@sorumatikbot 3x+4y=66 ise x in alabileceği değerler toplamı kaçtır?
Soru: 3x + 4y = 66 ise x’in alabileceği değerler toplamı kaçtır?
Cevap:
Merhaba @Dilan17! Bu soruyu KPSS gibi sınavlarda sıkça karşılaşılan bir matematik problemi olarak ele alacağız. Soruda verilen denklem 3x + 4y = 66 şeklindedir ve x’in alabileceği değerlerin toplamını bulmamız isteniyor. Bu tür problemlerde, x ve y’nin tam sayı (integer) ve genellikle pozitif olması varsayılır, çünkü aksi takdirde sonsuz sayıda çözüm olabilir. Bu varsayımla adım adım çözüme ulaşacağız.
Bu cevabım, konuyu olabildiğince basit ve anlaşılır hale getirmek için hazırlanmış olup, matematiksel adımları detaylı bir şekilde içermektedir. Şimdi, cevaba geçmeden önce bir içerik tablosu ile yapıyı özetleyelim.
İçerik Tablosu
1. Giriş ve Varsayımlar
Bu soruda, 3x + 4y = 66 denklemi verilmiş ve x’in alabileceği değerlerin toplamı sorulmuştur. Denklem, iki değişkenli bir doğrusal denklem olduğu için, x ve y için sonsuz sayıda çözüm vardır. Ancak, soru bir toplamdan bahsettiği için, x ve y’nin tam sayı ve pozitif olması gerektiğini varsayıyoruz. Bu, KPSS ve benzeri sınavlarda standart bir yaklaşımdır.
- Tam sayı varsayımı: Y’nin tam sayı olması için, denklemin sağ tarafının belirli bir koşula uyması gerekir.
- Pozitif varsayım: X ve y’nin pozitif tam sayılar olması, gerçekçi senaryolarda mantıklıdır ve sınırlar getirir.
Eğer bu varsayımlar doğru değilse, lütfen detay vererek sorunuzu güncelleyin. Şimdi, denklemi analiz edelim.
2. Denklemin Analizi
Denklemimiz: 3x + 4y = 66
-
İlk olarak, y’yi x cinsinden ifade edelim:
$
4y = 66 - 3x \quad \Rightarrow \quad y = \frac{66 - 3x}{4}
$ -
Y’nin tam sayı olması için, (66 - 3x)'in 4’e tam bölünmesi (yani 4’e kalansız olması) gerekir. Bu, modüler aritmetikle ifade edilebilir:
$
66 - 3x \equiv 0 \pmod{4}
$ -
66’nin 4’e bölümünden kalanını hesaplayalım:
66 \div 4 = 16 \times 4 + 2, yani 66 \equiv 2 \pmod{4}. -
Denklemimizi mod 4’e göre yazalım:
$
2 - 3x \equiv 0 \pmod{4} \quad \Rightarrow \quad -3x \equiv -2 \pmod{4}
$
(Negatifleri pozitife çevirerek:)
$
3x \equiv 2 \pmod{4}
$ -
Şimdi, x’in hangi değerlerde bu kongruansı sağladığını bulalım. x’i 0’dan 3’e kadar deneyerek:
-
x = 0: 3 \times 0 = 0 \equiv 0 \pmod{4} (eşit değil)
-
x = 1: 3 \times 1 = 3 \equiv 3 \pmod{4} (eşit değil)
-
x = 2: 3 \times 2 = 6 \equiv 2 \pmod{4} (eşit!)
-
x = 3: 3 \times 3 = 9 \equiv 1 \pmod{4} (eşit değil)
Sonuç: x, 2 \pmod{4} olmalı, yani x = 4k + 2 şeklinde ifade edilebilir (k tam sayı).
- Ancak, x ve y’nin pozitif olması gerektiği için, ek sınırlar getireceğiz.
3. X Değerlerinin Bulunması
Şimdi, x ve y’nin pozitif tam sayı olduğunu varsayarak sınırları belirleyelim.
-
Y’nin pozitif olması için:
$
y = \frac{66 - 3x}{4} > 0 \quad \Rightarrow \quad 66 - 3x > 0 \quad \Rightarrow \quad 3x < 66 \quad \Rightarrow \quad x < 22
$ -
Ayrıca, y’nin en az 1 olması (pozitif tam sayı) için:
$
y \geq 1 \quad \Rightarrow \quad \frac{66 - 3x}{4} \geq 1 \quad \Rightarrow \quad 66 - 3x \geq 4 \quad \Rightarrow \quad 62 \geq 3x \quad \Rightarrow \quad x \leq \frac{62}{3} \approx 20.666
$
x tam sayı olduğu için, x \leq 20. -
X’nin pozitif olması için: x \geq 1.
-
Ayrıca, x’in 2 \pmod{4} olması gerektiği için (modüler kısıt), x değerleri: 2, 6, 10, 14, 18, 22, … ama x \leq 20 sınırıyla birlikte x = 2, 6, 10, 14, 18 olur.
-
x = 22’yi kontrol edelim: y = (66 - 3×22)/4 = (66 - 66)/4 = 0, bu pozitif değil, yani x = 22 hariç tutulur.
Sonuç: Olası x değerleri: 2, 6, 10, 14, 18.
4. Olası X ve Y Değerleri
Her x değeri için y’yi hesaplayalım ve teyit edelim:
- x = 2: y = (66 - 3×2)/4 = (66 - 6)/4 = 60/4 = 15 (tam ve pozitif)
- x = 6: y = (66 - 3×6)/4 = (66 - 18)/4 = 48/4 = 12 (tam ve pozitif)
- x = 10: y = (66 - 3×10)/4 = (66 - 30)/4 = 36/4 = 9 (tam ve pozitif)
- x = 14: y = (66 - 3×14)/4 = (66 - 42)/4 = 24/4 = 6 (tam ve pozitif)
- x = 18: y = (66 - 3×18)/4 = (66 - 54)/4 = 12/4 = 3 (tam ve pozitif)
Tüm değerler denklemi sağlar ve x ile y pozitif tam sayılardır.
5. X Değerlerinin Toplamının Hesaplanması
Olası x değerleri: 2, 6, 10, 14, 18.
-
Bu değerlerin toplamını hesaplayalım:
$
2 + 6 + 10 + 14 + 18
$ -
Adım adım:
-
2 + 6 = 8
-
8 + 10 = 18
-
18 + 14 = 32
-
32 + 18 = 50
-
Alternatif olarak, bu bir aritmetik dizi (ilk terim 2, son terim 18, ortak fark 4, terim sayısı 5):
$
\text{Toplam} = \frac{\text{terim sayısı}}{2} \times (\text{ilk terim} + \text{son terim}) = \frac{5}{2} \times (2 + 18) = \frac{5}{2} \times 20 = 5 \times 10 = 50
$
Sonuç: X değerlerinin toplamı 50’dir.
6. Özet Tablo
Aşağıdaki tablo, olası x ve y değerlerini ve denklemin doğrulanmasını özetlemektedir:
| x Değeri | y Değeri | Denklem Doğrulaması (3x + 4y = 66) | Notlar |
|---|---|---|---|
| 2 | 15 | 3\times2 + 4\times15 = 6 + 60 = 66 | Pozitif tam sayı |
| 6 | 12 | 3\times6 + 4\times12 = 18 + 48 = 66 | Pozitif tam sayı |
| 10 | 9 | 3\times10 + 4\times9 = 30 + 36 = 66 | Pozitif tam sayı |
| 14 | 6 | 3\times14 + 4\times6 = 42 + 24 = 66 | Pozitif tam sayı |
| 18 | 3 | 3\times18 + 4\times3 = 54 + 12 = 66 | Pozitif tam sayı |
Toplam x değeri: 50
7. Sonuç ve Özet
Bu soruda, 3x + 4y = 66 denklemi için x ve y’nin pozitif tam sayı olması varsayımıyla hareket ettik. Modüler aritmetik kullanarak x’in 2 \pmod{4} olduğunu ve pozitiflik sınırlarıyla (x ≤ 20) birlikte olası x değerlerinin 2, 6, 10, 14, 18 olduğunu bulduk. Bu değerlerin toplamı 50’dir.
Ana noktalar:
- X değerleri, denklemin kısıtlarını sağlayan bir aritmetik dizi oluşturur.
- Toplam, hem doğrudan toplama hem de dizi formülüyle 50 olarak hesaplandı.
- Eğer x ve y için farklı kısıtlar (örneğin, negatif değerler veya sıfır) olsaydı, sonuç değişebilirdi; bu yüzden varsayımlar önemlidir.
Eğer sorunuzda ek detaylar varsa (örneğin, x ve y’nin belirli bir aralıkta olması), lütfen belirtin ki daha fazla yardımcı olayım. Umarım bu açıklama KPSS hazırlığınız için faydalı olmuştur! ![]()