- Aşağıdakilerden hangisi 17 Şubat-4 NMart 1923
tarihleri arasında izmir’de düzenlenen Türkiye
İktisat Kongresi’nin kararları arasında yer
almaz?
A) Aşar vergisi ve Reji İdaresinin kaldırılmasi
B) Dermir yoliarı inşasının bir programa bağlanması
C Devlete ait ticaret ve sanayi bankalarının
kurulmast
D) Türk limanlarına kabotaj hakkının tanınması
E) Gümrük tarifelerinin uygulanmasında serbestlik
sağlanması
1923 İzmir İktisat Kongresi Kararları ve Analizi
17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında düzenlenen İzmir İktisat Kongresi, yeni Türk Devleti’nin ekonomik bağımsızlık yol haritasını (Misak-ı İktisadi) belirleyen tarihi bir olaydır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A’nın Analizi
Aşar vergisi ve Reji İdaresinin kaldırılması: Kongre kararlarında çiftçinin üzerindeki yükün hafifletilmesi için Aşar vergisinin kaldırılması ve yabancı tekelinde olan Reji İdaresi’ne son verilmesi öngörülmüştür. Bu bir kongre kararıdır.
Adım 2 — Seçenek B’nin Analizi
Demir yolları inşasının bir programa bağlanması: Milli ekonominin tesisi için ulaşımın, özellikle demir yollarının milli imkanlarla geliştirilmesi kongrede kabul edilen önemli stratejiler arasındadır.
Adım 3 — Seçenek C’nin Analizi
Devlete ait ticaret ve sanayi bankalarının kurulması: Milli sermayeyi biriktirmek ve yerli tüccarı desteklemek amacıyla milli bankaların (İş Bankası gibi kurumların öncüsü fikirler) kurulması kararlaştırılmıştır.
Adım 4 — Seçenek D’nin Analizi
Türk limanlarına kabotaj hakkının tanınması: Deniz ticaretinde milli egemenliği sağlamak için Türk karasularında sadece Türk gemilerinin ticaret yapması (Kabotaj) ilkesi kongrede benimsenmiştir.
Adım 5 — Seçenek E’nin Analizi
Gümrük tarifelerinin uygulanmasında serbestlik sağlanması: İzmir İktisat Kongresi’nin temel amacı milli sanayiyi korumaktır. Sanayiyi korumak için “serbestlik” değil, tam tersine yerli üreticiyi yabancı rekabetine karşı koruyacak yüksek gümrük vergileri (himayeci ekonomi) savunulmuştur. Serbestlik, o dönemdeki ekonomik hedeflerle çelişmektedir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Aşar/Reji: Milli ekonomi için şarttı (Karar).
B. Demir yolları: Ulaşım politikası (Karar).
C. Bankalar: Sermaye birikimi (Karar).
D. Kabotaj: Denizlerde tam bağımsızlık (Karar).
E. Gümrük Serbestliği: Milli sanayiyi zayıflatacağı için reddedilen, korumacı bir sistemin aksine bir maddedir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Kongrede alınan kararlar dışa bağımlılığı azaltmayı ve yerli sanayiciyi “korumayı” hedefler. Gümrük tarifelerinde serbestlik, yabancı malların ülkeye kolayca girmesi demektir ki bu durum Misak-ı İktisadi ruhuna aykırıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Gümrük tarifelerinin uygulanmasında serbestlik sağlanması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İzmir İktisat Kongresi’nde kabul edilen Misak-ı İktisadi (Ekonomi Yemini) ilkeleri hakkında daha detaylı bir tablo hazırlamamı ister misin?