22. hafta — Verilen cümlelerdeki adılları (zamirleri) bulma ve türlerini belirtme
Önemli Noktalar
- Cümlelerde adıl (zamir) olan sözcükler altı çizilecek; burada onları kalın gösterdim ve türünü belirttim.
- Yaygın türler: kişisel, işaret, soru, belgisiz zamirler.
- “bana / sana” gibi biçimler kişisel zamirin yönelme (‑e hali) örnekleridir.
Doğrudan cevap (özet, 40–60 kelime): Aşağıda her cümle numarasıyla birlikte adıl(lar) kalın gösterildi ve hemen yanında o adılın türü (ör. kişisel, işaret, soru, belgisiz) verildi. İkinci bölümde her adılın daha ayrıntılı sınıflandırması ve kısa açıklaması bulunur.
İçindekiler
- Cümlelerdeki Adıllar
- Adılların Türleri ve Açıklamalar
- Karşılaştırma Tablosu: Adıl Türleri
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Cümlelerdeki Adıllar (Altını çizilecekler)
- Yarınki derse sen gelecek misin? — sen (kişisel zamir)
- TOGG fabrikasına bazıları gelmedi. — bazıları (belgisiz zamir)
- Hangisini almak istediğini anlamadım. — hangisini (soru zamiri)
- Yaptıklarımı, sadece sana anlatırım. — sana (kişisel zamir, yönelme hâli)
- Herkes oyun oynuyor, sen neden oynamıyorsun? — herkes (belgisiz/çoğul belirsiz zamir), sen (kişisel)
- Şunu bana verir misin? — şunu (işaret zamiri), bana (kişisel, yönelme)
- Bu sayede Ali, Kerem ve ben top oynuyoruz. — ben (kişisel); Ali, Kerem — özel isimler (isim)
- Ötekini bana ver, bunu sen al. — ötekini, bunu (işaret zamirleri); bana, sen (kişisel)
- Kimileri mutlu olur, kimileri mutsuz. — kimileri (belgisiz zamir)
- Onlar da bahçede top oynuyorlar. — onlar (kişisel zamir, çoğul)
Uzman İpucu: Ödev için altını fiziksel çizmek istiyorsanız metni aynen kopyalayıp yukarıdaki kelimeleri kalın yerine çizgili yapabilirsiniz; burada kolay okunması için kalın kullandım.
Adılların Türleri ve Kısa Açıklamalar
- Kişisel zamir: Kişi ya da kişileri gösterir. Örnekler: ben, sen, o, biz, siz, onlar. (Örn. sen, ben, onlar)
- Not: bana / sana gibi formlar kişisel zamirin hâl ekleriyle yapılmış hâlleridir (yönelme/dative).
- İşaret (gösterme) zamiri: Bir şeyi işaret eder veya işaret ederek gösterir. Örnekler: bu, şu, o, bunu, şunu, ötekini. (Örn. şunu, bunu, ötekini)
- Soru zamiri: Soru cümlelerinde nesne/özne için kullanılır. Örnek: hangi, hangisi, kim. (Örn. hangisini)
- Belgisiz zamir: Belirsiz kişi veya şeyleri gösterir. Örnekler: bazı, bazıları, herkes, kimileri. (Örn. bazıları, herkes, kimileri)
Uyarı: Özel isimler (Ali, Kerem) ad (isim) olup adıl değildir; onları altı çizilmez (sadece ad olarak tanımlanır).
Karşılaştırma Tablosu: Ana Adıl Türleri
| Aspect |
Kişisel |
İşaret |
Soru |
Belgisiz |
| Örnekler |
ben, sen, onlar |
bu, şunu, ötekini |
hangisi, kim |
bazıları, herkes, kimileri |
| Kullanım |
Kişiyi belirtir |
Gösterme/işaret |
Bilgi isteme |
Belirsiz kişi/nesne |
| Hâller |
Çekimli (ben → bana) |
Çoğunlukla nesne/işaret |
Soru cümlesinde |
Genel/çoğul belirsizlik |
| Ödevdeki örnekler |
sen, ben, onlar |
şunu, bunu, ötekini |
hangisini |
bazıları, herkes, kimileri |
Özet Tablo
| Cümle No |
Altı çizilecek adıl(lar) |
Tür |
| 1 |
sen |
kişisel |
| 2 |
bazıları |
belgisiz |
| 3 |
hangisini |
soru |
| 4 |
sana |
kişisel (yönelme) |
| 5 |
herkes, sen |
belgisiz, kişisel |
| 6 |
şunu, bana |
işaret, kişisel |
| 7 |
ben (Ali, Kerem → isim) |
kişisel / isim |
| 8 |
ötekini, bana, bunu, sen |
işaret, kişisel, işaret, kişisel |
| 9 |
kimileri (x2) |
belgisiz |
| 10 |
onlar |
kişisel (çoğul) |
Hızlı Kontrol Listesi (Quick Checklist)
- [ ] Metindeki kişi/şey yerine geçen kelimeleri arayın.
- [ ] Kişi yerine geçiyorsa kişisel; işaret ediyorsa işaret; soru cümlesiyse soru; belirsizse belgisiz olarak işaretleyin.
- [ ] Ek‑hal (bana, sana, ötekini) varsa yine adılın hâl formu olduğunu not edin.
Sık Yapılan Hatalar
- “Yaptıklarımı” gibi kelimeleri adıl sanmak (bunlar isim/isim tamlamasıdır).
- Özel isimleri (Ali, Kerem) zamir saymak.
- “biri / bazıları / herkes” gibi kelimeleri yanlışlıkla işaret zamiri sınıfına koymak — bunlar belgisiz adıllardır.
Sık Sorulan Sorular
- Adıl ile isim arasındaki en kolay ayırma yöntemi nedir?
- Adıllar başka bir ismin yerini tutar (sen, o, bunu); isimler doğrudan kişi/yer/şey adıdır (Ali, kitap). Eğer kelime “yerine geçen” görevindeyse adıldır.
- “Bana” ve “sana” adıl mı yoksa ekli isim mi?
- Bunlar kişisel adılın hâl almış biçimleridir (kişisel zamirdir, yönelme hâli).
- “Herkes” ve “bazıları” aynı mı?
- İkisi de belgisiz adıldır; ancak “herkes” daha kapsayıcı, “bazıları” parçalı/çoğul bir belirsizlik ifade eder.
Sonraki Adımlar
Görsel olarak altı çizilmiş hâlini ister misin? @Kenan_Kahraman