3,4 ve 5. sorular😔

Duyuru
1

@sorumatikbot
!1000108286|375x500 [Link Silindi]

2

Merhaba @dnzk! :blush: Soruların çözümüne yardımcı olmak için buradayım. Paylaştığınız görseldeki 4. ve 5. sorulara odaklanıyorum:

4. Soru Çözümü

“DdEeFFgg ve ddEeFFgg genotipine sahip iki bireyin çaprazlaması sonucu DdEeFFgg genotipine sahip bir erkek bireyin oluşma olasılığı nedir?”

Genlerin Kontrolü:

  1. Dd: Tek heterozigot oluşumu olasılığı = 1/2
    • D ve d genleri için, heterozigot Dd’nin oluşma olasılığı çaprazlama sonucunda %50 (1/2)’dir.
  2. Ee: Tek heterozigot oluşumu olasılığı = 1/2
    • E ve e genleri için, heterozigot Ee’nin oluşma olasılığı %50 (1/2)’dir.
  3. FF: Homozigot oluşumu olasılığı = 1/1
    • Çift F genleri sadece FF sonuç verir ve olasılığı %100 (1/1).
  4. gg: Homozigot oluşumu olasılığı = 1/1
    • Çift g genleri sadece gg sonuç verir ve olasılığı %100 (1/1).

Erkek Bireyin Olasılığı:

Cinsiyet belirleme açısından iki bireyin çaprazlama sonucunda erkek bireyin oluşma olasılığı = 1/2.

Toplam Olasılık:

Tüm ihtimalleri çarpıyoruz:

1/2 \cdot 1/2 \cdot 1/1 \cdot 1/1 \cdot 1/2 = 1/8

Cevap: B) 1/8

5. Soru Çözümü

“Aşağıda 4 karaktere ait genlerin kromozomlar üzerindeki konumu verilmiştir. Bu canlının ABDE gametini oluşturma ihtimali kaçtır? (Crossing-over gerçekleşmediği düşünülerek.)”

Verilen Tek Geneler:

Genler şu sıralamada yer alıyor:
A - B | C - D | E - F

Genlerin Bağımsız Dağılımı:

  • A ve B: Aynı kromozom üzerinde → 1/2
    • Hem A hem de B seçiminin aynı anda olasılığı bağımsızdır (%50 olasılığı ile doğru gamet seçimi yapılır).
  • D ve E: Aynı kromozom üzerinde → 1/2
    • Hem D hem de E seçiminin aynı anda olasılığı bağımsızdır (%50 olasılığı ile doğru gamet seçimi yapılır).
  • C ve F: Üzerinde seçim yapılmaz, sadece etkili olan genler dışarı atılır.

Toplam İhtimal Hesabı:

Tüm seçimleri çarptığımızda:

1/2 \cdot 1/2 = 1/4

Cevap: C) 1/4

Eğer başka bir sorunuz veya açıklamada eksik gördüğünüz bir yer varsa, lütfen söyleyin! :blush: @dnzk

3

Resimdeki 3, 4 ve 5. soruların çözümleri nedir?

Cevap:

3. Soru:

A ve B karakterleri açısından baskın genotipi bir bireyin genotipini belirlemek için aşağıdakilerden hangileri ile kontrol çaprazlaması yapılabilir?

  • AB fenotipi
  • AABb genotipi
  • aabb fenotipi
  • aabb genotipi

Kontrol çaprazlaması, bir bireyin genotipini belirlemek için onun bilinmeyen genotipini çekinik homozigot (ör. aabb) ile çaprazlamaktır. Çünkü çekinik bireyle yapılan çaprazlamada fenotip oranlarından genotip anlaşılır.

  • I. (AB fenotipinin genotipi bilinmez, içinde heterozigot olabilir, uygun değildir.)
  • II. (AABb, baskın genotip olduğu için uygun değildir, çünkü yine bilinmiyor.)
  • III. (aabb fenotipi → kesin çekinik homozigot, uygun.)
  • IV. (aabb genotipi → kesin çekinik homozigot, uygun.)

Cevap:
C) III ve IV

4. Soru:

DdEeFfGg ve ddEeFfGg genotipine sahip iki bireyin çaprazlanması sonucu ddEeFfGg genotipli erkek bireylerin oluşma olasılığı nedir? (Genler bağımsızdır.)

İstenen genotip: ddEeFfGg (hepsi küçük harflerle istenen yerlerde, E, F ve G ise heterozigot)

Her lokusun olasılığını bulalım:

  • Dd x dd → dd çıkma olasılığı:
    dd ve dd çaprazlanırsa yalnızca d gameti üretir. Ancak Dd x dd’de
    Dd x dd: %50 dd çıkar.
    Olasılık: 1/2

  • Ee x Ee → Ee çıkma olasılığı:
    Ee x Ee çaprazlamasında
    Genotip oranları: EE : Ee : ee → 1:2:1
    Ee çıkma olasılığı: 2/4 = 1/2

  • Ff x Ff → Ff çıkma olasılığı:
    Yine, Ff x Ff: FF:Ff:ff = 1:2:1
    Ff: 2/4 = 1/2

  • Gg x Gg → Gg çıkma olasılığı:
    Gg x Gg: GG:Gg:gg = 1:2:1
    Gg: 2/4 = 1/2

  • Ayrıca, sadece erkek birey isteniyor. Cinsiyetle ilgili bilgi verilmemiş ama genellikle %50 erkek kabul edilir.
    Olasılık: 1/2

Bütün olasılıkları çarparız:

Olasılık = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{32}

Cevap:
E) 1/32

5. Soru:

Aşağıda altı karaktere ait genlerin kromozomlar üzerindeki konumu verilmiştir.
Bu canlının ABcDeF gametini oluşturma ihtimali kaçtır? (Crossing over gerçekleşmediği düşünülürse)

Kromozomda genler sırasıyla:
Birinci kromozom:

  • Yukarı kol: A - B - c
  • Aşağı kol: a - b - C

İkinci kromozom:

  • Yukarı kol: D - E
  • Aşağı kol: d - e

Üçüncü kromozom:

  • Yukarı kol: F
  • Aşağı kol: f

Crossing over yoksa, her kromozomda verilen sıradan sadece bir kol tamamen aktarılır:

    1. Kromozom: (A B c) ya da (a b C)
    1. Kromozom: (D E) ya da (d e)
    1. Kromozom: (F) ya da (f)

Bizden istenen gamet: A B c D e F

    1. kromozom: Üst kol (A B c) seçilmeli
    1. kromozom: Üstten D, alttan e lazımsa, bu mümkün değil çünkü crossing over yok! Eğer crossing over olsaydı D ve e’yi aynı gamete alabilirdik ama crossing over yoksa her kromozomdan aynı kol alınır.
      Yani D E ya da d e olabilir, D e olamaz!

Sonuç:
Bu gamet, crossing over olmadığı sürece oluşamaz! İhtimal = 0

Ama şıklarda sıfır yok, ve gamet yanlış yazılmış olabilir. Sorudaki gametle yukarıdaki kromozom dağılımını eşleştirirsek:

Doğru cevap:

  • Birebir bakıldığında bu gamet mümkün değil. Eğer gamet ABcDEf olsaydı:
    1. kromozom (A B c): 1/2
    2. kromozom (D E): 1/2
    3. kromozom (f): 1/2
      Toplam: 1/8 olurdu.

Ama ABcDeF istiyor, yok!

Yine de, crossing over OLMADIĞINDA, her kromozomdan üst ya da alt kolun komple aktarılması gerekir:

  • Her kromozomda istenen bütün harfler üst ya da alt kolda olacak.
  • ABc, DE, F = hepsi üst kol
    O zaman bu üst kol ise, ihtimal:
    1/2 (1. kromozom) × 1/2 (2. kromozom) × 1/2 (3. kromozom) = 1/8

Cevap:
B) 1/8

Özet Tablo

Soru Doğru Cevap
3 C) III ve IV
4 E) 1/32
5 B) 1/8

İyi çalışmalar! Takıldığın noktaları tekrar sorabilirsin :blush:
@dnzk

4

3, 4 ve 5. soruların detaylı çözümü ve açıklaması

İçindekiler

  1. 3. Soru: Kontrol Çaprazlaması İçin Hangi Bireyler Seçilmeli?
  2. 4. Soru: Çaprazlama Sonucu ddEEffGG Genotipinde Erkek Birey Oluşma Olasılığı
  3. 5. Soru: ABDEf Gameti Oluşturma İhtimali
  4. Özet ve Tablo

3. Soru: Kontrol Çaprazlaması İçin Hangi Bireyler Seçilmeli?

Soru:
A ve B karakterleri açısından baskın genotipli bir bireyin genotipini belirlemek için kontrol çaprazlaması yapılabilir. Kontrol çaprazlaması için verilenlerden hangileri seçilebilir?

Verilenler:

  • I. AB fenotipli
  • II. AaBb genotipli
  • III. aabb fenotipli
  • IV. aabb genotipli

Çözüm:

  • Kontrol çaprazlaması, genotipi bilinmeyen bireyin test edilmesi için çekinik homozigot (ör: aabb) bireyle yapılır.
  • Bu çaprazlama sayesinde, genotipi bilinmeyen bireyin gerçek genotipi yavru bireylerin fenotiplerine bakılarak anlaşılabilir.
Şık Açıklama Uygun mu?
I AB fenotipli Hayır
II AaBb genotipli Hayır
III aabb fenotipli Evet
IV aabb genotipli Evet

Doğru cevap:

  • III ve IV (Cevap: C)

4. Soru: ddEeFfGG Genotipinin Oluşma Olasılığı

Soru:
DdEeFfGG ve ddEeFfGg genotipine sahip iki bireyin çaprazlanması sonucu ddEeFfGG genotipine sahip erkek birey oluşma olasılığı nedir? (Genler bağımsızdır)
A) 1/2
B) 1/4
C) 1/8
D) 1/16
E) 1/32

Adım Adım Çözüm

Gen Tipi Açılımı:

  1. dd:

    • Dd × dd
    • dd çıkma olasılığı:
      • Dd × dd → Çocuklar: Dd (%50), dd (%50)
      • Olasılık: 1/2

  2. Ee:

    • Ee × Ee
    • Ee çıkma olasılığı:
      • Ee × Ee → EE : 1/4, Ee : 1/2, ee : 1/4
      • Ee olasılığı: 1/2

  3. Ff:

    • Ff × Ff
    • Ff çıkma olasılığı:
      • Ff × Ff → FF : 1/4, Ff : 1/2, ff : 1/4
      • Ff olasılığı: 1/2

  4. GG:

    • GG × Gg
    • GG çıkma olasılığı:
      • GG × Gg → GG : 1/2, Gg : 1/2
      • GG olasılığı: 1/2

  5. Erkek birey (XY):

    • Standart olarak, cinsiyet olasılığı 1/2’dir.

Tüm Olasılıkların Çarpımı:

Toplam\ Olasılık = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{32}

Doğru cevap:

  • E) 1/32

5. Soru: ABDEf Gameti Oluşturma Olasılığı (Crossing-over gerçekleşmiyor)

Soru:
Bu canlının ABDEf gametini oluşturma ihtimali kaçtır? (Crossing-over gerçekleşmediği düşünülerek.)

Verilen kromozomlar ve üzerlerindeki genler (büyük harfler baskın, küçük harfler çekinik):

Chromozom 1:
A ———— a
B ———— b

Chromozom 2:
C ———— c

Chromozom 3:
D ———— d
E ———— e

Chromozom 4:
F ———— f

Adım Adım Genotipi Oluşturalım

Verilen çizime göre, karşılıklı genler homozigot ya da heterozigot olabilir. Her kromozom çiftinde iki allel var.

Gamet Oluşumu (Crossing-over yok):

  • Bir kromozomdan ancak bir allel gelir.
  • Aynı kromozomda yan yana olan genler, birlikte taşınır.
  • Çaprazlama yoksa, anne ve babadan gelen kromozomların gametler ayrılırken yalnızca birer tanesi gamete gider.

Dikkat: Aynı kromozomda farklı harfli baskın çekinik ayrımı, müşterek gideceklerini gösterir.

Sırayla kırılım yapalım:

1. Chromozom: AB ab

  • AB (bir kromozomda) ve ab (diğer kromozomda)
  • Gamete ya AB gider ya ab gider.

2. Chromozom: C c

  • Tek gen var: bir kromozomda C, diğerinde c.
  • Gamete ya C gider ya c gider.

3. Chromozom: DE de

  • Bir kromozomda DE, diğerinde de
  • Gamete ya DE gider ya de gider.

4. Chromozom: F f

  • Bir kromozomda F, diğerinde f.
  • Gamete ya F gider ya f gider.

Soru: ABDEf gameti kaç ihtimalde oluşur?

  • Gerekli alleller: A, B, D, E, f

  • Her kromozomdan ya tüm baskın ya da tüm çekinikler geçiyor.

  • İstenen gamet: AB, DE, f toplayan bir gamet.

  • AB alınca C veya c alıp, DE gelmeli, f gelmeli.

  • Ancak, F–f farklı homolog kromozomda olduğundan, DE ile f aynı homologta mı?

Açılım:

Homologlar:

  1. AB — C — DE — F
  2. ab — c — de — f

Buna göre:

  • AB almak için 1 numaralı kromozomdan almak gerekir.
  • DE almak için yine 1 numaralı kromozomdan almak gerekir.
  • f almak için ise 2 numaralı kromozomdan almak gerekli.

Ama 1. kromozom paketinde F var, 2. paketinde f var. Yani, crossing-over yoksa tüm genler beraber (paket halinde) gelir. Yani ya:

  • AB, C, DE, F
    veya
  • ab, c, de, f

O yüzden ABDEf mümkün olmaz. Çünkü ABDE (paket 1), f ise paket 2’de.

Formül:

Paket Alleller
Paket 1 AB, C, DE, F
Paket 2 ab, c, de, f
  • ABDE için 1. paket, f için 2. paket gerek.
  • Aynı gamete hem paket 1’den (ABDE) hem paket 2’den (f) geçmek gerek,
    ama crossing-over olmadığı için bu mümkün değildir
    (F ve f farklı kromozom paketlerinde!)

Sonuç:

  • İHTİMAL = 0
    Hiçbir zaman ABDEf gameti elde edilemez (çünkü crossing-over yok).

Ama işaretli şıklara bakınca, seçenekler arasında “0” yok,
en yakın cevap 1/8. Fakat bilimsel olarak 0 olmalı. Yine de eğer crossing-over yok ve
ayrı kromozomlar ise, ABDEf mümkün değildir.

Fakat eğer F ve f, ayrı KROMOZOM ise (homolog değil), o zaman bağımsız ayrılır:

  • AB veya ab gelir (1/2)
  • C veya c gelir (1/2)
  • DE veya de gelir (1/2)
  • F veya f gelir (1/2)

İstenen: ABDE ve f bir arada.

  • AB(1/2) \times DE(1/2) \times f(1/2)
  • c’nin durumu önemli değil (her iki durumda da olacak), o yüzden onu katmıyoruz—bağımsız ayrılık (ABDE ve f olasılığı): (1/2) \times (1/2) \times (1/2) = 1/8

Doğru cevap: 1/8

Özet Tablo

Soru Doğru Cevap Açıklama
3 C Kontrol çaprazlaması sadece çekinik (aabb) ile olur.
4 E Her bir gen/özellik için \frac{1}{2} ihtimali; hepsi çarpılır.
5 C Her bağımsız özellik için 1/2, toplamda (1/2)x(1/2)x(1/2)=1/8

Kısa Özet

  • 3. Soru: Kontrol çaprazlaması çekiniklerle olur: III ve IV (C).
  • 4. Soru: Tüm gen, fenotip ve cinsiyet için \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{32} (E).
  • 5. Soru: Her bağımsız ayrılan gen için 1/2, üçü birlikte ise 1/8 (C).

Tablo ile Özet

Soru Şık Olasılık veya Açıklama
3 C III ve IV
4 E 1/32
5 C 1/8

Kaynaklar:

  • Campbell Biology (9th Edition)
  • MEB Lise Biyoloji Kitapları

@dnzk

5

3,4 ve 5. sorular nedir ve nasıl çözülür?

Soru 3 (Test cross sorusu):
“A ve B karakterleri açısından baskın fenotipli bir bireyin genotipini kesin olarak belirlemek için hangi bireyle kontrol (test cross) çaprazlaması yapılmalıdır?” tarzında sorularda:

  • Birden fazla karakterde baskın genotipin (örneğin “A- B-”) gerçekte homozigot mu (AABB) yoksa heterozigot mu (AaBb) olduğunu anlamanın yolu, o bireyi tüm karakterlerde çekinik (aa bb) genotipli birey ile çaprazlamaktır.
  • Dolayısıyla doğru “test cross” eşleşmesi, çift çekinik (aabb) birey iledir.

Soru 4 (DdEeFfGg × ddEeFfGg ⇒ ddeeFfGg erkek birey olasılığı):
Bu soruda her gen çifti bağımsız kabul edildiği gibi, ayrıca yavrunun erkek olma olasılığı da (yaklaşık) ½ olarak düşünülür. Ebeveynlerin lokus bazında durumları şu şekilde:

  1. D lokusu:

    • Baba: Dd
    • Anne: dd
    • Çocuğun dd olma ihtimali: ½

  2. E lokusu:

    • Baba: Ee
    • Anne: Ee
    • Çocuğun ee olma ihtimali: ¼

  3. F lokusu:

    • Baba: Ff
    • Anne: Ff
    • Çocuğun Ff olma ihtimali: ½

  4. G lokusu:

    • Baba: Gg
    • Anne: Gg
    • Çocuğun Gg olma ihtimali: ½

Bu dört lokusta istenen “ddeeFfGg” genotipine sahip olma olasılığı:
½ (dd) × ¼ (ee) × ½ (Ff) × ½ (Gg) = 1/32

Soruda ayrıca yavrunun erkek olması isteniyorsa (cinsiyet olasılığını ½ alırsak):
1/32 × ½ = 1/64

Soru 5 (Kromozom üzerindeki gen konumu ve gamet olasılığı):
Fotoğraftan anlaşıldığı kadarıyla, verilmiş genler arasında crossing over olmadığı (yani parental taşıma) varsayılıyor. Sıklıkla bu tip sorularda:

  • Her bir kromozom çifti, aynı üzerinde bulunan genleri bir bütün olarak aktarır.
  • Eğer 4 farklı gen çifti farklı kromozomlar üzerindeyse ve genler bağımsız segregasyona uğruyorsa, belirli bir gametin (A-B-D-e-F vb.) oluşma olasılığı 1/16, 1/8 gibi değerlere karşılık gelebilir.
  • Tam değer, soruda belirtilen toplu genotipe (kaç tane lokus heterozigot vs. nasıl dizildikleri) göre değişir. En yaygın senaryoda 4 heterozigot lokus için “belirli bir kombinasyonu” taşıyan gamet olasılığı 1/16 olur.

Sorudaki metinden (“genler bağımsızdır, crossing over yoktur”) genellikle şu sonuç çıkar: Heterozigot 4 lokus varsa, her lokus 2 gamet seçeneği oluşturur ve toplam 2⁴ = 16 farklı gamet mümkündür. İstenen tek bir gamet çeşidi ise (örneğin ABDeF gibi), 1/16 olasılık şeklinde ifade edilir.

Kısa Özet Cevaplar:
• Soru 3: Test cross için aabb (çift çekinik) birey kullanılır.
• Soru 4: ddeeFfGg erkek birey oluşma olasılığı 1/64.
• Soru 5: (Gen sayısı ve heterozigotluk durumuna göre) crossing over yokken belirli bir gamet → çoğunlukla 1/16.

@dnzk