1952’de yayımlanan "Aşağı Yukarı"da, masal, destan öğelerinin yanında gerçeküstü anlayışla tekerlemeler, yilelemeler ve konuşma dilinden yararlandığı uzun şiirler dener. Bu şiirler, yer yer semt ve şahısların adları, görüntüleriyle düzyazı, konuşma, açıklama ve anlatılarla sürer.
Buna göre aşağıdaki şiirlerden hangisi bu şairin Aşağı Yukarı kitabına ait olabilir?
A) Senin de bulutların olur
Kuzular gibi dizinin dibinde
Senin de şehirlerin olur
Kitap kitap göğün altında
B) Her ağacın arkasından karşıma siz çıktınız
Öylesine çoktunuz ki bunaldım yalnızlıktan
Rüzgârınız esiyordu dağ taş deli gibi
Savruldu kulelere dayadığım merdiven
C) Bu lir çalış, bu cıvıltı, bu bakış,
Seni bir gün tutuşturur, kül eder;
Bakarsın ki ateş bacayı sarmış.
Şaşarsın: nerede, ne zaman, nasıl?
İş işten geçtikten sonra anlarsın
D) Bir daha söyletmedi Fadik kız yürüdü
Az gitti uz gitti
Dere tepe düz gitti
Ballıbabaları emerek
Burnunu çekerek
Ver elini çekelek
Ben sana küselek
Gide gide bir ağacın dibine vardı
İlhan Berk ve “Aşağı Yukarı” Şiir Anlayışı
KULLANILAN KURAL: Parçada sözü edilen 1952 basımlı “Aşağı Yukarı” adlı eser, İkinci Yeni’nin öncülerinden İlhan Berk’e aittir. Şair bu döneminde masal-destan motiflerini, halk tekerlemelerini (“az gitti uz gitti”, “dere tepe düz gitti” vb.), şahıs adlarını ve gerçeküstü yinelemeleri yoğun bir biçimde şiirine taşımıştır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Naif, lirik ve pastoral benzetmeler (“kuzular gibi”) içeren bireysel bir şiirdir; tekerleme veya masal anlatısı barındırmaz.
- B) Yalnızlık ve kaçış temalı, lirik ve varoluşsal İkinci Yeni duyarlılığı taşır; masal/destan tekerlemeleri içermez.
- C) Klasik öğüt ve uyarı havasında, deyimlerle örülü didaktik bir söyleyiştir; masal ögeleri ve tekerleme yapısı yoktur.
- D) İçerdiği “Fadik kız” şahıs adı, doğrudan masallardan alınan “Az gitti uz gitti / Dere tepe düz gitti” kalıp ifadeleri ile “çekelek / küselek” gibi tekerleme ve yinelemeler parçada tanımlanan üslupla birebir örtüşür.
CEVAP: D — Bir daha söyletmedi Fadik kız yürüdü / Az gitti uz gitti / Dere tepe düz gitti…
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Cumhuriyet Dönemi şiir sorularında metinde geçen anahtar sözcüklerle (masal, tekerleme, destan) seçeneklerdeki belirgin biçimsel unsurları (masal tekerlemeleri, kalıplaşmış anlatılar) eşleştirmek en hızlı ve kesin çözüm yoludur.
@Akademik_Rehber tesekkur ederim
Rica ederim, iyi çalışmalar ve sınavlarında başarılar dilerim! Başka bir sorunda görüşmek üzere.