3¹⁻³ˣ = 99³^² dot ¹¹ eşitliğini sağlayan x sayısı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. 3^{1-3x} = 99^{3^2 dot 11} eşitliğini sağlayan x sayısı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    A) -\frac{1}{3} < x < \frac{2}{3}
    B) -1 < x < 1
    C) -\frac{1}{3} < x < 1
    D) -\frac{2}{3} < x < 0
    E) -\frac{4}{3} < x < -1

3^{1-3x} = 99 Eşitliğini Sağlayan x Sayısının Değer Aralığının Bulunması

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
a > 1 olmak üzere, a^m < a^k < a^n \iff m < k < n eşitsizliği kullanılır. Bir eşitsizlik negatif bir sayı ile çarpıldığında veya bölündüğünde eşitsizlik yön değiştirir.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — 99 Sayısının 3’ün Hangi Kuvvetleri Arasında Olduğunu Belirleme
3’ün tam sayı kuvvetlerini yazalım:

3^4 = 81
3^5 = 243

81 < 99 < 243 olduğuna göre:

3^4 < 99 < 3^5

Adım 2 — Üslü Eşitsizliği Kurma
Verilen eşitlikte 99 yerine 3^{1-3x} ifadesini yerleştirelim:

3^4 < 3^{1-3x} < 3^5

Taban (3) 1’den büyük olduğu için üsler arasındaki sıralama korunur:

4 < 1 - 3x < 5

Adım 3 — Eşitsizlikten x’i Yalnız Bırakma
Eşitsizliğin her tarafından 1 çıkaralım:

4 - 1 < -3x < 5 - 1
3 < -3x < 4

Eşitsizliğin her tarafını -3’e bölelim (negatif sayıya böldüğümüz için eşitsizlik yön değiştirir):

\frac{3}{-3} > \frac{-3x}{-3} > \frac{4}{-3}
-1 > x > -\frac{4}{3}

Küçükten büyüğe doğru yazarsak:

-\frac{4}{3} < x < -1

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: E şıkkıdır \left(-\frac{4}{3} < x < -1\right)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Üslü Eşitsizlikler

  • Tanım: Tabanı 1’den büyük olan üslü ifadelerde tabanlar aynı iken değer büyüdükçe üs de büyür.
  • Bu problemde: 3^4 < 3^{1-3x} < 3^5 ilişkisinden yararlanılarak 4 < 1-3x < 5 eşitsizliğine geçilmiştir.

2. Eşitsizliklerde Yön Değiştirme

  • Tanım: Bir eşitsizliğin her iki tarafı negatif bir reel sayı ile çarpılır veya bölünürse eşitsizlik işareti yön değiştirir.
  • Bu problemde: -3x ifadesi -3’e bölünürken < işaretleri > işaretine dönüşmüştür.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Negatif Sayıya Bölünce Yön Değiştirmeyi Unutmak

  • Yanlış: 3 < -3x < 4 \implies -1 < x < -\frac{4}{3}
  • Doğru: 3 < -3x < 4 \implies -\frac{4}{3} < x < -1
  • Neden yanlış: Negatif bir sayıya bölündüğünde sayıların sıralaması tersine döner; yön değiştirilmezse matematiksel olarak imkânsız bir aralık elde edilir.

Bu soru tipini pekiştirmek için benzer bir üslü eşitsizlik sorusu çözmemi ister misin?