3. Aşağıda verilen bölen listesine göre istenen- leri bulunuz. a) A C E F G 1 B D D D D G 1 2 2 2 2 5 5 (A,B)ebob (A,B)kok F

  1. Aşağıda verilen bölen listesine göre istenen- leri bulunuz. a) A C E F G 1 B D D D D G 1 2 2 2 2 5 5 (A,B)ebob (A,B)kok F

!Resim [Link Silindi]


:pushpin: SORU:
Aşağıda verilen bölen listesine göre (A,B) sayı çiftinin EBOB ve EKOK değerlerini bulunuz.

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • EBOB (En Büyük Ortak Bölen): İki sayının ortak asal çarpanlarının, en küçük kuvvetlerinin çarpımıdır.
  • EKOK (En Küçük Ortak Kat): İki sayının asal çarpanlarının, en büyük kuvvetlerinin çarpımıdır.
  • Ayrıca:
\text{EBOB}(A,B) \times \text{EKOK}(A,B) = A \times B

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Sayıların asal çarpanlarını yaz
Tablodan verilen harflerin karşılıkları ve sayıların asal çarpanları:

  • A = 2
  • B = 2
  • C = 2
  • D = 2
  • E = 2
  • F = 2
  • G = 5
  • 1 = 1

Yukarıda tabloda verilen verileri doğrudan kullanacağız.

Adım 2 — Sayıları oluştur
A ve B için asal çarpanları listeleyelim:

  • A = 2^4 \times 5^1 \times 1^1 = 2^4 \times 5
    (Çünkü A ile ilişkili bölenler: A=2, C,D,E,F=2, G=5, 1=1 şeklinde aslında A’nın çarpanları 2’nin güçleri ve 5)
  • B = 2^1 \times 5^1 \times 1^1 = 2 \times 5
    (B için verilenler tablodan B=2, D=2, G=5, 1=1)

Burada harflerin karşılıklarında ekstra D’nin çoklu sayılması değil, verilen sorudaki sayıların bölenlerinin farklı satırlarda olduğu varsayımıdır.

Adım 3 — EBOB’u hesapla
Ortak asal çarpanların en küçük üssünü alacağız:

  • 2’nin en küçük kuvveti: \min(4,1) = 1
  • 5’in en küçük kuvveti: \min(1,1) = 1
  • 1 sayısı zaten asal değildir, ihmal edilir.
\mathrm{EBOB}(A,B) = 2^1 \times 5^1 = 2 \times 5 = 10

Adım 4 — EKOK’u hesapla
Ortak ve farklı asal çarpanların en büyük üslerini alacağız:

  • 2’nin en büyük kuvveti: \max(4,1) = 4
  • 5’in en büyük kuvveti: \max(1,1) = 1
\mathrm{EKOK}(A,B) = 2^4 \times 5^1 = 16 \times 5 = 80

Adım 5 — Kontrol

\mathrm{EBOB} \times \mathrm{EKOK} = 10 \times 80 = 800
A \times B = (2^4 \times 5) \times (2 \times 5) = 2^{4+1} \times 5^{1+1} = 2^5 \times 5^2 = 32 \times 25 = 800

Sağlamaktadır, sonuç doğrudur.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP:

\mathrm{EBOB}(A,B) = 10, \quad \mathrm{EKOK}(A,B) = 80

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

SORU: Verilen bölen listesine göre A, B, C, D, E, F, G değerlerini ve (A,B)_{\text{ebob}}, (A,B)_{\text{ekok}} değerlerini bulunuz.

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • Ebob: İki sayının asal çarpanlarındaki ortak asal sayıların en küçük üstelinin çarpımıdır.
    \gcd(A,B)=\prod p^{\min(\alpha_p,\beta_p)} .
  • Ekok: İki sayının asal çarpanlarındaki asal sayıların en büyük üstelinin çarpımıdır.
    \mathrm{lcm}(A,B)=\prod p^{\max(\alpha_p,\beta_p)} .
  • Alternatif formül: \mathrm{lcm}(A,B)=\dfrac{A\cdot B}{\gcd(A,B)} .

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Tablonun okunması ve denklemler

  • İlk bölmede 2 ile bölünmüş: A=2\cdot C,\; B=2\cdot D.
  • İkinci bölmede yine 2 ile bölünmüş: C=2\cdot E. Böylece A=2\cdot C=2\cdot(2\cdot E)=2^2\cdot E.
  • Üçüncü bölmede 2 ile bölünmüş: E=2\cdot F. Böylece A=2^3\cdot F.
  • Dördüncü bölmede 2 ile bölünmüş: F=2\cdot G. Böylece A=2^4\cdot G.
  • Beşinci bölmede 5 ile bölünmüş: G=5\cdot 1 olduğundan G en son 5 ile bölünerek 1 oluyor; sağ sütunda D de 5 ile bölünmüş ve D/5=G.

Adım 2 — G’nin bulunması

  • Tabloya göre G 5 ile bölününce 1 oluyor: G/5=1\Rightarrow G=5.

Adım 3 — Diğer harflerin hesaplanması

  • A=2^4\cdot G = 16\cdot 5 = 80.
  • D = 5\cdot G = 5\cdot 5 = 25.
  • B = 2\cdot D = 2\cdot 25 = 50.
  • Ara değerler: C = A/2 = 80/2 = 40.
  • E = C/2 = 40/2 = 20.
  • F = E/2 = 20/2 = 10.

Adım 4 — Ebob (gcd) hesaplama

  • Asal çarpanlara ayırma: A=80=2^4\cdot5^1,\; B=50=2^1\cdot5^2.
  • Ortak asalların en küçük üsleriyle: \gcd(A,B)=2^{\min(4,1)}\cdot5^{\min(1,2)}=2^1\cdot5^1=10.

Adım 5 — Ekok (lcm) hesaplama

  • Ortak ve ayrı asal sayıların en büyük üsleriyle: \mathrm{lcm}(A,B)=2^{\max(4,1)}\cdot5^{\max(1,2)}=2^4\cdot5^2=16\cdot25=400.
  • Kontrol (alternatif yol): \mathrm{lcm}(A,B)=\dfrac{A\cdot B}{\gcd(A,B)}=\dfrac{80\cdot50}{10}=400.

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Ebob
  • Tanım: İki sayının ortak bölenlerinin en büyüğüdür; asal çarpanlarda ortak asalın en küçük üssü alınır.
  • Bu problemde: \gcd(80,50)=10.
  1. Ekok
  • Tanım: İki sayının ortak katlarının en küçüğüdür; asal çarpanlarda her asalın en büyük üssü alınır.
  • Bu problemde: \mathrm{lcm}(80,50)=400.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Üslerin karıştırılması

  • Yanlış: Ortak asalın büyük üssünü ebobta almak.
  • Doğru: Ebob için min üssü, ekok için max üssü alınır.
  • Neden yanlış: Ebob en küçük ortak çarpanları alır; yanlış üs seçimi sonucu değer büyür.
  • Düzeltme: Asal çarpan tablosunda her asal için min ve max kuvvetleri doğru seçin.

:white_check_mark: CEVAP:

  • A=80
  • B=50
  • C=40
  • D=25
  • E=20
  • F=10
  • G=5
  • (A,B)_{\text{ebob}}=\gcd(80,50)=10
  • (A,B)_{\text{ekok}}=\mathrm{lcm}(80,50)=400

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?