlendirilir. — DOĞRU (Güvenli ve doğru yaklaşım)
B. Göz ovalanarak çıkarılır. — YANLIŞ (Daha fazla zarar verir)
C. Cımbızla alınır. — YANLIŞ (Göz hasarı riski yüksek)
D. Kolonya damlatılır. — YANLIŞ (Tahriş ve zarar verir)
Adım 6 — Son Doğrulama
Profesyonel değerlendirme gerekir; evde müdahale korneaya zarar verebilir.
CEVAP: A) Çıkarmaya çalışılmaz, sağlık kuruluşuna yönlendirilir.
6) Kedi/köpek ısırığında ilk yardımda doğru uygulama hangisidir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Yara kapatılıp hiç yıkanmaz.
- Açıklama: Isırık yaralarını kapatmadan önce temizlemek gerekir; bu seçenek yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Isırık yeri 10–15 dk su ve sabunla yıkanır.
- Açıklama: Hayvan ısırıklarında en doğru ilk yardım adımı yarayı bol su ve sabunla temizlemektir; doğrudur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Yaraya benzin dökülür.
- Açıklama: Benzin ve benzeri maddeler dokuya zarar verir; yanlıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Yara üzerine ot yağı sürülür.
- Açıklama: Geleneksel uygulamalar enfeksiyon riskini artırır; yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yara kapatılıp hiç yıkanmaz. — YANLIŞ
B. Isırık yeri 10–15 dk su ve sabunla yıkanır. — DOĞRU
C. Yaraya benzin dökülür. — YANLIŞ
D. Yara üzerine ot yağı sürülür. — YANLIŞ
Adım 6 — Son Doğrulama
Yarayı temizlemek ilk basamaktır; ardından tıbbi değerlendirme (tetanoz, antibiyotik, kuduz riski) gerekir.
CEVAP: B) Isırık yeri 10–15 dk su ve sabunla yıkanır.
7) Kısmi havayolu tıkanıklığında (kişi öksürebiliyor/konuşabiliyor) ilk yardım hangisidir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) 5 sırta vuru + 5 karna bası.
- Açıklama: Bu kombinasyon tam tıkanıklıkta veya bilinç kaybında düşünülebilir; kısmi tıkanıklıkta ilk tercih değildir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Heimlich manevrası.
- Açıklama: Heimlich tam tıkanıklık (konuşamıyor, nefes alamıyor) durumunda uygulanır; kısmi tıkanıklıkta genelde gerekmez ve öksürme varsa önce müdahale edilmez.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Öksürmeye teşvik edip yakından izlemek.
- Açıklama: Kişi öksürebiliyor, konuşabiliyorsa kendi öksürüğü en etkili mekanizmadır; doğru ilk yaklaşımdır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Su içirmek.
- Açıklama: Su içirmek cismi daha da yerinden oynatıp durumu kötüleştirebilir; yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. 5 sırta vuru + 5 karna bası. — YANLIŞ (İlk tercih değil)
B. Heimlich manevrası. — YANLIŞ (Kısmi tıkanıklıkta ilk adım değil)
C. Öksürmeye teşvik edip yakından izlemek. — DOĞRU
D. Su içirmek. — YANLIŞ
Adım 6 — Son Doğrulama
Kişinin kendi öksürüğü varsa müdahale etmeyip destek olmak ve kötüleşirse hemen ileri müdahale uygulamak gerekir.
CEVAP: C) Öksürmeye teşvik edip yakından izlemek.
8) Bilinç değerlendirmesinde kullanılan AVPU (USAY) kısaltması neyi ifade eder?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Nabız-ateş-solunum ölçümünü.
- Açıklama: Bunlar yaşam belirtisi ölçümleridir fakat AVPU ile ilgili değildir; yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Uyanıklık uyarana yanıt düzeyini.
- Açıklama: AVPU uyanıklık düzeyini (Alert, Voice, Pain, Unresponsive) değerlendiren kısaltmadır; doğrudur.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Kırık çeşitlerini.
- Açıklama: Kırık tipi sınıflandırmasıyla ilgisi yoktur; yanlıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Kanama tiplerini.
- Açıklama: Kanama sınıflandırmasıyla ilgisi yoktur; yanlıştır.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Nabız-ateş-solunum ölçümünü. — YANLIŞ
B. Uyanıklık uyarana yanıt düzeyini. — DOĞRU
C. Kırık çeşitlerini. — YANLIŞ
D. Kanama tiplerini. — YANLIŞ
Adım 6 — Son Doğrulama
AVPU bilinç değerlendirmesinde kısa ve hızlı bir yöntemdir: uyanık, sesle yanıt, acı uyaranına yanıt, yanıtsız.
CEVAP: B) Uyanıklık uyarana yanıt düzeyini.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 