1) 20 bütün portakaldan 16 yarım portakal çıkarılırsa, geriye kalan portakallar kaç çeyrek portakal yapar?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- 1 bütün = 2 yarım = 4 çeyrek
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tüm miktarları çeyrek olarak ifade et
Tüm portakalları çeyrek olarak yazıyorum:
20\ \text{bütün} = 20 \times 4\ \text{çeyrek}
=
80\ \text{çeyrek}
Çıkarılan yarımları çeyrek olarak yazıyorum:
16\ \text{yarım} = 16 \times 2\ \text{çeyrek}
=
32\ \text{çeyrek}
Adım 2 — Kalan çeyrekleri hesapla
Kalan çeyrek sayısı:
80\ \text{çeyrek} - 32\ \text{çeyrek}
=
48\ \text{çeyrek}
CEVAP: 48 çeyrek portakal yapar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2) Masada 4 bütün, 8 yarım ve 12 çeyrek ekmek vardır. Masadaki tüm ekmekler toplam kaç tane yarım ekmek eder?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- 1 bütün = 2 yarım
- 1 çeyrek = 1/2 yarım
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Her terimi yarım ekmek cinsine çevir
Birinci terim:
4\ \text{bütün} = 4 \times 2\ \text{yarım}
=
8\ \text{yarım}
İkinci terim:
8\ \text{yarım} = 8\ \text{yarım}
Üçüncü terim:
12\ \text{çeyrek} = 12 \times \tfrac{1}{2}\ \text{yarım}
=
6\ \text{yarım}
Adım 2 — Toplam yarım ekmekleri topla
Toplam:
8\ \text{yarım} + 8\ \text{yarım} + 6\ \text{yarım}
=
22\ \text{yarım}
CEVAP: 22 tane yarım ekmek eder.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3) 12 yarım simit, 20 çeyrek simitten kaç tane bütün simit daha fazladır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- 1 bütün = 2 yarım = 4 çeyrek
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Her grubu bütün simit cinsine çevir
Birinci grup:
12\ \text{yarım} = 12 \times \tfrac{1}{2}\ \text{bütün}
=
6\ \text{bütün}
İkinci grup:
20\ \text{çeyrek} = 20 \times \tfrac{1}{4}\ \text{bütün}
=
5\ \text{bütün}
Adım 2 — Farkı hesapla
Fark:
6\ \text{bütün} - 5\ \text{bütün}
=
1\ \text{bütün}
CEVAP: 1 bütün simit daha fazladır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4) Elimizde 14 yarım domates var. Toplamda 10 bütün domatesimiz olması için; kaç tane daha çeyrek domatese ihtiyacımız vardır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- 1 bütün = 2 yarım = 4 çeyrek
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Mevcut yarımları bütün cinsine çevir
14\ \text{yarım} = 14 \times \tfrac{1}{2}\ \text{bütün}
=
7\ \text{bütün}
Adım 2 — İhtiyaç duyulan bütün sayısını hesapla
İstenilen toplam:
10\ \text{bütün}
Eksik olan bütün:
10\ \text{bütün} - 7\ \text{bütün}
=
3\ \text{bütün}
Adım 3 — Eksik bütünleri çeyrek cinsine çevir
3\ \text{bütün} = 3 \times 4\ \text{çeyrek}
=
12\ \text{çeyrek}
CEVAP: 12 çeyrek domatese ihtiyacımız vardır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5) 5 bütün kekin her birini çeyrek dilimlere ayırdım. Misafirlerime 14 dilim ikram ettim. Geriye kalan dilimlerin bütün olabilmesi için kaç tane daha çeyrek dilime ihtiyacım vardır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- 1 bütün = 4 çeyrek
- Geriye kalan çeyrek sayısını 4’ün katına tamamlamak gerekir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Toplam çeyrek dilim sayısını bul
5\ \text{bütün} = 5 \times 4\ \text{çeyrek}
=
20\ \text{çeyrek}
Adım 2 — İkram edilen dilimleri çıkar
Kalan:
20\ \text{çeyrek} - 14\ \text{çeyrek}
=
6\ \text{çeyrek}
Adım 3 — Kalanı birer bütün olacak şekilde tamamla
Bir sonraki 4’ün katı:
8\ \text{çeyrek}
Gerekli ek çeyrek:
8\ \text{çeyrek} - 6\ \text{çeyrek}
=
2\ \text{çeyrek}
CEVAP: 2 çeyrek dilime ihtiyacım vardır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Kesirlerin birbirine dönüşümü
- Tanım: Bütün, yarım ve çeyrek arasındaki ilişki: 1 bütün = 2 yarım = 4 çeyrek
- Bu problemde: Tüm miktarları aynı birime çevirip toplama/çıkarma yaptık.
2. Birimi tamamlamak
- Tanım: Kalan parçaları tam sayıda bütün yapmak için en yakın katı bulmak gerekir.
- Bu problemde: Kalan çeyrekleri 4’ün katına tamamladık.
SIK YAPILAN HATALAR:
Yarımları doğrudan bütün gibi saymak
- Yanlış: 16 yarımdan 16 bütün çıkarıldığı varsayılır.
- Doğru: 16 yarım = 8 bütün olarak hesaplanır.
- Neden yanlış: Yarımın 1/2 olduğu unutulur.
- Düzeltme: Her zaman parçaları aynı birime çevirin (ör. çeyrek veya bütün).
Çeyrekleri yarım yerine karıştırmak
- Yanlış: 12 çeyrek = 12 yarım gibi alınır.
- Doğru: 12 çeyrek = 6 yarım.
- Neden yanlış: Çeyreğin yarının yarısı olduğu unutulur.
- Düzeltme: 1 çeyrek = 1/2 yarım = 1/4 bütün olduğunu hatırlayın.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 