2X(g) + Y(g) 2Z(g) tepkimesinin 25°C’ta Kc değeri 5’dir.
25°C’ta V litrelik bir kaba 4 mol X ve 4 mol Y gazlar konulu-
yor.
Tepkimede denge kurulduğunda Z gazinın mol sayısı 2
olduğuna göre kabın hacmi (V) kaç litredir?
2X(g) + Y(g) ⇌ 2Z(g) Tepkimesinde Kap Hacminin Hesaplanması
[KULLANILAN FORMÜL:]
Derişimler cinsinden denge sabiti (K_c):
Burada [M] = \frac{n}{V} (Molarite = Mol / Hacim) formülü kullanılır.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Tepkimedeki Değişimlerin Belirlenmesi
Tepkime denklemi: 2X(g) + Y(g) \rightleftharpoons 2Z(g)
Başlangıçta kapta 4 mol X ve 4 mol Y bulunmaktadır. Denge anında Z gazının 2 mol olduğu belirtilmiştir.
Katsayılara göre değişim miktarlarını hesaplayalım:
- Z gazı 2 mol oluştuğuna göre (2n = 2), değişim +2 moldür.
- X gazından katsayısı gereği 2 mol harcanır (-2 mol).
- Y gazından katsayısı gereği 1 mol harcanır (-1 mol).
Adım 2 — Denge Anındaki Mol Sayılarının Hesaplanması
- X için: 4 - 2 = 2 mol
- Y için: 4 - 1 = 3 mol
- Z için: 0 + 2 = 2 mol
Adım 3 — Denge Derişimlerinin V Cinsinden Yazılması
Kap hacmi V litre olsun:
- [X] = \frac{2}{V} M
- [Y] = \frac{3}{V} M
- [Z] = \frac{2}{V} M
Adım 4 — K_c Denkleminin Çözülmesi ve V Değerinin Bulunması
K_c = 5 olarak verilmiştir. Değerleri yerine koyalım:
Pay ve paydadaki (\frac{2}{V})^2 terimleri birbirini sadeleştirir:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] Kabın hacmi 15 litredir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Kimyasal Denge (K_c)
- [Tanım:] Ürünlerin derişimlerinin, girenlerin derişimlerine oranını ifade eden sabittir.
- [Bu problemde:] Gaz fazındaki maddelerin mol sayıları ve hacim ilişkisi kullanılarak denge sabiti üzerinden hacme ulaşıldı.
2. Molarite (M)
- [Tanım:] Birim hacimdeki çözünen madde miktarıdır (n/V).
- [Bu problemde:] K_c bağıntısında mol sayıları direkt kullanılamayacağı için her bir değer hacme bölünerek derişim cinsinden yazıldı.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Katsayıları Üs Olarak Unutmak
- [Yanlış:] K_c = \frac{[Z]}{[X] \cdot [Y]} şeklinde hesaplamak.
- [Doğru:] Tepkime katsayıları her zaman derişimlere üs olarak yazılmalıdır: [Z]^2 ve [X]^2.
- [Neden yanlış:] Denge bağıntısı, tepkime mekanizmasındaki stokiyometrik oranlara dayanır.
Bu soruda hacim (V) değerinin değişimini anlamak için benzer bir basınç-hacim sorusu çözmemi ister misin?
