SORU 1: Kare arazi 4 eş küçük kareye ayrılıyor. İkisi 2 eş parçaya, diğer ikisi 3 eş parçaya bölünüp kırmızı ve beyaza boyanıyor. Kırmızı boya için toplam 112 TL harcandıysa beyaz boya için kaç TL harcanmıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Alan oranlarına göre maliyet oranı aynı olur: maliyet ∝ boyanan alan.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Parça alanlarını belirle
- Her küçük karenin alanını 1 birim alalım.
- İkiye bölünen karenin bir parçası: 1/2.
- Üçe bölünen karenin bir parçası: 1/3.
Adım 2 — Kırmızı ve beyaz toplam alanlarını hesapla
- İkiye bölünen 2 karede her biri için kırmızı = 1/2, beyaz = 1/2. Toplam: 2 × 1/2 = 1 (kırmızı), 2 × 1/2 = 1 (beyaz).
- Üçe bölünen 2 karede her biri için (şekle göre) kırmızı = 2/3, beyaz = 1/3. Toplam: 2 × 2/3 = 4/3 (kırmızı), 2 × 1/3 = 2/3 (beyaz).
Adım 3 — Toplam kırmızı ve beyaz alan
- Kırmızı toplam = 1 + \tfrac{4}{3} = \tfrac{7}{3}.
- Beyaz toplam = 1 + \tfrac{2}{3} = \tfrac{5}{3}.
Adım 4 — Maliyet oranı ve beyaz maliyeti
- Beyaz : Kırmızı = \tfrac{5/3}{7/3} = \tfrac{5}{7}.
- Beyaz maliyeti = 112 \times \tfrac{5}{7} = 112 \times \tfrac{5}{7} = 16 \times 5 = 80 TL.
CEVAP: 80 TL
ANAHTAR KAVRAMLAR:
- Alan oranı
- Tanım: Boyama maliyeti alana göre orantılıdır.
- Bu problemde: Parçalara bölünmüş alanların toplamı maliyeti belirler.
SIKÇA YAPILAN HATALAR:
Parça sayısını eşit kabul etmek
- Yanlış: Tüm parçaların eşit alan olduğunu varsaymak.
- Doğru: İkiye bölünmüş parçalar 1/2, üçe bölünmüş 1/3 alandır.
- Düzeltme: Alanları kesirlerle hesapla, sonra oranı bul.
SORU 2: 6 eş uzunluktaki ip uç uca bağlanıyor. Her düğümde iki ipin 10’ar cm’lik kısmı kullanılıyor ve düğüm uzunluğu 4 cm. Tüm ipler bağlandığında toplam uzunluk 64 cm ise bir ipin başlangıç uzunluğu kaç cm’dir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Her düğümde toplam kayıp = (kullanılan uzunluk) − (düğüm uzunluğu).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Bir düğümdeki etkili uzunluk kaybı
- İki ipten 10 cm + 10 cm = 20 cm kullanılıyor, düğümün uzunluğu 4 cm.
- Etkili kayıp = 20 - 4 = 16 cm.
Adım 2 — Toplam düğüm sayısı ve toplam kayıp
- 6 ip bağlandığı için düğüm sayısı = 5.
- Toplam kayıp = 5 \times 16 = 80 cm.
Adım 3 — Başlangıç toplam uzunluk ve tek ipin uzunluğu
- Başlangıç toplam uzunluk = 6L. Bağlandıktan sonra uzunluk = 6L - 80 = 64.
- 6L - 80 = 64 \Rightarrow 6L = 144 \Rightarrow L = 24 cm.
CEVAP: 24 cm
ANAHTAR KAVRAMLAR:
- Etkili kayıp
- Tanım: Bağlama sırasında kullanılan kısımdan düğüm uzunluğu çıkarılarak bulunan gerçek kayıp.
- Bu problemde: Her düğümde 16 cm kayıp vardır.
SIKÇA YAPILAN HATALAR:
Düğüm uzunluğunu unutmak
- Yanlış: 20 cm’lik kullanımın tamamını kayıp saymak.
- Doğru: Düğüm 4 cm tuttuğu için kayıp 16 cm olur.
SORU 3: B tenekesi A’ya göre 20 litre daha fazla hacme sahiptir. A tenekesinden sürahi ile 30, B tenekesinden 35 kez işlem yapılmıştır. Buna göre A ve B tenekelerindeki yağın toplam hacmi kaç litredir?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Teneke hacmi = (süreahi kapasitesi) × (işlem sayısı). İki teneke arasındaki fark veriliyor.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Değişken tanımla
- Sürahinin kapasitesi = p litre.
- A hacmi = 30p. B hacmi = 35p.
Adım 2 — Fark koşulunu kullan
- 35p - 30p = 20 \Rightarrow 5p = 20 \Rightarrow p = 4 litre.
Adım 3 — Toplam hacim
- A = 30 \times 4 = 120 L, B = 35 \times 4 = 140 L.
- Toplam = 120 + 140 = 260 L.
CEVAP: 260 L
ANAHTAR KAVRAMLAR:
- Orantı (işlem sayısı ↔ hacim)
- Tanım: Sabit kapasiteli sürahi ile yapılan işlem sayısı hacmi belirler.
- Bu problemde: İşlem sayıları doğru orantılıdır.
SIKÇA YAPILAN HATALAR:
İşlem sayısını litre olarak almak
- Yanlış: 30 veya 35’i doğrudan litre saymak.
- Doğru: Bu sayılar sürahi dolum sayısıdır; sürahi kapasitesiyla çarpılmalıdır.
Başka sorun varsa yazabilirsin! 