205 bilye üç kardeşten büyük olana 6 ile doğru, ortanca ve küçük olana sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantılı olarak

205 bilye üç kardeşten büyük olana 6 ile doğru, ortanca ve küçük olana sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantılı olarak paylaştırılıyor.
Buna göre, küçük kardeş kaç bilye alır?
A) 8
B) 10
C) 15
D) 18
E) 30

Doğru ve Ters Orantı ile Bilye Paylaşımı

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:

  • Bir x çokluğu a sayısı ile doğru orantılı ise: \frac{x}{a} = k \implies x = a \cdot k
  • Bir y çokluğu b sayısı ile ters orantılı ise: y \cdot b = k \implies y = \frac{k}{b}
    (Burada k orantı sabitidir).

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Kardeşlerin Paylarını Orantı Sabiti (k) Cinsinden Yazma
Büyük kardeş (B), ortanca kardeş (O) ve küçük kardeş (K) olsun. Verilen orantı ilişkilerini tek bir orantı sabiti k ile ifade edelim:

\frac{B}{6} = 2 \cdot O = 3 \cdot K = k

Bu eşitlikten her bir kardeşin aldığı bilye miktarını k cinsinden buluruz:

  • Büyük kardeş: B = 6k
  • Ortanca kardeş: O = \frac{k}{2}
  • Küçük kardeş: K = \frac{k}{3}

Adım 2 — Toplam Bilye Sayısını Eşitleyip Orantı Sabitini (k) Bulma
Üç kardeşin paylaştığı toplam bilye sayısı 205’tir:

B + O + K = 205
6k + \frac{k}{2} + \frac{k}{3} = 205

Paydaları 6 sayısında eşitleyelim:

\frac{36k + 3k + 2k}{6} = 205
\frac{41k}{6} = 205

Her iki tarafı 41’e bölelim (205 \div 41 = 5):

\frac{k}{6} = 5 \implies k = 30

Adım 3 — Küçük Kardeşin Bilye Sayısını Hesaplama
Küçük kardeşin bilye sayısı formülünde k = 30 değerini yerine yazalım:

K = \frac{k}{3} = \frac{30}{3} = 10 \text{ bilye}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: B — 10
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğerinin de aynı oranda artmasıdır (bölüm durumundadırlar).
  • Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğerinin aynı oranda azalmasıdır (çarpım durumundadırlar).

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

  • :cross_mark: Hatalı Yaklaşım: Ters orantıyı doğrudan çarpım katsayısı gibi alıp küçük kardeşe 3k, ortancaya 2k yazmak.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: Ters orantıda değişken ile sayı çarpım durumunda olduğundan pay \frac{k}{3} ve \frac{k}{2} şeklinde ifade edilmelidir.

Bu konuyla ilgili ters ve doğru orantının birlikte kullanıldığı benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?