4 osak öoences äreinde butunan bir gahirdo, gon dönüo vo okinoks tariterinde, günün aynn saatinde dz bir zomine dik
olarsk yarleştiilen cismin gölge bayu ölçlerek asağıdaki tabloya kaydedilecektit.
Yaplan OlciimTacih Gölge Boy
Gölge boyu
21 Arslik
Yapilan olçüm soruçlanna göre çizilmesi gereken gälge boyu gratiği aşağıdakilerden hangisi olablir?
A) Golge boyu
Oicūm
21 Mart
21Hazirari
23EyiGi
8 Gooe boyu
D) Galge boyu
Oğlak Dönencesi Üzerindeki Bir Cisim İçin Tarihlere Göre Gölge Boyu Değişimi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 21 Aralık (I. Ölçüm) Durumunun İncelenmesi
- 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları Güney Yarım Küre’de bulunan Oğlak Dönencesi’ne dik (90^\circ) açıyla düşer.
- Işınlar en büyük açıyla geldiği için bu tarihte gölge boyu en kısa (minimum) seviyededir. Dolayısıyla grafikte I. sütun en kısa olmalıdır.
Adım 2 — 21 Mart ve 23 Eylül (II. ve IV. Ölçümler) Ekinoks Durumlarının İncelenmesi
- Ekinoks tarihlerinde Güneş ışınları Ekvator’a dik açıyla gelir.
- Oğlak Dönencesi her iki tarihte de Güneş ışınlarını aynı açıyla (66,5^\circ) alır.
- Bu nedenle II. ve IV. ölçümlerdeki gölge boyları birbirine eşit ve orta uzunlukta olmalıdır.
Adım 3 — 21 Haziran (III. Ölçüm) Durumunun İncelenmesi
- 21 Haziran tarihinde Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’deki Yengeç Dönencesi’ne dik açıyla düşer.
- Bu tarihte Oğlak Dönencesi Güneş ışınlarını yıl içindeki en eğik açıyla (43^\circ) alır.
- Işınlar en eğik açıyla geldiği için gölge boyu en uzun (maksimum) olur. Dolayısıyla grafikte III. sütun en uzun olmalıdır.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. I. ölçüm en uzun gösterilmiş, ancak 21 Aralık’ta gölge boyunun en kısa olması gerekir.
B. II ve IV ölçümleri eşit verilmemiş, gölge boyu sürekli artan şekilde gösterilmiştir.
C. I. ölçüm en kısa, III. ölçüm en uzun, II ve IV. ölçümler ise birbirine eşit olarak doğru modellenmiştir.
D. I. ölçümden IV. ölçüme doğru sürekli azalan bir grafik çizilmiştir, yanlıştır.
Adım 5 — Son Doğrulama
Oğlak Dönencesi için sıralama \text{III} > \text{II} = \text{IV} > \text{I} şeklinde olmalıdır. Bu sıralamayı ve eşitliği sağlayan tek grafik C seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C şıkkı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Aynı deney Yengeç Dönencesi veya Ekvator üzerinde yapılsaydı gölge boyu grafiğinin nasıl değişeceğini birlikte incelememizi ister misin?