4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL, yaşları ile doğru orantılı olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantılı olarak paylaştırılmıştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır?

  1. 4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL yaşlari ile doğru orantil olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantilı olarak paylaştırilmiştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır? A) 14 B) 66 C) 176 D) 190

!Resim [Link Silindi]

4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL, yaşları ile doğru orantılı olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantılı olarak paylaştırılmıştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Doğru orantı: Bir büyüklüğün artışı diğerini aynı oranda artırır.
  • Ters orantı: Bir büyüklüğün artışı diğerini aynı oranda azaltır.
  • Oran bulma ve toplamı eşitleme.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Doğru orantıyla paylaştırılan miktarları bulun
Yaşlar: 4, 6, 10
Doğru orantılı pay: yaşlarına göre pay verilir.
Oran toplamı = 4 + 6 + 10 = 20
6 yaşındaki çocuk doğru orantı ile:

\frac{6}{20} \times 620 = 186 \, \text{TL}

Adım 2 — Ters orantıyla paylaştırılan miktarları bulun
Yaşları ters orantılı paylaştıkları için paylar yaşın tersine orantılıdır: \frac{1}{4}, \frac{1}{6}, \frac{1}{10}
Oranların toplamı:

\frac{1}{4} + \frac{1}{6} + \frac{1}{10} = \frac{15}{60} + \frac{10}{60} + \frac{6}{60} = \frac{31}{60}

6 yaşındaki çocuğun payı:

\frac{\frac{1}{6}}{\frac{31}{60}} \times 620 = \frac{1/6}{31/60} \times 620 = \frac{1}{6} \times \frac{60}{31} \times 620 = \frac{10}{31} \times 620 \approx 200 \, \text{TL}

Adım 3 — Fazla alınan miktarı hesapla
Ters orantılı pay – doğru orantılı pay:

200 - 186 = 14 \, \text{TL}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: A) 14

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL yaşları ile doğru orantılı olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantılı olarak paylaştırılmıştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Doğru orantı: Kişinin alacağı pay = (kişinin yaşı / yaşların toplamı) × toplam para.
  • Ters orantı: Kişinin alacağı pay = (1/kişinin yaşı / bütün kat sayıların toplamı) × toplam para.

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Doğru orantıda yaşların toplamı

  • Yaşlar: 4,\,6,\,10
  • Toplam = 4+6+10=20

Adım 2 — 6 yaşındaki çocuğun doğru orantıyla alması gereken miktar

  • Formül: \dfrac{6}{20}\times 620
  • Hesap: 6\times 620=3720
  • Bölme: \dfrac{3720}{20}=186\ \text{TL}

Adım 3 — Ters orantıda oranları sadeleştirmek için payda eşitleme

  • Ters oranlar: \dfrac{1}{4},\ \dfrac{1}{6},\ \dfrac{1}{10}
  • Ortak çarpan (EKOK 60) ile: 60\cdot\dfrac{1}{4}=15,\ 60\cdot\dfrac{1}{6}=10,\ 60\cdot\dfrac{1}{10}=6
  • Bu durumda paylar 15:\,10:\,6
  • Toplam parça = 15+10+6=31

Adım 4 — 6 yaşındaki çocuğun ters orantıyla aldığı miktar

  • 6 yaş için parça sayısı = 10
  • Formül: \dfrac{10}{31}\times 620
  • Hesap: 10\times 620=6200
  • Bölme: \dfrac{6200}{31}=200\ \text{TL} (çünkü 31\times 200=6200)

Adım 5 — Fazla alınan miktarın hesaplanması

  • Fazla miktar = Ters orantıyla alınan − Doğru orantıyla alınan
  • Hesap: 200\ \text{TL} - 186\ \text{TL} = 14\ \text{TL}

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. doğru orantı
  • Tanım: Bir niceliğin payı diğer bir niceliğe doğrudan orantılıysa, paylar o niceliğin değerleriyle doğru orantılıdır.
  • Bu problemde: Paylar yaşlarla doğru orantılı olmalıydı (4:6:10).
  1. ters orantı
  • Tanım: Bir niceliğin payı diğer bir niceliğe ters orantılıysa, paylar karşıt (1/ değer) olarak alınır.
  • Bu problemde: Yanlışlıkla paylar 1/4:1/6:1/10 şeklinde verildi.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Orantı Türünü Karıştırma

  • Yanlış: Doğru orantı yerine doğrudan yaşların tersini almamak veya ters orantıda parçaları düzgün toplamamak.
  • Doğru: Ters orantıda payları önce ortak payda ile tam sayılara çevirip toplam parça sayısını bulmak gerekir.
  • Neden yanlış: Reciprocal alınmadan direkt yaşları kullanmak veya ters orantıyı doğru orantı gibi hesaplamak sonucu bozar.
  • Düzeltme: Ters orantıda 1/\text{yaş} alınır, sadeleştirmek için ortak çarpan kullanılır, sonra toplam parça ile çarpılır.

:white_check_mark: CEVAP: 14 TL

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket: