SORU: 4. Montrö Boğazlar Sözleşmesi sorusu (Türkiye açısından en temel kazanım)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Boğazların tamamen uluslararası yönetime bırakılması — Yanlış. Montrö, boğazları uluslararası yönetime bırakmadı; Türkiye’nin denetim ve hakimiyet yetkileri korunup güçlendirildi.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarının güçlenmesi — Doğru adaya işaret ediyor. Metinde yeniden askeri denetim ve tahkimat yapma hakkı verilmesi ve tonaj/süre sınırlamalarıyla yabancı güçlerin kısıtlanması, Türkiye’nin egemenliğini güçlendirir.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Karadeniz ülkelerinin tüm savaş gemilerine serbest geçiş hakkı tanınması — Yanlış. Montrö, Karadeniz’e kıyısı olmayan devletlerin savaş gemilerine sınırlamalar getirmiştir; serbest geçiş herkese tanınmamıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Türkiye’nin savaş gemisi bulundurma hakkının kaldırılması — Yanlış. Aksine Türkiye boğazlarda askeri denetim yetkisini kullanmıştır; savaş gemisi bulundurma hakkı kaldırılmamıştır.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
E) Boğazlar Komisyonu’nun yetkilerinin genişletilmesi — Yanlış. Montrö ile Boğazlar Komisyonu’nun yetkileri sınırlanmış veya Türkiye lehine düzenlenmiştir; yetkiler genişletilmemiştir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
B. Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarının güçlenmesi — Bu, metinde belirtilen hakların yeniden kazanılması ve yabancı gemilere getirilen sınırlamalarla uyumludur.
A. Boğazların tamamen uluslararası yönetime bırakılması — Metinle çelişir.
C. Karadeniz ülkelerinin tüm savaş gemilerine serbest geçiş hakkı tanınması — Sınırlamalar getirildiği için yanlış.
D. Türkiye’nin savaş gemisi bulundurma hakkının kaldırılması — Gerçeğe aykırı.
E. Boğazlar Komisyonu’nun yetkilerinin genişletilmesi — Aksine yetkiler sınırlanmıştır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Montrö Sözleşmesi, Türkiye’ye Boğazlar üzerinde fiili ve hukuki denetim sağladı; bu nedenle B en uygun seçenektir.
CEVAP: B) Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarının güçlenmesi
SORU: 5. Mustafa Kemal Paşa dönemi — beklenen gelişmeler (I, II, III)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Yalnız I — Yanlış. Metinde I (halkın işgallere karşı bilinçlendirilmesi) vardır, ancak başka gelişmeler de belirtilmiştir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Yalnız II — Yanlış. Metinde II (milli mücadelenin amaç ve yönteminin belirlenmesi) vardır ama tek başına değildir.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) I ve II — Kısmen doğru fakat eksik; metinde ayrıca III (ulusal örgütlenmenin sağlanarak mücadelenin tek elden yönetilmesi) de açıkça yer almaktadır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) II ve III — Kısmen doğru fakat eksik; halkın bilinçlendirilmesi (I) de metinde vurgulanmıştır.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
E) I, II ve III — Doğru. Metinde I (bildirilerle bilinçlendirme), II (amaç ve yöntem belirleme), III (tüm milli cemiyetleri tek çatı altında toplama uğraşı) üçü de yer almaktadır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
E. I, II ve III — Metindeki ifadelerle tam uyumlu.
A. Yalnız I — Eksik.
B. Yalnız II — Eksik.
C. I ve II — III eksik.
D. II ve III — I eksik.
Adım 7 — Son Doğrulama
Metin, hem halkı uyandırma, hem mücadele amacı/methodunu belirleme, hem de örgütlenmeyi tek çatı altında toplama çabalarını içerir; bu yüzden E doğrudur.
CEVAP: E) I, II ve III
SORU: 6. Haritadaki beş alandan hangisinde tafoni, barkan, mantar kaya, hamada gibi yer şekilleri yaygın görülür?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) I — Yanlış. I, haritada genellikle ılıman veya kutupsal bölgeyi işaret ediyor; bahsedilen çöl/kuraklık şekilleriyle uyumlu değildir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) II — Yanlış. II haritada farklı bir bölgeyi (ör. Orta Asya veya başka) gösterebilir; ancak en tipik alan değil.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) III — Doğru. Haritadaki III numaralı alan kuzey Afrika/ Sahra bölgesini gösterir; tafani, barkan (kumul), mantar kaya, hamada gibi kurak bölge yer şekilleri burada yaygındır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) IV — Yanlış. IV genellikle Avustralya gibi bir bölge olabilir; bazı çöl şekilleri olsa da görüntüdeki ve soru bağlamındaki en belirgin örnek kuzey Afrika’dır.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
E) V — Yanlış. V, Güney Amerika’daki sahra tipi bölge değil (Atacama gibi yerler de kuraktır ama soruda verilen klasik örnekler daha çok Sahra için verilir).
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
C. III — Kuzey Afrika (Sahra) en tipik alandır; burada barkan, hamada, mantar kaya yaygındır.
A. I — Uygun değil.
B. II — Uygun değil.
D. IV — Daha az tipik veya soru bağlamına uymuyor.
E. V — Uygun değil.
Adım 7 — Son Doğrulama
Verilen yer şekilleri kurak ve çöl iklimine özgü şekillerdir; haritadaki III (Sahra/ Kuzey Afrika) bu özellikleri en iyi karşılar.
CEVAP: C) III
SORU: 7. Sıcaklık değişimine bağlı durumların ortaya çıkmasında etkili faktörlerin eşleştirilmesi
(I) Grönland ve Antarktika’da yıl boyunca erimeyen örtü buzulları bulunması → Enlem
(II) Ağrı Dağı’nda kalıcı karların güney yamaça göre kuzey yamaçta deniz seviyesine daha yakın olması → Bakı (yamaç yönü)
(III) Kilimanjaro’da enleme rağmen zirvede kalıcı kar bulunması → Yükselti
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) (örnek: Enlem — Yükselti — Bakı) — Yanlış, II yanlış eşleştirilmiş.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) (örnek: Yükselti — Enlem — Bakı) — Yanlış, I ve III yer değiştiriyor.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) (örnek: Bakı — Yükselti — Enlem) — Yanlış, sıralama doğru değil.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Enlem — Bakı — Yükselti — Doğru. I→Enlem, II→Bakı, III→Yükselti eşleşmeleri bu seçenekte yer alır.
Adım 5 — E Seçeneğini İncele
E) (örnek: Yükselti — Bakı — Enlem) — Yanlış, I ve III karışık.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
D. Enlem — Bakı — Yükselti — Her iki gözlemle uyumludur: kutup buzulları için enlem, yamaçlarda karın korunması için bakı, ekvatora yakın yüksek dağlarda kar için yükselti etkilidir.
A, B, C, E — Her biri en az bir eşleştirmede hata içerir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Verilen gözlemler klasik iklim-coğrafya etkilerine göre I=Enlem, II=Bakı, III=Yükselti şeklinde doğru eşleştirilir.
CEVAP: D) Enlem — Bakı — Yükselti
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?