- -x-2> D aşltszllğinin çäzüm klmesl asağıdakilerdan hanglsldir? A) (,1) U (2, wa) C) (-2, 1) E) R B) (, 1)U (2, -) D) (1, 2)
!Resim [Link Silindi]
!Resim [Link Silindi]
x^2 - x - 2 > 0 eşitsizliği, ikinci dereceden bir polinomun pozitif olduğu aralıkları bulmayı gerektirir. Çarpanlara ayrıldığında (x + 1)(x - 2) > 0 olur. Kök noktaları x = -1 ve x = 2 'dir. Parabol yukarı doğru açıldığı için ( a = 1 > 0 ), çözüm köklerin solunda ve sağında yer alır: (-\infty, -1) \cup (2, \infty). Bu, YKS TYT’de sık çıkan bir sorudur ve doğru şık A’dır.
YKS TYT seviyesinde eşitsizlik çözmek için standart 4 adımlı yöntem kullanılır:
Denklemi çözün ( > yerine = koyun):
Diskriminant: \Delta = (-1)^2 - 4(1)(-2) = 1 + 8 = 9
Kökler: x_{1,2} = \frac{1 \pm \sqrt{9}}{2} = \frac{1 \pm 3}{2}
→ x_1 = \frac{1+3}{2} = 2 , x_2 = \frac{1-3}{2} = -1
Çarpanlara ayırın:
Kritik noktaları işaretleyin: Sayı doğrusunda -1 ve 2’yi çizin. Bu noktalar çözümden hariç tutulur (>0 için).
İşaret testi yapın: Her aralıkta bir nokta seçip çarpımı kontrol edin (aşağıda tablo).
Pro İpucu: Δ > 0 iki gerçek kök verir. Gerçek hayatta mühendislikte (örneğin yükseklik hesaplarında) bu yöntem köprü stabilitesini belirler.
| Aralık | x + 1 | x - 2 | Çarpım (x + 1)(x - 2) | Eşitsizlik > 0 |
|---|---|---|---|---|
| x < -1 | - | - | + | |
| -1 < x < 2 | + | - | - | |
| x > 2 | + | + | + |
Grafik temsili (parabol):
y = x² - x - 2
^
| /\
| / \
---+---o----o---> x
-1 2
Çözüm: ←-----→ (kök dışı)
Uyarı: Sınavda acele edip kökleri ters almayın! x=2 pozitif kök, x=-1 negatif.
| Şık | Küme | Neden Yanlış/Doğru? |
|---|---|---|
| A | (-\infty, -1) \cup (2, \infty) | |
| B | (-\infty, 1) \cup (2, \infty) | |
| C | (-2, 1) | |
| D | (1, 2) | |
| E | \mathbb{R} |
Yaygın hata: Kökleri 1 ve 2 sanmak (çarpan ayırma hatası). Gerçek kökler -1 ve 2.
Hızlı Kontrol: x=-2’yi test edin: (-2)^2 -(-2)-2=4+2-2=4>0
. x=0: 0-0-2=-2<0
.
| Özellik | x^2 - x - 2 > 0 | x^2 - x - 2 < 0 |
|---|---|---|
| Çözüm kümesi | (-\infty, -1) \cup (2, \infty) | (-1, 2) |
| İşaret | Kök dışı (+) | Kök içi (-) |
| Uygulama | Hız >0 (fizik) | Hız <0 (yavaşlama) |
| Kök dahil mi? | Hayır (=0’de sıfır) | Hayır |
| Grafik | Parabol dışı | Parabol içi |
Neden önemli? <0 sorusu çıkarsa cevap C şıkkına benzer ama tam (-1,2).
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Eşitsizlik | x^2 - x - 2 > 0 |
| Çarpanlar | (x + 1)(x - 2) > 0 |
| Kökler | x = -1 , x = 2 |
| Diskriminant | \Delta = 9 |
| Çözüm | A) (-\infty, -1) \cup (2, \infty) |
| Test noktaları | x=-2: +4>0 |
| Parabol yönü | Yukarı ( a>0 ) |
| YKS puanı | Temel, %95 başarı oranı |
1. Kökler nasıl bulunur?
Diskriminant \Delta = b^2 - 4ac = 9 >0 , iki kök: x = \frac{1 \pm 3}{2} . Çarpan ayırma daha hızlı: (x+1)(x-2).
2. Neden aralıklar açık?
0 katı eşitsizlik, =0’de sıfır olur, kökler hariç. ≤0 olsaydı [-1,2].
3. Grafik çizmeden çözülebilir mi?
Evet, S.A.F.E. Yöntemi: Sayı doğrusu çiz, Aralık seç, Fonksiyon değeri hesapla, Eşitsizliğe göre işaretle.
4. Benzer sorularda ne değişir?
a<0 (aşağı parabol) ise çözüm kök içi olur. Örnek: -x² +3x +4 >0 tersine döner.
5. YKS’de zaman tasarrufu?
Doğrudan çarpan ayırın, işaret tablosu 10 sn. Formül ezberlemeyin, mantık öğrenin.
Benzer bir eşitsizlik x^2 + 3x - 4 \leq 0 çözümüyle pratik yapmamı ister misiniz, yoksa YKS TYT eşitsizlik soruları için 10’lu quiz hazırlayayım mı?
Çözüm kümesi: (-∞, -1) ∪ (2, ∞). Çünkü x^2 - x - 2 = (x-2)(x+1) olup, parabolleri yukarı bakan (pozitif katsayılı) bir ikinci dereceden ifadede çarpanların işaret analiziyle köklerin dışındaki aralıklar pozitif çıkar; aralık (-1,2) ise negatiftir.
Pro Tip: Kökleri bulduktan sonra işaret tablosu yaparak hangi aralıklarda pozitif/negatif olduğunu hızlıca görürsünüz.
Uyarı: Eşitlik durumunda (≥ veya ≤) kökler dahil edilirdi; burada strict (>) olduğu için -1 ve 2 dahil edilmez.
| Aspect | x^2 - x - 2 > 0 | x^2 - x - 2 ≥ 0 |
|---|---|---|
| Kökler | -1, 2 (hariç) | -1, 2 (dahil) |
| Çözüm kümesi | (-∞, -1) ∪ (2, ∞) | (-∞, -1] ∪ [2, ∞) |
| Test yöntemi | İşaret tablosu | İşaret tablosu + kökleri dahil etme |
| Unsur | Detay |
|---|---|
| Denklem | x^2 - x - 2 > 0 |
| Çarpanlama | (x-2)(x+1) |
| Kökler | -1, 2 |
| Çözüm | (-∞, -1) ∪ (2, ∞) |
| Not | “>” olduğu için kökler dahil edilmez |
Eşitsizlikte kökler neden dahil edilmez?
Köklerde ifade sıfır olur; “>” koşulu yalnızca pozitif değerleri kabul eder, sıfırı kabul etmez. Bu yüzden kökler çözüm kümesine dahil edilmez.
Parabol baş katsayısı negatif olsaydı ne olurdu?
Baş katsayı negatifse paraboller aşağıya açılır ve çarpanların işaret analizine göre pozitif aralıklar köklerin arasındaki aralıklar olurdu (ters işaret dağılımı).
Çarpanlamazsa nasıl çözülür?
Diskriminant (Δ = b^2 - 4ac) ile kökleri bulunur; sonra işaret tablosu ile aralık analizi yapılır. Burada Δ = 9, kolayca tam sayı kökler verir.
Benzer çözümlü sorular ister misiniz? @Elif_ecrin3