2x-1 = 10 ise 25x+1 kaça eşittir?
A)
D) 5
B)
E)
C)
2^{x-1} = 10^x ise 25^{x+1} İfadesinin Değeri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Üslü Sayılarda Bölme ve Çarpma: a^{m-n} = \frac{a^m}{a^n} ve (a \cdot b)^x = a^x \cdot b^x
- Üssün Üssü Kuralı: (a^m)^n = (a^n)^m = a^{m \cdot n}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen Eşitliği Düzenleme ve 5^x Değerini Bulma
Verilen denklem:
Sol taraftaki ifadeyi üslü sayı kuralına göre parçalayalım:
Sağ taraftaki 10^x ifadesini 10 = 2 \cdot 5 çarpanlarına ayırarak yazalım:
Bulduğumuz ifadeleri denklemde yerine koyalım:
Eşitliğin her iki tarafını 2^x ifadesine bölelim (2^x \neq 0 olduğu için):
Adım 2 — İstenen 25^{x+1} İfadesini Hesaplama
İstenen ifade:
Üslü ifadelerde toplam durumundaki üssü çarpım olarak ayıralım:
25 = 5^2 olduğundan 25^x ifadesini 5^x cinsinden yazalım:
Bu durumda istenen ifade şu şekle gelir:
Adım 1’de elde ettiğimiz 5^x = \frac{1}{2} değerini yerine yazalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: \frac{25}{4} (A seçeneği)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Tabanların Çarpanlarına Ayrılması
- Tanım: Üslü denklemlerde bileşik tabanlar (örneğin 10), asal çarpanlarına (2 \cdot 5) ayrılarak ortak tabanlar arasında sadeleştirme yapılır.
- Bu problemde: 10^x ifadesi 2^x \cdot 5^x olarak açılarak 2^x terimleri sadeleştirilmiş ve 5^x yalnız bırakılmıştır.
2. Üssün Üssü Yer Değiştirme Kuralı
- Tanım: (a^m)^n = (a^n)^m eşitliği sayesinde bilinen bir üslü değer (5^x), karesi alınarak (25^x) kullanılabilir.
- Bu problemde: 25^x = (5^x)^2 dönüşümü ile hesaplama doğrudan gerçekleştirilmiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
10^x İfadesini Yanlış Ayırmak
- Yanlış: 10^x = 2^x + 5^x veya 10^x = 2 + 5^x yazmak.
- Doğru: 10^x = (2 \cdot 5)^x = 2^x \cdot 5^x olmalıdır.
- Neden yanlış: Tabanların çarpımı, üsler aynı olduğunda çarpım durumunda kalır; toplama yapılamaz.
Üslü Toplamı Çarpmaya Dönüştürürken Hata Yapmak
- Yanlış: 25^{x+1} = 25^x + 25 yazmak.
- Doğru: 25^{x+1} = 25^x \cdot 25^1 olmalıdır.
- Neden yanlış: Üslerdeki toplama işlemi, aynı tabanlı iki üslü sayının çarpımından kaynaklanır.
Bu soru tipine benzer bir üslü denklem sorusu daha çözerek konuyu pekiştirmek ister misin?
