4 ndrkt4 y 300+4 25tL 4 mdrle4ir 2. Aşağıda yüksekliği, taban ayrtlarından birinin uzunluğundan 15 cm fazla olan kare dik priz- ma biçimindeki özdeş kutular biri dikey biri yatay olacak biçimde üst üste yerleştirilmiştir. TS cm. Bir robotun uzunluğu, oluşturulan bu yapınin uzunluğundan 3 cm azdır. Robotun uzunluğu, kưtunun taban ayrt uzunluklarndan birtnin 4 katına eşit oldu- ğuna göre kutunun yan yüzlerinden birinin alant kaç santimnetrekaredir? A) 128 B) 126 C) 116 D) 108
!Resim [Link Silindi]
SORU: Kare dik prizma biçimindeki özdeş kutuların yan yüzey alanını bulma.
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Dik prizma hacmi ve yüzey alanı formülleri
- Taban bir kenar uzunluğuna x, yüksekliğe bağlı değişken atama
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Değişkenlerin belirlenmesi
Taban kare olduğundan:
- Bir kenar uzunluğuna x cm diyelim.
- Yükseklik ise bir kenardan 15 cm fazladır, yani yükseklik x + 15 cm.
Adım 2 — Kutuların yerleşimi ve toplam uzunluk
- Kutulardan biri dikey, biri yatay şekilde üst üste yerleştirilmiş.
- Dikey duran kutunun yüksekliği x + 15 cm,
- Yatay duran kutu tabanını öne koyduğumuzda, uzunluk taban kenarı x cm,
- Toplam yapının uzunluğu: dikey kutunun yüksekliği + yatay kutunun taban kenar uzunluğu \Rightarrow (x + 15) + x = 2x + 15 cm.
Adım 3 — Robotun uzunluğu ile ilgili bilgileri kullanma
- Robotun uzunluğu, bu yapının uzunluğundan 3 cm azdır.
- Robotun uzunluğu aynı zamanda kutunun taban kenar uzunluklarından birinin 4 katıdır.
Yani:
\text{Robot uzunluğu} = 4x
\text{Yapı uzunluğu} = 2x + 15
4x = (2x + 15) - 3
Adım 4 — Denklemi kurup çözme
4x = 2x + 15 - 3
4x = 2x + 12
4x - 2x = 12
2x = 12
x = 6 \text{ cm}
Adım 5 — Kutunun yan yüzey alanını hesaplama
Dik prizmanın yan yüzey alanı:
İki dikdörtgen yan yüz var, her biri x (taban kenarı) × x+15 (yükseklik) alanında ve 2 adet olduğu için toplam:
2 \times x \times (x+15)
Buna göre:
2 \times 6 \times (6 + 15) = 2 \times 6 \times 21 = 252 \text{ cm}^2
Ancak soruda yan yüzeylerden birinin alanı soruluyor, yani tek bir yan yüz için:
6 \times 21 = 126 \text{ cm}^2
Adım 6 — Sonuç
Kutunun bir yan yüzünün alanı 126 cm^2.
CEVAP: B) 126
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Kare tabanlı dik prizma kutunun taban ayrıtı = a cm, yüksekliği = a + 15 cm. İki özdeş kutudan biri dikey, biri yatay olacak şekilde üst üste yerleştirildiğinde oluşan yapının uzunluğu nedir ve robotun uzunluğu kutunun taban ayrıtının 4 katına eşit olmak üzere kutunun bir yan yüzü alanı kaç cm² olur? (Robot uzunluğu, yapının uzunluğundan 3 cm azdır.)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Kare dik prizma: taban ayrıtı a, yükseklik h=a+15.
- Yan yüz alanı: bir yan yüzün alanı = \text{taban ayrıtı} \times \text{yükseklik} = a\cdot h.
- Robot uzunluğu R=4a.
- Robot uzunluğu, yapının uzunluğundan 3 cm az olduğuna göre R = L - 3 (burada L yapı uzunluğu).
- Oluşan yapının uzunluğu şekilde yatay kutunun uzunluğu ile dik duran kutunun taban ayrıtının toplamı olarak L = a + h alınır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Değişkenleri ve yükseklik ilişkisini yaz
- Tanım: a = kutunun taban ayrıtı (cm).
- Tanım: h = a+15 (cm).
Adım 2 — Yapı uzunluğu ve robot uzunluğu arasındaki ilişki
- Tanım: Yapı uzunluğu L = a + h.
- Tanım: Robot uzunluğu R = 4a.
- Tanım: R = L - 3.
Adım 3 — Denklemi kur ve çöz
- h = a+15.
- L = a + h = a + (a+15) = 2a + 15.
- Robot uzunluğu denklemi: R = L - 3 ⇒ 4a = (2a + 15) - 3.
- 4a = 2a + 12.
- 4a - 2a = 12.
- 2a = 12.
- a = \dfrac{12}{2} = 6\ \text{cm}.
Adım 4 — Yan yüz alanını hesapla
- h = a + 15 = 6 + 15 = 21\ \text{cm}.
- Yan yüz alanı = a\cdot h = 6 \times 21.
- 6 \times 21 = 126\ \text{cm}^2.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. kare dik prizma
- Tanım: Tabanı kare olan dik prizma; taban ayrıtı a, yükseklik h.
- Bu problemde: Taban ayrıtı a, yükseklik a+15 olarak verildi.
2. yan yüz alanı
- Tanım: Yan yüz alanı = taban ayrıtı × yükseklik.
- Bu problemde: a\cdot (a+15) hesaplandı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yanlış yapı uzunluğu alınması
- Yanlış: Yapı uzunluğunu sadece h veya sadece a almak.
- Doğru: Yapı uzunluğu L = a + h.
- Neden yanlış: Üst üste yerleşimde yatay kutunun uzunluğu ve dik kutunun taban ayrıtı toplam etkilidir.
- Düzeltme: Şekle göre L = a + (a+15) kullanılmalı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 126 cm²
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 