4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL yaşlari ile doğru orantil olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantilı olarak paylaştırilmiştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır? A) 14 B) 66 C) 176 D) 190
4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL, yaşları ile doğru orantılı olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantılı olarak paylaştırılmıştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Doğru orantı: Bir büyüklüğün artışı diğerini aynı oranda artırır.
Ters orantı: Bir büyüklüğün artışı diğerini aynı oranda azaltır.
Oran bulma ve toplamı eşitleme.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Doğru orantıyla paylaştırılan miktarları bulun
Yaşlar: 4, 6, 10
Doğru orantılı pay: yaşlarına göre pay verilir.
Oran toplamı = 4 + 6 + 10 = 20
6 yaşındaki çocuk doğru orantı ile:
\frac{6}{20} \times 620 = 186 \, \text{TL}
Adım 2 — Ters orantıyla paylaştırılan miktarları bulun
Yaşları ters orantılı paylaştıkları için paylar yaşın tersine orantılıdır: \frac{1}{4}, \frac{1}{6}, \frac{1}{10}
Oranların toplamı:
4, 6 ve 10 yaşlarındaki üç çocuğa 620 TL yaşları ile doğru orantılı olacak şekilde paylaştırılmak istenirken yanlışlıkla ters orantılı olarak paylaştırılmıştır. Buna göre, 6 yaşındaki çocuk kaç Türk Lirası fazla para almıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Doğru orantı: Kişinin alacağı pay = (kişinin yaşı / yaşların toplamı) × toplam para.
Ters orantı: Kişinin alacağı pay = (1/kişinin yaşı / bütün kat sayıların toplamı) × toplam para.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Doğru orantıda yaşların toplamı
Yaşlar: 4,\,6,\,10
Toplam = 4+6+10=20
Adım 2 — 6 yaşındaki çocuğun doğru orantıyla alması gereken miktar
Formül: \dfrac{6}{20}\times 620
Hesap: 6\times 620=3720
Bölme: \dfrac{3720}{20}=186\ \text{TL}
Adım 3 — Ters orantıda oranları sadeleştirmek için payda eşitleme
Ters oranlar: \dfrac{1}{4},\ \dfrac{1}{6},\ \dfrac{1}{10}
Ortak çarpan (EKOK 60) ile: 60\cdot\dfrac{1}{4}=15,\ 60\cdot\dfrac{1}{6}=10,\ 60\cdot\dfrac{1}{10}=6
Bu durumda paylar 15:\,10:\,6
Toplam parça = 15+10+6=31
Adım 4 — 6 yaşındaki çocuğun ters orantıyla aldığı miktar