5 Aşağıdaki öğrencilerden hangisi yaptığı çalışmayla ilgili çıkarım yapmıştır?
A) Ece, suyun sıcaklığını belirli aralıklarla ölçerek elde ettiği değerleri defterine kaydetmiştir.
B) Efe, farklı ortamlarda yetiştirdiği bitkilerden güneş ışığı alanın daha hızlı büyüdüğünü belirleyerek ışığın bitkinin gelişimini etkilediği sonucuna ulaşmıştır.
C) Pınar, geçmişte yaşamış hayvanlar hakkında bilgi edinmek için kitap ve ansiklopedileri incelemiştir.
6 Nilay, yağmurdan sonra gökyüzünde oluşan gökkuşağını merak etmiş ve bu konuda araştırma yapmak istemiştir. Bu konuyla ilgili merak ettiği soruları bir kâğıda yazmıştır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Nilay’ın kâğıda yazdığı sorulardan biri olamaz?
A) Gökkuşağında neden farklı renkler bulunur?
B) Gökkuşağı her yağmurdan sonra oluşur mu?
C) Yağmur yağarken gökyüzü neden kararır?
7 Aşağıdaki varlıklardan hangisi cansız varlıklara örnek olarak verilebilir?
A) Ağaç
B) Rüzgâr Türbini
C) Kaplumbağa
8 Yukarıdaki görsellerde canlıların ortak özelliklerinden hangisine yer verilmemiştir?
A) Boşaltım
B) Üreme
C) Beslenme
3. Sınıf Fen Bilimleri: Bilimsel Süreç Becerileri ve Canlılar Dünyası
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bilimsel çıkarım; toplanan gözlem ve deney verilerini yorumlayarak bir sonuca ulaşma sürecidir. Canlılar; beslenme, solunum, boşaltım, hareket, tepki verme, büyüme ve üreme gibi ortak yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirirken; cansız varlıklar bu hayati özellikleri göstermez.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
5. Soru: Bilimsel Çıkarım Yapma
- A) Yanlış: Ece sadece termometre ile ölçüm yapmış ve verileri kaydetmiştir (veri toplama/gözlem).
- B) Doğru: Efe, gözlemlediği verileri değerlendirip “ışığın bitkinin gelişimini etkilediği” şeklinde bir neden-sonuç ilişkisine (çıkarıma) ulaşmıştır.
- C) Yanlış: Pınar yalnızca literatür/kaynak taraması yapmıştır.
CEVAP: B) Efe, farklı ortamlarda yetiştirdiği bitkilerden… sonucuna ulaşmıştır.
6. Soru: Araştırma Konusuna Uygun Soru Belirleme
- A) Yanlış: Gökkuşağının renk oluşumu doğrudan gökkuşağı araştırmasının konusudur.
- B) Yanlış: Gökkuşağının her yağmurda çıkıp çıkmadığı gökkuşağı araştırmasına aittir.
- C) Doğru: Gökyüzünün yağmur öncesi kararması kalın yağmur bulutlarıyla ilgilidir; Nilay’ın merak ettiği gökkuşağı konusuyla doğrudan ilgili değildir.
CEVAP: C) Yağmur yağarken gökyüzü neden kararır?
7. Soru: Canlı ve Cansız Varlıklar
- A) Yanlış: Ağaç solunum, beslenme ve büyüme gösteren canlı bir bitkidir.
- B) Doğru: Rüzgâr türbini cansız, insan yapımı teknolojik bir araçtır.
- C) Yanlış: Kaplumbağa hareket eden, beslenen ve üreyen canlı bir hayvandır.
CEVAP: B) Rüzgâr Türbini
8. Soru: Canlıların Ortak Özellikleri
- Görseller incelendiğinde:
- Otlayan inek görseli canlılarda beslenme özelliğini gösterir.
- Yumurtadan çıkan civcivler canlılarda üreme (çoğalma) özelliğini gösterir.
- Koşan at görseli canlılarda hareket özelliğini gösterir.
- Seçeneklerde verilen boşaltım (terleme, idrar yapma vb.) olayına ait herhangi bir görsel bulunmamaktadır.
CEVAP: A) Boşaltım
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Veri toplamak (sıcaklık ölçmek, boy kaydetmek) yalnızca bir gözlemdir; bu verilerden yola çıkarak bir sebep-sonuç bağı kurup “sonucuna vardım” demek ise çıkarım yapmaktır.