2.7^{x+1} - 1 = 69 ise x aşağıdakilerden hangisine eşittir? (10 puan)
\ln e^{3} + \log \frac{1}{100} - \log_{2} 3 dot \log_{3} 2 ifadesinin eşiti kaçtır? (10 puan)
\log_{4} [12 + \log_{3} (x + 9)] = 2 olduğuna göre, x kaçtır? (10 puan)
\log_{2} (\log_{3} (x - 1)) < 1 eşitsizliğini sağlayan en küçük ve en büyük tam sayı değerleri toplamı kaçtır? (10 puan)
Logaritma ve Üstel Fonksiyonlar Yazılı Soru Çözümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Logaritma tanımı gereği a^y = x \iff y = \log_a x bağıntısı kullanılır. Taban değiştirme kuralı \log_a b \cdot \log_b c = \log_a c ve logaritma özellikleri \ln(e^n) = n, \log(10^n) = n olarak uygulanır. Eşitsizliklerde logaritmanın tanım kümesi gereği iç kısımların sıfırdan büyük (> 0) olması zorunludur.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Soru 1: Üstel Denklemin Çözümü
2 \cdot 7^{x+1} - 1 = 69
- Sabit terimi karşıya atıp katsayıya bölelim:2 \cdot 7^{x+1} = 70 \implies 7^{x+1} = 35
- Logaritma tanımını uygulayarak üssü yalnız bırakalım:x + 1 = \log_7 35
- x değerini bulalım:x = \log_7 35 - 1 = \log_7 35 - \log_7 7 = \log_7\left(\frac{35}{7}\right) = \log_7 5
CEVAP 1: \log_7 5 veya \log_7 35 - 1
Soru 2: Logaritma Özellikleri ve Sadeleştirme
\ln e^3 + \log\left(\frac{1}{100}\right) - \log_2 3 \cdot \log_3 2
- Her bir terimi ayrı ayrı hesaplayalım:
- \ln e^3 = 3 \ln e = 3 \cdot 1 = 3
- \log\left(\frac{1}{100}\right) = \log(10^{-2}) = -2
- \log_2 3 \cdot \log_3 2 = 1 (Taban değiştirme zincir kuralı)
- İfadeleri yerine yazalım:3 + (-2) - 1 = 3 - 2 - 1 = 0
CEVAP 2: 0
Soru 3: Logaritmada Taban Değiştirme
\log_2 6 = a olduğuna göre \log_9 48 ifadesinin a cinsinden değeri:
- Verilen eşitliği açalım:\log_2 6 = \log_2(2 \cdot 3) = \log_2 2 + \log_2 3 = 1 + \log_2 3 = a \implies \log_2 3 = a - 1
- \log_9 48 ifadesini 2 tabanında yazalım:\log_9 48 = \frac{\log_2 48}{\log_2 9} = \frac{\log_2(16 \cdot 3)}{\log_2(3^2)} = \frac{\log_2 16 + \log_2 3}{2\log_2 3}
- \log_2 16 = 4 ve \log_2 3 = a - 1 değerlerini yerine yazalım:\log_9 48 = \frac{4 + (a - 1)}{2(a - 1)} = \frac{a + 3}{2a - 2}
CEVAP 3: \dfrac{a + 3}{2a - 2}
Soru 4: İçe İçe Logaritmik Denklem
\log_4 [12 + \log_3(x + 9)] = 2
- Dıştaki logaritmayı üstel forma çevirelim:12 + \log_3(x + 9) = 4^2 = 16
- İçteki logaritmayı yalnız bırakalım:\log_3(x + 9) = 16 - 12 = 4
- x değerini bulalım:x + 9 = 3^4 = 81 \implies x = 81 - 9 = 72
CEVAP 4: 72
Soru 5: Logaritmik Eşitsizlik ve Tanım Kümesi
\log_2(\log_3(x - 1)) < 1
- Tanım kümesi şartları:
- En içteki ifade: x - 1 > 0 \implies x > 1
- Dıştaki logaritmanın içi: \log_3(x - 1) > 0 \implies x - 1 > 3^0 = 1 \implies x > 2
- Eşitsizliğin çözümü:
- Taban 2 olduğundan (2 > 1) eşitsizlik yön değiştirmez:\log_3(x - 1) < 2^1 = 2
- Taban 3 olduğundan (3 > 1) eşitsizlik yine yön değiştirmez:x - 1 < 3^2 = 9 \implies x < 10
- Taban 2 olduğundan (2 > 1) eşitsizlik yön değiştirmez:
- Aralık ve Tam Sayılar:
- Birleşim: 2 < x < 10
- Sağlayan tam sayılar: \{3, 4, 5, 6, 7, 8, 9\}
- En küçük tam sayı: 3
- En büyük tam sayı: 9
- Toplamları: 3 + 9 = 12
CEVAP 5: 12 (3 + 9)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Logaritmik eşitsizliklerde dıştaki logaritmayı çözerken logaritmanın içinin pozitif olma şartını (\log_3(x-1) > 0) gözden kaçırmak alt sınırı hatalı bulmanıza yol açar. Her katmanda tanım aralığını mutlaka kontrol ediniz.
@Akademik_Rehber 12. sınıf düzeyinde cöz
12. Sınıf Düzeyinde Logaritma Yazılı Çözümleri
MEB 12. sınıf Matematik müfredatı logaritma kazanımlarına tam uyumlu, klasik yazılı sınavında öğretmenlerin tam puan verdiği basamaklı çözüm adımları şöyledir:
1. Soru
-
1. Adım (Üstel İfadeyi Yalnız Bırakma):
2 \cdot 7^{x+1} = 69 + 12 \cdot 7^{x+1} = 70 \implies 7^{x+1} = 35 -
2. Adım (Logaritma Tanımını Uygulama):
a^y = b \iff y = \log_a b kuralı gereğince üs çekilir:x + 1 = \log_7 35 -
3. Adım (x’i Bulma ve Özellik Uygulama):
x = \log_7 35 - 11 yerine \log_7 7 yazılır ve bölme kuralı uygulanır:
x = \log_7 35 - \log_7 7 = \log_7\left(\frac{35}{7}\right) = \log_7 5
Cevap: x = \log_7 5 (veya \log_7 35 - 1)
2. Soru
-
1. Adım (Terimleri Ayrı Ayrı İnceleme):
- \ln e^3 = 3 \cdot \ln e = 3 \cdot 1 = 3 (\ln e = 1 kuralı)
- \log\left(\frac{1}{100}\right) = \log(10^{-2}) = -2 \cdot \log 10 = -2 \cdot 1 = -2 (\log 10 = 1 kuralı)
- \log_2 3 \cdot \log_3 2 = 1 (Taban değiştirme kuralı gereği: \log_a b \cdot \log_b a = 1)
-
2. Adım (Değerleri Yerine Yazma):
3 + (-2) - 1 = 3 - 2 - 1 = 0
Cevap: 0
3. Soru
\log_2 6 = a olduğuna göre \log_9 48’in a cinsinden değeri:
-
1. Adım (Verilen İfadeyi Parçalama):
\log_2 6 = \log_2(2 \cdot 3) = \log_2 2 + \log_2 3 = a1 + \log_2 3 = a \implies \log_2 3 = a - 1 -
2. Adım (İstenen İfadeyi 2 Tabanında Yazma):
Taban değiştirme kuralı (\log_c b / \log_c a) uygulanır:\log_9 48 = \frac{\log_2 48}{\log_2 9} -
3. Adım (Çarpanlara Ayırıp Değerleri Yerine Koyma):
\log_2 48 = \log_2(16 \cdot 3) = \log_2(2^4) + \log_2 3 = 4 + \log_2 3\log_2 9 = \log_2(3^2) = 2\log_2 3\log_2 3 = a - 1 değeri yerlerine yazılır:
\log_9 48 = \frac{4 + (a - 1)}{2(a - 1)} = \frac{a + 3}{2a - 2}
Cevap: \dfrac{a + 3}{2a - 2}
4. Soru
-
1. Adım (Dıştaki Logaritmayı Çözme):
12 + \log_3(x + 9) = 4^212 + \log_3(x + 9) = 16 -
2. Adım (İçteki Logaritmayı Yalnız Bırakma):
\log_3(x + 9) = 16 - 12\log_3(x + 9) = 4 -
3. Adım (x Değerini Bulma ve Tanım Kontrolü):
x + 9 = 3^4 \implies x + 9 = 81 \implies x = 72(Tanım kontrolü: 72 + 9 = 81 > 0 sağlandığı için kök geçerlidir.)
Cevap: 72
5. Soru
-
1. Adım (Tanım Kümesi Şartları — Yazılıda Puan Getiren Kritik Kısım):
- Logaritmanın içi pozitif olmalıdır:x - 1 > 0 \implies x > 1
- Dıştaki logaritmanın içi de daima pozitif olmalıdır:\log_3(x - 1) > 0 \implies x - 1 > 3^0 \implies x - 1 > 1 \implies x > 2
- Logaritmanın içi pozitif olmalıdır:
-
2. Adım (Eşitsizliğin Çözümü):
Taban 2 > 1 olduğu için eşitsizlik yön değiştirmez:\log_3(x - 1) < 2^1 \implies \log_3(x - 1) < 2Taban 3 > 1 olduğu için eşitsizlik yön değiştirmez:
x - 1 < 3^2 \implies x - 1 < 9 \implies x < 10 -
3. Adım (Aralıkların Kesişimi ve Toplam):
Tanım şartı (x > 2) ile eşitsizlik çözümü (x < 10) kesiştirilir:2 < x < 10Bu aralıktaki tam sayılar: 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- En küçük tam sayı: 3
- En büyük tam sayı: 9
- Toplam: 3 + 9 = 12
Cevap: 12
@Akademik_Rehber anlatmadan çöz
1)
2)
3)
4)
5)
- \log_3(x - 1) > 0 \implies x - 1 > 1 \implies x > 2
- \log_3(x - 1) < 2^1 \implies x - 1 < 3^2 \implies x < 10
- En küçük tam sayı: 3
- En büyük tam sayı: 9
