Soru:
630-680 arasındaki 50 yıllık dönem Göktürklerin hürriyetlerini kaybettikleri, devletten yoksun oldukları bir dönem olmuştur. Orhun Kitabeleri’nden anlaşıldığı üzere Göktürkleri bu felakete sürükleyen sebepler şu üç noktada toplanmıştır: Devlet ve idare adamlarının yetersizliği, Türk kavminin uygunsuz tutumu, kurnaz Çin siyaseti ve yıkıcı propagandaları.
Bu bilgiye göre Göktürklerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
A) İç ve dış etkenlerin devleti zafa uğrattığına
B) Cihanşümul bir devlet kurduklarına
C) İkili yönetim anlayışının ülkeyi parçaladığına
D) Veraset sisteminin olumsuz sonuçlar doğurduğuna
E) Ordu millet anlayışını benimsediklerine
Cevap:
Yukarıdaki açıklamalar, Göktürk devletinin düşüşündeki nedenlerin hem iç hem dış etkenler olduğunu ortaya koymaktadır. Devlet yönetimindeki zayıflıklar (idare adamlarının yetersizliği), Türk kavminin uygunsuz tutumu (iç etken) ve Çin’in kurnaz siyaseti ile yıkıcı propagandaları (dış etken), devletin zayıf düşmesinde kritik rol oynamış gibi görünmektedir. Bu nedenle doğru cevap:
A) İç ve dış etkenlerin devleti zafa uğrattığına
Özet Tablo:
| Seçenek | Açıklama | Doğru/Yanlış |
|---|---|---|
| A) İç ve dış etkenlerin devleti zafa uğrattığına | Metindeki verilere uygundur. | Doğru |
| B) Cihanşümul bir devlet kurduklarına | Bu sonuca ulaşılamaz. | Yanlış |
| C) İkili yönetim anlayışının ülkeyi parçaladığına | Metinde bu yönde bilgi yoktur. | Yanlış |
| D) Veraset sisteminin olumsuz sonuçlar doğurduğuna | Veraset sistemiyle ilgili detay verilmemiştir. | Yanlış |
| E) Ordu millet anlayışını benimsediklerine | Bu konuda bilgi verilmemiştir. | Yanlış |
Göktürklerin bu dönemde yönetim zaafları ve dış faktörlerin etkisiyle zor duruma düştüğü açıkça ifade edilmiştir.
26. Soru: 630-680 arasındaki 50 yıllık dönemde Göktürklerin hürriyetlerini kaybettikleri, devletten yoksun oldukları bir dönem olmuştur. Orhun Kitabeleri’nden anlaşıldığı üzere Göktürkleri bu felakete sürükleyen sebepler şu üç noktada toplanmıştır: Devlet ve idare adamlarının yetersizliği, Türk kavminin uygunsuz tutumu, kurnaz Çin siyaseti ve yıkıcı propagandaları. Bu bilgiye göre Göktürklerle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
A) İç ve dış etkenlerin devleti zaafa uğrattığına
B) Cihanşümul bir devlet kurduklarına
C) İkili yönetim anlayışının ülkeyi parçaladığına
D) Veraset sisteminin olumsuz sonuçlar doğurduğuna
E) Ordu millet anlayışını benimsediklerine
Cevap:
Bu dönemde Göktürk Devleti’nin zayıflamasına ve politik gücünü yitirmesine yol açan gerekçeler arasında hükümdarların/idarecilerin yetersizliği (iç etken) ile kurnaz Çin siyasetinin ve yıkıcı propagandalarının (dış etken) birlikte etkili olduğu vurgulanmıştır. Bilgilere göre hem iç (yönetim ve halktaki uygunsuz tutum) hem de dış faktörler (Çin’in propagandası ve politikaları) Göktürklerin zor duruma düşmesinde önemli rol oynamıştır.
Dolayısıyla bu bilgiler, “İç ve dış etkenlerin devleti zaafa uğrattığına” (A) seçeneğini doğrulamaktadır.
Table of Contents
1. Sorunun Özeti
Göktürklerin 630-680 yılları arasında devletsiz kalmaları ve bağımsızlıklarını kaybetmelerinin nedenleri, iç ve dış faktörlerin birlikte devleti zayıflatması olarak Orhun Kitabeleri’nde belirtilmektedir.
2. Çözüm Adımları
- Metnin Değerlendirilmesi: Metinde Göktürklerin zayıflamasına yol açan üç sebep sayılmıştır: Yöneticilerin yetersizliği (iç faktör), Türk kavminin uygunsuz tutumu (yine iç faktör), Çin siyaseti ve yıkıcı propagandaları (dış faktör).
- İç - Dış Faktörlerin Belirlenmesi: Devleti zaafa uğratan nedenlerin hem içte hem de dışta bulunmasından hareketle, metnin vurgu yaptığı nokta (A) seçeneğidir. Diğer şıklarda bahsedilen konular (cihanşümul devlet, ikili yönetim, veraset sistemi vs.) metindekilerle doğrudan ilişkilendirilmemiştir.
- Sonuca Ulaşma: Metinde aynı anda hem iç hem de dış etkenlerin devleti zayıflattığı anlaşıldığından, doğru cevap (A) olarak belirlenir.
3. Sonuç ve Özet Tablo
| Seçenek | Açıklama | Sonuç |
|---|---|---|
| A | İç ve dış etkenlerin devleti zaafa uğrattığı | Doğru seçenek |
| B | Cihanşümul bir devlet kurduklarına | Metinden çıkmıyor |
| C | İkili yönetim anlayışının ülkeyi parçaladığına | Metinden çıkmıyor |
| D | Veraset sisteminin olumsuz sonuçlar doğurduğuna | Metinden çıkmıyor |
| E | Ordu millet anlayışını benimsediklerine | Metinden çıkmıyor |
Sonuç: İçte yönetsel sorunlar ve dışta Çin’in politikası/propagandası Göktürklerin zayıflamasına yol açmış, dolayısıyla (A) “İç ve dış etkenlerin devleti zaafa uğrattığı” ifadesine ulaşılabilir.