300 ml 0,2 M Ca(NO_{3})_2 ile 0,3 M 100 ml Na_2SO_{4} çözeltileri karıştırılıyor.
Bir süre sonra CaSO_{4} katısı oluştuğuna göre çözeltideki Ca^{2+} iyon derişimi kaç molardır?
A) 0,075
B) 0,050
C) 0,025
D) 0,75
E) 0,50
Çözünme-Çökelme Tepkimelerinde İyon Derişimi Hesabı
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çökelti oluşturan iyonlar arasındaki net tepkime üzerinden sınırlayıcı bileşen analizi yapılır; kalan iyonun mol sayısı, karışımdan sonraki toplam hacme bölünerek derişim M = \frac{n}{V_{\text{toplam}}} formülü ile hesaplanır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Başlangıçtaki İyonların Mol Sayılarını Bulma
Verilen hacimler litreye çevrilerek (300\text{ mL} = 0{,}3\text{ L} ve 100\text{ mL} = 0{,}1\text{ L}) her iki çözeltideki iyonların mol sayıları hesaplanır:
Adım 2 — Çökelme Tepkimesi ve Artan Madde Hesabı
Kalsiyum ve sülfat iyonları 1:1 oranında birleşerek \text{CaSO}_4 katısını oluşturur:
Ortamda 0{,}03\text{ mol} \text{SO}_4^{2-} bulunduğundan sınırlayıcı iyon sülfattır ve tamamen tükenir. Harcanan \text{Ca}^{2+} miktarı da 0{,}03\text{ mol} olur:
Adım 3 — Toplam Hacme Göre Son Derişimin Hesaplanması
Çözeltiler karıştırıldığında toplam hacim V_{\text{toplam}} = 300 + 100 = 400\text{ mL} = 0{,}4\text{ L} olur:
CEVAP: A) 0,075 ([\text{Ca}^{2+}] = 0{,}075\text{ M})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Çözeltiler karıştırıldığında hacimlerin toplamsal olduğu kabul edilir. Kalan mol miktarını başlangıç hacmine (300\text{ mL}) değil, daima karışımın son toplam hacmine (400\text{ mL}) bölmeyi unutmayınız.
