Dinamometre ile Kütle ve Ağırlık Sorunu Çözümü
Önemli Noktalar
- Dinamometre hassasiyeti: 100 N/ 10 bölme = 10 N/bölme.
- K cisminin Dünya’daki ağırlığı: 4 bölme × 10 N = 40 N.
- Kütle (m): 40 N / 10 N/kg = 4 kg (I doğru).
- Kütle Ay’da değişmez: 4 kg kalır (II doğru).
- III yanlış: Ay’da g_Ay ≈ 1,67 N/kg, ağırlık ≈ 6,67 N (5 N değil).
Doğru cevap: C) I ve II. Dinamometre K cisminin Dünya’daki ağırlığını 40 N olarak ölçer. g_Dünya = 10 N/kg alındığında kütlesi 4 kg’dır. Kütle her yerde sabittir, ancak Ay’da yerçekimi ivmesi g_Dünya’nın 1/6’sı (yaklaşık 1,67 N/kg) olduğundan ağırlığı 6,67 N olur, 5 N değil.
İçindekiler
- Dinamometre Nasıl Çalışır?
- Adım Adım Hesaplama
- Kütle ve Ağırlık Karşılaştırması
- Dünya vs Ay Karşılaştırması
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Dinamometre Nasıl Çalışır?
Dinamometre, cisimlerin ağırlığını (yerçekimi kuvvetini) ölçen yaylı bir alettir. Yay sabiti (k) ve ölçek hassasiyeti ile çalışır.
Anahtar Nokta: Bu dinamometre 100 N’e kadar ölçer, 10 eşit bölmeli olduğundan her bölme 10 N’e eşittir.
Formül: Ağırlık F = k × uzama veya ölçekte F = hassasiyet × bölme sayısı.
Gerçek hayatta: Laboratuvarlarda ve okullarda kütle hesaplamak için kullanılır. Newton’un 2. yasası (F = m × g) ile m = F / g bulunur.
Pro İpucu: Dinamometre ağırlık ölçer, terazi ise kütle karşılaştırır. Uzayda dinamometre sıfır gösterir ama terazi çalışır!
Adım Adım Hesaplama
1. Hassasiyet Hesabı
- Maksimum: 100 N
- Bölme sayısı: 10
- Hassasiyet = 100 / 10 = 10 N/bölme
2. Dünya’da Ağırlık
- Uzama: 4 bölme
- W_Dünya = 4 × 10 N = 40 N
3. Kütle Bulma
- g_Dünya = 10 N/kg
- m = W / g = 40 / 10 = 4 kg
- I doğru.
4. Ay’da Kütle
- Kütle evrenseldir, konumdan bağımsız: m = 4 kg
- II doğru.
5. Ay’da Ağırlık
- g_Ay = g_Dünya / 6 ≈ 10 / 6 = 1,67 N/kg (standart okul değeri, NASA verilerine göre 1,62 N/kg ama yaklaşık alınır).
- W_Ay = m × g_Ay = 4 × 1,67 ≈ 6,67 N
- 5 N değil → III yanlış.
Uyarı: Soruda g_Ay verilmediğinden standart 1/6 oranı kullanılır. 5 N yanlış distraktördür (belki g_Ay=1,25 hatası).
S.A.F.E. Yöntemi (Özgün Çözüm Çerçevesi):
- Sensör (hassasiyet): 10 N/bölme
- Ağırlık: 40 N
- Formül: m = W/g
- Evren: Kütle sabit, ağırlık değişir
Kütle ve Ağırlık Karşılaştırması
| Özellik |
Kütle (m) |
Ağırlık (W) |
| Tanım |
Madde miktarı (kg) |
Yerçekimi kuvveti (N) |
| Birim |
kg |
N |
| Değişir mi? |
Hayır (evrensel) |
Evet (g’ye bağlı) |
| Ölçüm |
Terazi |
Dinamometre |
| Formül |
Sabit |
W = m × g |
| Örnek (K cismi) |
4 kg (her yerde) |
40 N (Dünya), 6,67 N (Ay) |
Alan uygulaması: Astronotlar Ay’da hafifler (ağırlık azalır) ama kütleleri aynı kalır – roket yakıtı hesapları kütleye göre yapılır.
Dünya vs Ay Karşılaştırması
| Özellik |
Dünya |
Ay |
| g (N/kg) |
10 |
≈1,67 (1/6) |
| Kütle (K) |
4 kg |
4 kg |
| Ağırlık (K) |
40 N |
≈6,67 N |
| Zıplama |
Normal |
6 kat yüksek |
| Düşme hızı |
Hızlı |
Yavaş |
Senaryo: K cismini Ay’a götürürseniz dinamometre 6,67 N gösterir. Apollo 11 astronotları 1/6 ağırlıkta zıplamıştır (Kaynak: NASA).
Hızlı Kontrol: Ay’da 40 kg bir insan ≈6,7 kg gibi hisseder. Kaç N ağırlık yapar?
Özet Tablo
| Unsur |
Değer |
Açıklama |
| Hassasiyet |
10 N/bölme |
100 N / 10 |
| Uzama |
4 bölme |
Ölçüm |
| W_Dünya |
40 N |
m × 10 |
| m |
4 kg |
Sabit |
| W_Ay |
≈6,67 N |
m × 1,67 |
| Doğru ifadeler |
I ve II |
C şıkkı |
| Kaynak |
Newton 2. Yasası |
F = m g |
Sık Sorulan Sorular
1. Dinamometre kütle mi yoksa ağırlık mı ölçer?
Ağırlık ölçer (N birimi). Kütle için g’yi bilmek gerekir. Uzayda sıfır gösterir.
2. Ay’da g tam olarak ne kadardır?
1,62 N/kg (gerçek), okullarda g/6 ≈1,67 N/kg alınır (NASA, 2024). Soruda belirtilmemiş, standart kullanılır.
3. Neden III yanlış? 5 N nereden çıktı?
Muhtemelen g_Ay=1,25 hatası (4×1,25=5). Gerçek 1,67’dir, 6,67 N doğru.
4. Dinamometre kalibre edilir mi?
Evet, yay sabiti ile. 10 N/bölme bu kalibrasyondan.
5. Benzer soruda g=9,8 alsak?
m=40/9,8≈4,08 kg olur ama sorun 10 alır, yuvarlak 4 kg.
Sonraki Adımlar
Bu çözümü pekiştirmek için dinamometre ile 5 soruluk quiz hazırlamamı ister misiniz yoksa Ay’da serbest düşme hesabı mı yapalım?
@Yarenisss