23.) Bir özellikle ilgili olarak;
1.
Aa \times aa
Aa \times Aa
AA \times aa
çaprazlamalarının, birinci kuşakta çekinik saf döl görülme ihtimali, az olandan çok olana doğru sıralanışı nasıl olur?
A) 2-3-1
B) 3-2-1
C) 1-3-2
D) 1-2-3
Mendel Genetiğinde Çaprazlama ve Çekinik Saf Döl İhtimali
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çekinik bir özelliğin fenotipte veya genotipte saf döl (homozigot) olarak ortaya çıkabilmesi için her iki atadan da çekinik alelin (a) aktarılması gerekir; yani aranan genotip aa durumudur.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — 1. Çaprazlamanın Analizi (Aa \times aa):
Heterozigot baskın birey ile homozigot çekinik bireyin çaprazlanması sonucu oluşabilecek genotipler:
\text{Genotipler: } \frac{1}{2} Aa \text{ ve } \frac{1}{2} aa \implies \text{Çekinik saf döl } (aa) \text{ ihtimali} = \%50 \ (\frac{1}{2})
Adım 2 — 2. Çaprazlamanın Analizi (Aa \times Aa):
İki heterozigot melez bireyin çaprazlanması sonucu oluşan genotip dağılımı (1\,AA : 2\,Aa : 1\,aa):
\text{Genotipler: } \frac{1}{4} AA, \ \frac{2}{4} Aa, \ \frac{1}{4} aa \implies \text{Çekinik saf döl } (aa) \text{ ihtimali} = \%25 \ (\frac{1}{4})
Adım 3 — 3. Çaprazlamanın Analizi (AA \times aa):
Homozigot baskın birey sadece baskın alel (A) verebileceği için oluşan tüm yavrular melez (Aa) olur:
\text{Genotipler: } \%100\ Aa \implies \text{Çekinik saf döl } (aa) \text{ ihtimali} = \%0
Adım 4 — İhtimallerin Az Olandan Çok Olana Doğru Sıralanışı:
Bulunan oranlar küçükten büyüğe sıralandığında:
3\ (\%0) < 2\ (\%25) < 1\ (\%50) \implies 3 - 2 - 1
CEVAP: B) 3 - 2 - 1
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Soruda sıralamanın “az olandan çok olana doğru” istendiğine dikkat edilmelidir. AA \times aa çaprazlamasında homozigot baskın ebeveynden dolayı çekinik genotip (aa) oluşma ihtimali kesinlikle sıfırdır (%0) ve sıralamanın en başında yer almalıdır.