• 30 enlemlerinden Ekvator'a Dünya'nın günlük hareketi nedeniyle, KYK'de kuzeydoğudan, GYK'de güneydoğudan eser

Question Answer
1

• 30^{\circ} enlemlerinden Ekvator’a Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle, KYK’de kuzeydoğudan, GYK’de güneydoğudan eser.
• Kuzey Yarım Küre’de güneybatıdan, Güney Yarım Küre’de kuzeybatıdan esen bu rüzgârların yön ve süreklilikleri oldukça değişkendir.
• Ekvator’dan 30^{\circ} enlemlerine doğru troposferin üst kısmında esen rüzgârlar olup yeteri kadar sürekli ve güçlü değildir.
• Kış ayları boyunca karalardan okyanuslara doğru soğuk ve kuru olarak esen rüzgârdır.
Yukarıdaki açıklamalarda aşağıda verilen rüzgârlardan hangisi ile ilgili bilgiye yer verilmemiştir?
A) Alizeler
B) Batı rüzgârı
C) Ters alize
D) Yaz musonu
E) Kış musonu
2. Aşağıda eşyükselti eğrileri yöntemiyle çizilmiş olan topoğrafya haritalarından hangisinde hakim rüzgâr kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda eser?
3. Aşağıdaki tabloda bir örüntü verilmiştir.
Ekvator ve çevresine Güneş ışınları dik ve dike yakın açılarla düşer.
downarrow
Hava sıcaklığı yıl boyunca yüksek olur.
Havanın yoğunluğu azalır.
$downarrow$$1…
Yukarıda yer alan boşluğa, aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilemez?
A) Yükselici hava hareketleri görülür.
B) Atmosfer basıncı düşer.
C) Havanın bulutluluk oranı artar.
D) Dinamik alçalıcı hava hareketleri görülür.
E) Bitki örtüsü gür olur.
4. Yer şekillerinin rüzgârlar üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, aşağıda verilenlerden hangisinde rüzgârın daha hızlı eseceği söylenebilir?
A) Deniz kıyısından dağ yamacına doğru ilerleyen hava akımında

• 30 enlemlerinden Ekvator'a Dünya'nın günlük hareketi nedeniyle, KYK'de kuzeydoğudan,...
• 30 enlemlerinden Ekvator'a Dünya'nın günlük hareketi nedeniyle, KYK'de kuzeydoğudan,...800×947 84.9 KB

2

Sürekli ve Mevsimlik Rüzgârların Özellikleri

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Yeryüzündeki genel atmosfer sirkülasyonu sonucunda oluşan sürekli rüzgârlar (Alizeler, Batı rüzgârları, Kutup rüzgârları) basınç kuşakları arasında yıl boyu eserken; kıta ve okyanusların farklı ısınma özelliklerine bağlı olarak yön değiştiren muson rüzgârları mevsimlik rüzgârlar grubunda yer alır.

:brain: ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Verilen öncüllerdeki açıklamalar sırasıyla incelendiğinde:

  • 1. Öncül: “30^\circ dinamik yüksek basınç alanlarından Ekvatoral termik alçak basınç alanına doğru esen ve Coriolis kuvvetiyle sapan rüzgârlar” Alizelerdir (A seçeneği elenir).
  • 2. Öncül: “30^\circ enlemlerinden 60^\circ enlemlerine doğru esen, KYK’de güneybatıdan, GYK’de kuzeybatıdan gelen rüzgârlar” Batı rüzgârlarıdır (B seçeneği elenir).
  • 3. Öncül: “Ekvator’da yükselen havanın üst troposferden 30^\circ enlemlerine doğru geri dönmesiyle oluşan rüzgârlar” Ters alizeler (Üst alizeler) olarak tanımlanır (C seçeneği elenir).
  • 4. Öncül: “Kışın hızla soğuyan Asya karasından ılık kalan Hint Okyanusu’na doğru karadan denize esen, soğuk ve kuru rüzgâr” Kış musonudur (E seçeneği elenir).
  • Yaz musonu: Yaz aylarında denizden/okyanustan karaya doğru esen ve bol yağış getiren rüzgârdır; yukarıdaki maddeler arasında bu tanıma yer verilmemiştir.

:white_check_mark: CEVAP: D) Yaz musonu

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Muson rüzgârları yıllık hareket ve eksen eğikliği sonucu oluşur. Yaz musonu denizden karaya eserek Güneydoğu Asya’ya yoğun yağış bırakırken, kış musonu karadan denize doğru estiği için soğuk ve kurak hava taşır.

3

@Akademik_Rehber digeerleri

4

İklim Bilgisi: Basınç ve Rüzgârlar — 2, 3 ve 4. Soruların Çözümleri

2. Soru: Topoğrafya Haritasında Hâkim Rüzgâr Yönü

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Rüzgâr, yer şekillerinin uzanış doğrultusunu takip eder. İki yüksek kabartı (tepe/dağ) arasında kalan vadiler ve boğazlar rüzgârı kanalize ederek o doğrultuda esmeye zorlar.

  • A Seçeneği: Kuzeydoğu (KD) ve güneybatıda (GB) yer alan iki yükselti arasında, kuzeybatı (KB) – güneydoğu (GD) doğrultusunda uzanan bir vadi (açıklık) yer almaktadır. Bu morfolojik oluk nedeniyle hava akımı kuzeybatı-güneydoğu ekseninde sıkışarak eser.
  • B, C, D ve E Seçenekleri: Vadi veya boğaz doğrultuları kuzeybatı-güneydoğu hattında uzanmamakta; kıyıya dik veya farklı yönlü profiller sergilemektedir.

:white_check_mark: CEVAP: A

3. Soru: Ekvator Çevresinde Termik Alçak Basınç Örüntüsü

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Ekvator’da yıl boyu ısınan havanın yoğunluğu azalır ve yükselir. Bu durum Ekvatoral Termik Alçak Basınç (TAB) merkezini oluşturur.

  • A) Yükselici hava hareketleri görülür: Doğrudur; ısınan ve hafifleyen hava dikey yönde yükselir.
  • B) Atmosfer basıncı düşer: Doğrudur; yükselen havanın yeryüzüne uyguladığı ağırlık azaldığı için alçak basınç oluşur.
  • C) Havanın bulutluluk oranı artar: Doğrudur; yükselen hava soğur, yoğunlaşır ve konveksiyonel bulutları oluşturur.
  • D) Dinamik alçalıcı hava hareketleri görülür: Getirilemez (Yanlış). Ekvator’daki basınç dinamik değil, sıcaklığa bağlı olarak termik kökenlidir; ayrıca hava hareketi alçalıcı değil, yükselicidir (alçalıcı hava hareketleri 30^\circ DYB ve kutuplardaki yüksek basınç alanlarında görülür).
  • E) Bitki örtüsü gür olur: Doğrudur; yıl boyu yüksek sıcaklık ve bol konveksiyonel yağış sayesinde gür yağmur ormanları gelişir.

:white_check_mark: CEVAP: D) Dinamik alçalıcı hava hareketleri görülür.

4. Soru: Yer Şekillerinin Rüzgâr Hızına Etkisi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Rüzgâr daralan alanlardan geçerken sürtünmeye rağmen kütlenin korunumu ve akışkanlar mekaniği ilkesi gereğince sıkışır ve akış hızı belirgin biçimde artar (Kanal / Venturi Etkisi).

  • A, B, C ve D Seçenekleri: Dağ yamaçları boyunca ilerleyen ya da düz arazide esen hava akımlarında herhangi bir daralma/sıkışma yaşanmaz.
  • E) Boğaz ve vadilerde: İki tepe veya kara kütlesi arasındaki boğaz ve derin vadiler doğal bir koridor oluşturur. Hava kütlesi bu dar geçitlere girdiğinde sıkışarak hızını maksimum seviyeye çıkarır (Örnek: İstanbul ve Çanakkale boğazlarında rüzgârın şiddetlenmesi).

:white_check_mark: CEVAP: E) Boğaz ve vadiler arasındaki daralan hava akımında