5 ETKİNLİK Ornek: 4. Cikarma işleminde eksilen, çikan ve fark arasındaki ilişkiye dikkat ederek aşağıdaki işlemleri yapınız. Fksilen 34 Cikan: ? Fark: 18 34 18 28) Ontjt DOGAL SAYILARLA ÇIKARMA İŞLEMİ 16 (çikan) Çikan: 36 Eksilen: 64 Fark ? Islem 38 + 24 = 62 62 - 18 = 44 lslem 45 + 25 = 70 100 - 70 = 30 Fark: 4O Çikan: 35 Eksilen:? 5. Asağıda verilen işlemlere uygun problemler yazinız. + Eksilen: ? Çkan: 25 Fark: 46 ÚNİTE-2 Çikan + fark 50 Eksilen:? Eksilen - Fark: 45 Cikan + 45:? 2. Sınif
SORU: [Verilen çıkarma işlemlerinde eksilen, çıkan ve fark arasındaki ilişkileri bulunuz ve problemlere uygun çözümler yapınız.]
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Çıkarma işlemi için:
Eksilen sayısını bulmak için:
Farkı bulmak için:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Eksilen 34, Fark 18, Çıkan bilinmiyor
Formüle göre,
Adım 2 — Fark 40, Çıkan 35, Eksilen bilinmiyor
Adım 3 — Çıkan + Fark = 50, Eksilen bilinmiyor
Burada eksilen doğrudan bu toplamdır.
Adım 4 — Çıkan 36, Eksilen 64, Fark bilinmiyor
Adım 5 — Eksilen bilinmiyor, Çıkan 25, Fark 46
Adım 6 — Eksilen - Fark = 45, Çıkan + 45 bilinmiyor
Burada \text{Eksilen} - \text{Fark} = 45 ve \text{Çıkan} + 45 = ?
Öncelikle:
Çıkarma denkleminden:
Ama \text{Eksilen} - \text{Fark} = 45 olduğuna göre,
Öyleyse:
5. Sorudaki İşlemlere Uygun Problemler Yazalım:
İşlem 1:
38 + 24 = 62 ve 62 - 18 = 44
Problem Örneği:
Ahmet’in 38 tane oyuncağı var. Annesi ona 24 tane daha alıyor. Ahmet sonunda toplam kaç oyuncağa sahip olur?
Ahmet 62 oyuncağından 18 tanesini arkadaşına verdi. Kaç oyuncağı kaldı?
İşlem 2:
45 + 25 = 70 ve 100 - 70 = 30
Problem Örneği:
Bir bahçede 45 elma ve 25 armut var. Bahçede toplam kaç meyve vardır?
Bahçede toplam 100 meyve vardı. 70 tanesi hasat edildiğine göre, geriye kaç meyve kaldı?
TEMEL KAVRAMLAR:
- Eksilen
- Tanım: Çıkarma işleminde başta bulunan sayı.
- Bu problemde: Diğer iki sayı (çıkan ve fark) kullanılarak hesaplandı.
- Çıkan
- Tanım: Eksiltilen sayıdan çıkarılan sayı.
- Bu problemde: Çıkan bilinmeyenlerde formül kullanılarak bulundu.
- Fark
- Tanım: İki sayı arasındaki çıkarma sonucu.
- Bu problemde: Eksilen ve çıkan fark olarak kullanıldı.
CEVAP:
-
- Çıkan = 16
-
- Eksilen = 75
-
- Eksilen = 50
-
- Fark = 28
-
- Eksilen = 71
-
- Çıkan + 45 = 90
- Verilen işlemlere uygun problemler yukarıda yazılmıştır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Görseldeki çıkarma ilişkisini kullanarak eksilen, çıkan ve farkı bulunuz; ayrıca verilen işlemlere uygun problemler yazınız.
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Çıkarma ilişkisinin formülü: \textbf{Eksilen} - \textbf{Çıkan} = \textbf{Fark}
- Ters işlemler: \textbf{Çıkan} = \textbf{Eksilen} - \textbf{Fark} , \textbf{Eksilen} = \textbf{Çıkan} + \textbf{Fark}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Eksilen 34, Fark 18 ise Çıkanı bulma
- Kullanılacak kural: \textbf{Çıkan} = \textbf{Eksilen} - \textbf{Fark}
- İşlem: 34 - 18 = 16
Adım 2 — Fark 40, Çıkan 35 ise Eksileni bulma
- Kullanılacak kural: \textbf{Eksilen} = \textbf{Çıkan} + \textbf{Fark}
- İşlem: 35 + 40 = 75
Adım 3 — “Çıkan + fark: 50” ise Eksilen nedir?
- Açıklama: \textbf{Eksilen} = \textbf{Çıkan} + \textbf{Fark} ve bu ifade 50 ise
- İşlem: \textbf{Eksilen} = 50
Adım 4 — Çıkan 36, Eksilen 64 ise Farkı bulma
- Kullanılacak kural: \textbf{Fark} = \textbf{Eksilen} - \textbf{Çıkan}
- İşlem: 64 - 36 = 28
Adım 5 — Çıkan 25, Fark 46 ise Eksileni bulma
- Kullanılacak kural: \textbf{Eksilen} = \textbf{Çıkan} + \textbf{Fark}
- İşlem: 25 + 46 = 71
Adım 6 — “Eksilen - Fark: 45” verilmişse Çıkan ve “Çıkan + 45” nedir?
- Açıklama: \textbf{Eksilen} - \textbf{Fark} = \textbf{Çıkan} . Verilen değer 45 ise \textbf{Çıkan} = 45.
- İşlem: \textbf{Çıkan} + 45 = 45 + 45 = 90
(Görseldeki diğer bölüm: 5. sorudaki işlemler için uygun problemler aşağıda.)
Adım 7 — 1. işlem çifti için uygun problem (38 + 24 = 62 ve 62 - 18 = 44)
- Problem örneği: “Bir manavda 38 portakal vardı. Daha sonra 24 portakal daha geldi. Manavda kaç portakal oldu? (38 + 24 = 62) Daha sonra 18 portakal satıldı. Manavda kaç portakal kaldı? (62 - 18 = 44)”
Adım 8 — 2. işlem çifti için uygun problem (45 + 25 = 70 ve 100 - 70 = 30)
- Problem örneği: “Okulda 45 kırmızı boya kalemi ve 25 mavi boya kalemi vardır. Toplam kaç boya kalemi olur? (45 + 25 = 70) Okuldaki tüm boya kalemlerinden 100 tanesi olduğunu varsayalım; dersler için 70 kalem kullanıldı. Kaç kalem kaldı? (100 - 70 = 30)”
TEMEL KAVRAMLAR:
- Eksilen
- Tanım: Çıkarma işleminde baştaki sayı (çıkartılacak sayıdan önce olan).
- Bu problemde: Eksilen verilen veya hesaplanan değerdir (ör. 34, 64, 75, 50, 71).
- Çıkan
- Tanım: Eksilenden çıkarılan sayı.
- Bu problemde: Çıkan ya doğrudan verildi (ör. 25, 36) ya da eksilen ile fark farkından hesaplanır (ör. 16).
- Fark
- Tanım: Eksilen ile çıkan arasındaki fark.
- Bu problemde: Fark ya verilir (ör. 18, 46, 40) ya da eksilen-çıkan olarak bulunur (ör. 28).
SIK YAPILAN HATALAR:
Basit çıkarma yönünü karıştırmak
- Yanlış: Farkı bulurken \textbf{Çıkan} - \textbf{Eksilen} yapmak.
- Doğru: \textbf{Fark} = \textbf{Eksilen} - \textbf{Çıkan}
- Neden yanlış: Çıkan eksilenden küçük olabilir, bu yüzden daima eksilenden çıkarılmalıdır.
- Düzeltme: Problemi okurken hangi sayının başta (eksilen) olduğunu belirleyin.
Toplama/çıkarma formüllerini ters kullanmak
- Yanlış: Eksileni bulmak için farkı çıkarmak.
- Doğru: Eksilen = Çıkan + Fark
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
-
- Eksilen 34, Fark 18 → Çıkan = 16
-
- Fark 40, Çıkan 35 → Eksilen = 75
-
- Çıkan + Fark = 50 → Eksilen = 50
-
- Çıkan 36, Eksilen 64 → Fark = 28
-
- Çıkan 25, Fark 46 → Eksilen = 71
-
- Eksilen - Fark = 45 → Çıkan = 45, Çıkan + 45 = 90
-
- sorunun problem örnekleri:
- (38 + 24 = 62 ve 62 - 18 = 44) → “Bir manavda 38 portakal vardı…” (yukarıdaki metin)
- (45 + 25 = 70 ve 100 - 70 = 30) → “Okulda 45 kırmızı boya kalemi ve 25 mavi boya kalemi…” (yukarıdaki metin)
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
