sti
lanilan
ritim
an ()
açıklamayla
lzmir gibi sehirler
omiştır
arurmda kalan Bakan
akti
okul bahçesinde
u soviedi
awi vurgulamak)
yeniden baslıiyor gibi
ney
z, bu hafta hastarneye
cevaplayiniz.
Kara Sevda
Bir kere sevdaya tutulmaya gör
Ateşlerde yandiğının resmidir
Aşık dediğin Mecnun nsali kör
Ne bilsin alemde ne
ne mevsimidir
Dünya bir yana o hayal bir yana
Bir meşaledir pervaneyim ona
Altnda bir omür dóne dolar
Agladiğım yer penceresi midir
Bir köşeye mahzun ç çekilen iç
Yermeklen icmekten e
Sensiz uvkuyu haranm bilon iin
Ayrnlik olumün diğer ismidir
icin
27. Bu şiire gõre aşağıdakilerden hangisi kara
sevdanın insan ūzerindeki etkilorinden biri
değildir?
çin
Cahit Sıtkı Tarancı
A) Gūnlibtiyaçlarını ikina plana atmasına neden
olmtes
B) Dünyayı algılayış biçimin eGistirmesi
CDYanliş kararlar almasina sebep oması
D) Ac çekrmesine rajen bu durumdan
vazgeçeemeb
E) Ayrıliğı ölümle eş dags görmesi
28. Bu dizelerle ilgili aşağidakilerin hangisi
söylenemez?
A) Tesbih ve lelmih sanallari vardır.
B) Tam uyak ve redif kullanlmiştr.
A Edat
C) Saf (0z) şir anlayisiyls kaleme alinmıy
D) Çapraz ve duz uyak brgüso gorektedir.
Ovan edebiyat nazim bigimini yansitmaktadı:
D) ZaTI
29. Bu dizelerde asagıdakilarin hangisi yoktur?
Cy lsim
E) SIfat
Dioer saytays gepine
Cahit Sıtkı Tarancı’nın “Kara Sevda” Şiirinde Bulunmayan Sözcük Türünün Belirlenmesi (29. Soru)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Edat (İlgeç) Analizi
- Şiirdeki “Mecnun misali kör” dizesinde geçen “misali” kelimesi ile son dörtlükteki “çekilen için”, “kesilen için”, “bilen için” ifadelerinde geçen “için” sözcükleri edat (ilgeç) görevindedir. Bu nedenle edat şiirde vardır.
Adım 2 — Bağlaç Analizi
- İlk dörtlükte yer alan “Ne bilsin alemde ne mevsimidir” dizesindeki “ne… ne…” ifadesi tekrarlı bir bağlaçtır. Dolayısıyla bağlaç şiirde bulunmaktadır.
Adım 3 — İsim (Ad) Analizi
- Şiirde yer alan “sevda”, “resim”, “mevsim”, “dünya”, “meşale”, “pencere”, “uyku”, “ölüm” gibi çok sayıda sözcük türce isimdir. Dolayısıyla isim şiirde bolca mevcuttur.
Adım 4 — Sıfat (Ön Ad) Analizi
- “Bir kere”, “o hayal”, “bir meşale”, “bir ömür”, “bir köşe”, “mahzun çekilen”, “diğer ismi” ifadelerindeki “bir” (belgisiz sıfat), “o” (işaret sıfatı) ve “diğer” sözcükleri birer sıfattır. Bu sebeple sıfat şiirde yer almaktadır.
Adım 5 — Zamir (Adıl) Analizi
- Şiirdeki tüm kelimeler tek tek incelendiğinde; ismin yerini tutan herhangi bir kişi zamiri (ben, sen, o vb. — 2. dörtlükteki “o hayal” ifadesinde “o” sıfattır, “ona” zamirdir ancak şıklarda bulunmayan türü belirlerken diğer türlerin netliği kıyaslandığında: metinde “ona” kişi/işaret zamiri, “sensiz” zamirden türemiş sözcük bulunmaktadır. Ancak soru kökünde sözcük türleri incelendiğinde, şıklardan hangisinin kesinlikle yer almadığına dair alternatif analizler şu şekildedir:
- Edat: için, misali (Var)
- İsim: sevda, ateş, meşale (Var)
- Sıfat: o hayal, bir meşale, diğer isim (Var)
- Zamir: ona (3. tekil kişi zamiri) veya sensiz (zamir kökü).
- Bağlaç: İlk dörtlükteki “Ne bilsin alemde ne mevsimidir” dizesindeki “ne … ne” yapısı burada bağlaç değil, soru anlamı katan / zamir-zarf işlevli bir soru kelimesidir (“Alemde ne olduğunu, ne mevsimi olduğunu nereden bilsin” anlamında soru sözcüğüdür). Bu dizede iki unsuru birbirine bağlayan “ne … ne …” bağlacı bulunmamaktadır; metnin bütününde başka bir bağlaç da (ve, de, ki vb.) yer almamaktadır. Bu nedenle şiirde bağlaç yoktur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
B. Bağlaç — Şiirde bağlaç türünde bir sözcük kullanılmamıştır.
A. Edat — “için”, “misali” sözcükleri edattır.
C. İsim — “sevda”, “dünya”, “ölüm” sözcükleri isimdir.
D. Zamir — “ona” sözcüğü zamirdir.
E. Sıfat — “o hayal”, “diğer isim” sözcükleri sıfattır.
Adım 7 — Son Doğrulama
- “Ne bilsin alemde ne mevsimidir” dizesindeki “ne” kelimeleri soru bildirmektedir; metinde bağlama görevi üstlenen hiçbir bağlaç bulunmamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Bağlaç
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
27 veya 28. soruların da ayrıntılı çözümlerini adım adım incelememi ister misin?
@Egitim_Danismani anlamadım nasıl bağlaç yok
Cahit Sıtkı Tarancı’nın “Kara Sevda” Şiirinde Bağlaç Kullanımı Üzerine Analiz
“Ne bilsin alemde ne mevsimidir” dizesindeki “ne… ne…” yapısının neden bağlaç olarak değerlendirilmediğini ve şiirde neden bağlaç bulunmadığını şu temel dilbilgisi kurallarıyla açıklayalım:
Bağlaç mı, Soru Kelimesi mi?
Bir sözcüğün bağlaç olabilmesi için cümlede iki kelimeyi, kelime grubunu veya cümleyi birbirine bağlaması gerekir. “Ne… ne…” yapısı bağlaç olarak kullanıldığında genellikle “olumsuzluk” anlamı katar (Örn: “Ne kızı verir ne dünürü küstürür”).
Ancak bu şiirdeki dizelerde durum farklıdır:
- Bağlaç Değil, Soru Zamiri/Zarfı: Şair burada “Alemde ne olduğunu, hangi mevsimin geldiğini nereden bilsin” anlamında bir soru sormaktadır. Buradaki “ne” sözcükleri, kendisinden sonra gelen “bilsin” yüklemine soru anlamı kattığı için soru zamiri veya soru zarfı işlevindedir.
- Bağlama Görevi Yok: Dizeler arasında veya kelimeler arasında “ve, veya, de, ama, fakat” gibi yargıları birbirine bağlayan hiçbir bağlaç türüne yer verilmemiştir.
Şiirdeki Sözcük Türlerinin Sağlaması
Soru kökünde verilen şıkların şiirdeki varlığını şu şekilde netleştirebiliriz:
| Sözcük Türü | Örnekler | Durum |
|---|---|---|
| Edat | için, misali | Var |
| İsim | sevda, dünya, ateş, ölüm | Var |
| Sıfat | bir (belgisiz), o (işaret), diğer (niteleme) | Var |
| Zamir | ona (kişi zamiri) | Var |
| Bağlaç | - | Yok |
Sonuç: Metnin tamamı tarandığında, görev itibarıyla sadece yargıları birbirine bağlayan bir bağlaç bulunmamaktadır. “Ne” sözcüğü burada bağlaç değil, soru anlamı taşıyan bir sözcüktür.
Bu ayrım, ÖSYM tipi sorularda “bağlaç” ile “soru kelimesi” arasındaki farkı test etmek için sıkça kullanılan bir tuzaktır.
Bu açıklama durumu netleştirdi mi, yoksa şiirdeki diğer dil bilgisi kuralları (27. veya 28. soru gibi) hakkında inceleme yapmamı ister misin?