300 ml 0,2 M Ca(NO₃)₂ ile 0,3 M 100 ml Na₂SO₄ çözeltileri karıştırılıyor

300 ml 0,2 M Ca(NO_{3})_2 ile 0,3 M 100 ml Na_2SO_{4} çözeltileri karıştırılıyor.
Bir süre sonra CaSO_{4} katısı oluştuğuna göre çözeltideki Ca^{2+} iyon derişimi kaç molardır?
A) 0,075
B) 0,050
C) 0,025
D) 0,75
E) 0,50

Çözünme-Çökelme Tepkimelerinde İyon Derişimi Hesabı

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çökelti oluşturan iyonlar arasındaki net tepkime üzerinden sınırlayıcı bileşen analizi yapılır; kalan iyonun mol sayısı, karışımdan sonraki toplam hacme bölünerek derişim M = \frac{n}{V_{\text{toplam}}} formülü ile hesaplanır.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Başlangıçtaki İyonların Mol Sayılarını Bulma
Verilen hacimler litreye çevrilerek (300\text{ mL} = 0{,}3\text{ L} ve 100\text{ mL} = 0{,}1\text{ L}) her iki çözeltideki iyonların mol sayıları hesaplanır:

n(\text{Ca}^{2+}) = M \cdot V = 0{,}2 \cdot 0{,}3 = 0{,}06\text{ mol}
n(\text{SO}_4^{2-}) = M \cdot V = 0{,}3 \cdot 0{,}1 = 0{,}03\text{ mol}

Adım 2 — Çökelme Tepkimesi ve Artan Madde Hesabı
Kalsiyum ve sülfat iyonları 1:1 oranında birleşerek \text{CaSO}_4 katısını oluşturur:

\text{Ca}^{2+}(\text{suda}) + \text{SO}_4^{2-}(\text{suda}) \rightarrow \text{CaSO}_4(\text{k})

Ortamda 0{,}03\text{ mol} \text{SO}_4^{2-} bulunduğundan sınırlayıcı iyon sülfattır ve tamamen tükenir. Harcanan \text{Ca}^{2+} miktarı da 0{,}03\text{ mol} olur:

n_{\text{kalan}}(\text{Ca}^{2+}) = 0{,}06 - 0{,}03 = 0{,}03\text{ mol}

Adım 3 — Toplam Hacme Göre Son Derişimin Hesaplanması
Çözeltiler karıştırıldığında toplam hacim V_{\text{toplam}} = 300 + 100 = 400\text{ mL} = 0{,}4\text{ L} olur:

[\text{Ca}^{2+}] = \frac{n_{\text{kalan}}}{V_{\text{toplam}}} = \frac{0{,}03}{0{,}4} = 0{,}075\text{ M}

:white_check_mark: CEVAP: A) 0,075 ([\text{Ca}^{2+}] = 0{,}075\text{ M})

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Çözeltiler karıştırıldığında hacimlerin toplamsal olduğu kabul edilir. Kalan mol miktarını başlangıç hacmine (300\text{ mL}) değil, daima karışımın son toplam hacmine (400\text{ mL}) bölmeyi unutmayınız.