3 lstanbul’da güzel bir hàvada Hannover’den gelen gençlik or-
kestrasınin müziğini dinledik. Uzun uzun alkışlaninca üç parça
daha çaldilar. Dinleyenler arasında her kuşaktan insan vardı.
Çocuğunu omzuna almiş babalar, el ele tutuşmuş anneler, te-
kerlekli sandalyelerde sakat insanlar… Hepsi sokağa taşan bir
kültürün öğrencileriydi.
Yukarıdaki paragrafın yazarı öyküleyici anlatım yaparak
amaçlamiştır.
Yukarıda boş birakilan yere getirilmesi gerekeni yaziniz.
Öyküleyici anlatimin kullanildiği yukarıdaki paragraf hangi
düzyazı türünden alinmiş olabilir?
6.
Paragrafta Anlatım Biçimleri ve Metin Türleri Analizi
Verilen metinde yazar, tanık olduğu bir olayı kişi, yer ve zaman unsurlarını bir akış içinde sunarak dile getirmiştir. Bu doğrultuda soruların çözümleri aşağıda adım adım açıklanmıştır:
3. Soru: Öyküleyici Anlatımın Amacı
Öyküleyici Anlatımın Temel İşlevi:
Öyküleyici anlatım (öyküleme); olay, kişi, yer ve zaman unsurlarına bağlı kalınarak bir hareketin ya da olayın okuyucuya aktarılmasıdır.
- Boşluğa Gelebilecek İfade:
“okuyucuyu olay içinde yaşatmayı” veya “olayı okuyucunun zihninde/gözünde canlandırmayı”
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP (3. Soru):
“okuyucuyu bir olay içinde yaşatmayı” (veya “olayı okurun zihninde canlandırmayı”)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4. Soru: Düzyazı Türü Analizi
Metinde yazar, geçmişte bizzat tanık olduğu ve yaşadığı sanatsal bir anı, aradan zaman geçtikten sonra kendi bakış açısıyla kaleme almıştır.
- Tür İncelemesi:
- Anı (Hatıra): Bir kişinin yaşadığı ya da tanık olduğu olayları üzerinden zaman geçtikten sonra kaleme aldığı yazı türüdür. Paragrafta birinci çoğul şahıs ekiyle (“dinledik”) aktarılan gerçek bir deneyim söz konusudur.
- (Alternatif kabul: Bir gezi sırasında gözlemlendiyse gezi yazısı, yazarın içten düşüncelerini aktarması yönüyle de deneme türüne örnek oluşturabilir; ancak en belirgin ve birincil tür anıdır.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP (4. Soru):
Anı (Hatıra)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Öyküleyici Anlatım: Olayların kronolojik bir zincir içinde hareket hâlinde anlatılmasıdır; amaç okuyucuya bir film sahnesi izliyormuş gibi hissettirmektir.
- Anı (Hatıra): Yazarın şahit olduğu ya da doğrudan parçası olduğu gerçek olayları aktaran öğretici/kişisel hayatı konu alan düzyazı türüdür.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: İçinde betimleyici unsurlar (“güzel bir hava”, “el ele tutuşmuş anneler”) olduğu için metnin temel anlatım biçimini yalnızca “betimleme” saymak.- Doğru Yaklaşım: Olay akışı ve eylemler (“dinledik”, “çaldılar”) ön planda olduğu için ana anlatım biçimi öykülemedir; betimleme sadece yardımcı ögedir.
Öyküleyici anlatım ile betimleyici anlatım arasındaki temel farkları pekiştirecek kısa bir örnek soru daha çözmek ister misin?