21 Aralık’ta H, P ve R şehirlerinde yaşanan gece ve gündüz süreleri arasında ilişki aşağıda verilmiştir.
Buna göre H, P ve R şehirleri ile ilgili,
I. P şehri, Güney Yarım Küre’de bulunur.
II. H ve R şehirlerinde aynı anda farklı mevsimler yaşanabilir.
III. Verilen tarihte özdeş çubukların öğle vakti ölçülen gölge boyu R şehrinde, H şehrine göre daha uzundur.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve III
D) I, II ve III
21 Aralık Tarihinde Gece-Gündüz Süreleri ve Gölge Boyu Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne dik gelir; bu tarihte Güney Yarım Küre’de gündüz süresi 12 saatten uzun, Kuzey Yarım Küre’de ise gece süresi 12 saatten uzundur. Kuzey Yarım Küre’de kuzeye gidildikçe gece süresi uzar, Güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve öğle vakti gölge boyu uzar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Grafikte verilen 12 saat referans çizgisine göre şehirlerin konumları:
- H şehri: Gece süresi 12 saatten fazla, gündüz süresi 12 saatten azdır \rightarrow Kuzey Yarım Küre (KYK)
- P şehri: Gündüz süresi 12 saatten fazla, gece süresi 12 saatten azdır \rightarrow Güney Yarım Küre (GYK)
- R şehri: Gece süresi gündüzden çok daha uzundur \rightarrow Kuzey Yarım Küre (KYK) (H şehrine göre kutba daha yakındır / daha kuzeydedir).
Öncüllerin incelenmesi:
- I. Öncül: 21 Aralık’ta gündüz süresi 12 saatten uzun olduğu için P şehri Güney Yarım Küre’dedir. (DOĞRU)
- II. Öncül: Hem H hem de R şehrinde 21 Aralık’ta gece süresi 12 saatten uzundur. İki şehir de Kuzey Yarım Küre’de yer aldığından aynı anda aynı mevsimi (kış) yaşarlar; farklı mevsim yaşayamazlar. (YANLIŞ)
- III. Öncül: 21 Aralık’ta Kuzey Yarım Küre’de kuzeye gidildikçe Güneş ışınlarının geliş açısı daralır ve gece süresi uzar. R şehrinde gece süresi H’den daha uzun olduğuna göre R daha kuzeydedir. Güneş ışınlarını daha eğik açıyla alacağı için öğle vakti gölge boyu R şehrinde H şehrine göre daha uzun olur. (DOĞRU)
Bu durumda I ve III. ifadeler doğrudur.
CEVAP: C) I ve III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Aynı yarım kürede bulunan tüm noktalarda aynı anda aynı mevsim yaşanır. Bir tarihte gece süresi 12 saatten uzun olan iki şehir mutlaka aynı yarım kürededir ve aynı mevsimi geçirir.