360 m uzunluğundaki yolun kenarlarına göseldelki gibi ikili ve tekli ampülü olan direkler yerleştirilmiştir. Direk kalınlığının önemsiz olduğu bu yolda karşılıklı olarak aynı hizada bulunan direklerdeki ampul sayıları toplamı kaçtır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Ortak katlar (EKOK / lcm) ve aralık içindeki çokluk sayısını hesaplama.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Direklerin konum aralıklarını belirle
Çiftli direklerin başlangıç ve bitiş pozisyonları:
360-9 = 351
Çiftli direkler: $$9,,18,,27,\dots,351$$
Tekli direklerin başlangıç ve bitiş pozisyonları:
360-15 = 345
Tekli direkler: $$15,,30,,45,\dots,345$$
Adım 2 — Ortak hizalanma koşulunu bul (EKOK)
Ortada aynı hizada olmaları için pozisyonun hem 9’un hem 15’in katı olması gerekir.
\gcd(9,15) = 3
\operatorname{lcm}(9,15) = \dfrac{9\cdot 15}{3}
\operatorname{lcm}(9,15) = 45
Adım 3 — Ortak katların aralıkta kaç tane olduğunu say
Ortak katlar, 45’in katlarıdır ve hem çiftli hem tekli dizisinin sonundan küçük veya eşit en büyük ortak sınır min(351,345)=345 içindedir.
\left\lfloor \dfrac{345}{45} \right\rfloor = 7
Ortak hizalanma sayısı = 7
Adım 4 — Her hizalanmadaki ampul sayısını hesapla ve toplamı bul
Her hizalanmada bir çiftli (2 ampul) ile bir tekli (1 ampul) karşılaşır:
2+1 = 3
Toplam ampul sayısı:
7 \times 3 = 21
CEVAP: 21
TEMEL KAVRAMLAR:
- EKOK (lcm)
- Tanım: İki sayının ortak katlarının en küçüğü.
- Bu problemde: 9 ve 15 için EKOK = 45; hizalanmalar 45’in katlarında olur.
- Ortak katların sayısı
- Tanım: Bir aralıkta bir sayının kaç katı bulunduğunu bulmak için aralığın üst sınırını o sayıya bölüp tam kısmı almak yeterlidir.
- Bu problemde: Üst sınır 345 olduğu için 345/45 = 7 ortak kat vardır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Başlangıç/bitiş noktalarını yanlış sayma
- Yanlış: 0 ile 360 arasında saymak (uçtaki direkler 0 veya 360’da değil).
- Doğru: Resme göre ilk çiftli 9 m, ilk tekli 15 m uzaklıkta; sonlar 351 ve 345 m.
- Neden yanlış: Uç noktaları dahil etmeden aralıkların başlangıçlarını dikkate almak gerek.
- Düzeltme: Gerçek başlangıç ve bitiş pozisyonlarını çıkarıp ortak katları bu aralık içinde say.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 