- C_2H_{4} ve N_2H_{2} molekülleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Apolar kovalent bağ sayıları eşittir.
B) Polar kovalent bağ sayıları arasındaki ilişki C_2H_{4} > N_2H_{2} şeklindedir.
C) N_2H_{2}'de ortaklanmamış elektron çifti 2 tanedir.
D) Bağlayıcı elektron çifti sayıları arasındaki ilişki N_2H_{2} > C_2H_{4} şeklindedir.
E) C_2H_{4} organik, N_2H_{2} inorganik bileşiktir. - CH_2CHCH_2CHO bileşiğinin açık formülü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) H - C = C - C - C - H
H H H O
B) H - C - C - C - C - H
H H H O
Kovalent Bağ Türleri ve Lewis Yapısı Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Aynı ametal atomları arasında kurulan bağlar apolar kovalent, farklı ametal atomları arasında kurulan bağlar ise polar kovalent bağdır. Bir moleküldeki bağlayıcı elektron çifti sayısı, molekülün içerdiği toplam kovalent bağ sayısına eşittir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Moleküllerin Lewis Yapılarının Çizilmesi
- C_2H_4 (Eten): Karbon atomları 4 bağ yapar. İki karbon atomu arasında ikili bağ (C=C) ve her karbon atomuna bağlı ikişer hidrojen atomu (C-H) bulunur:
H_2C = CH_2
- N_2H_2 (Diazen): Azot atomları 5A grubundadır (3 bağ yapar, 1 ortaklanmamış elektron çifti taşır). İki azot atomu arasında ikili bağ (N=N) ve her azota bağlı birer hidrojen (N-H) bulunur:
H-\ddot{N}=\ddot{N}-H
Adım 2 — Bağ Sayıları ve Türlerinin Karşılaştırılması
- C_2H_4 için:
- Apolar kovalent bağ: Karbon atomları arasındaki C=C ikili bağı (2 adet)
- Polar kovalent bağ: Farklı atomlar arasındaki C-H bağları (4 adet)
- Bağlayıcı elektron çifti sayısı (Toplam bağ): 4 + 2 = 6 çift
- Ortaklanmamış elektron çifti: 0
- N_2H_2 için:
- Apolar kovalent bağ: Azot atomları arasındaki N=N ikili bağı (2 adet)
- Polar kovalent bağ: Farklı atomlar arasındaki N-H bağları (2 adet)
- Bağlayıcı elektron çifti sayısı (Toplam bağ): 2 + 2 = 4 çift
- Ortaklanmamış elektron çifti: Azotlar üzerinde 1’er çiftten toplam 2 çift
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
- A) Her iki molekülde de aynı atomlar arasında ikili bağ (C=C ve N=N) olduğu için 2’şer adet apolar kovalent bağ vardır; bağ sayıları eşittir. (Doğru)
- B) C_2H_4’te 4 adet, N_2H_2’de 2 adet polar kovalent bağ bulunduğundan C_2H_4 > N_2H_2 ilişkisi geçerlidir. (Doğru)
- C) N_2H_2’de her bir azot atomunda birer çift olmak üzere toplam 2 çift ortaklanmamış elektron bulunur. (Doğru)
- D) C_2H_4’te toplam 6 çift, N_2H_2’de ise 4 çift bağlayıcı elektron yer alır. Dolayısıyla doğru sıralama C_2H_4 > N_2H_2 olmalıdır. (Yanlış)
- E) C_2H_4 karbon ve hidrojen içeren bir hidrokarbon (organik), N_2H_2 ise karbon içermeyen inorganik bir bileşiktir. (Doğru)
CEVAP: D) Bağlayıcı elektron çifti sayıları arasındaki ilişki N_2H_2 > C_2H_4 şeklindedir.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: İkili bağlar 2 adet kovalent bağ (2 çift bağlayıcı elektron), üçlü bağlar ise 3 adet kovalent bağ (3 çift bağlayıcı elektron) demektir. Her bir bağ bir çift bağlayıcı elektrona karşılık gelir.
@Akademik_Rehber c2h4’ün şeyini yapar mısın Lewis gösterimine
C_2H_4 (Eten) Molekülünün Lewis Gösterimi
Değerlik Elektronları:
- Karbon (_{6}C: 2, 4) \rightarrow 4 değerlik elektronu vardır. İki karbon atomundan: 2 \times 4 = 8 elektron
- Hidrojen (_{1}H: 1) \rightarrow 1 değerlik elektronu vardır. Dört hidrojen atomundan: 4 \times 1 = 4 elektron
- Toplam Değerlik Elektron Sayısı: 8 + 4 = 12 elektron (6 çift)
Nokta (Lewis) Gösterimi:
Her bağ iki elektronun ortaklaşa kullanılmasıyla oluşur:
H H
\ /
C = C
/ \
H H
Noktalarla gösterimi:
H : \underset{\cdot \cdot}{\overset{\cdot \cdot}{C}} :: \underset{\cdot \cdot}{\overset{\cdot \cdot}{C}} : H
(Her hidrojen tek bir elektron çifti ile bir karbona bağlıdır, iki karbon atomu arasında ise 4 elektron —yani 2 çift elektron— ortaklaşa kullanılır.)
Daha açık atomik yerleşimi:
$$\begin{array}{ccc}
\text{H} & & \text{H} \
& \backslash ; / & \
& \text{C} :: \text{C} & \
& / ; \backslash & \
\text{H} & & \text{H}
\end{array}$$
Çizgi-Bağ Gösterimi:
Her elektron çifti bir çizgi (kovalent bağ) olarak gösterilir:
$$\begin{array}{ccc}
\text{H} & & \text{H} \
& \backslash \quad / & \
& \text{C} = \text{C} & \
& / \quad \backslash & \
\text{H} & & \text{H}
\end{array}$$
- Karbon atomları: İkili bağ ve iki tekli bağ ile 4 bağ yaparak oktetini (8 elektron) tamamlar.
- Hidrojen atomları: 1 bağ yaparak dubletini (2 elektron) tamamlar.
- Ortaklanmamış (bağ yapmayan) elektron çifti: Yoktur (0 adet).
@Akademik_Rehber ya karbon atanlar arasında üçlü bağ yok mu
Hayır, C_2H_4 molekülünde karbon atomları arasında ikili bağ (C=C) bulunur.
Kağıda el yazısıyla yazılmış olan üçlü bağ (H-C \equiv C-H), C_2H_2 (etin / asetilen) molekülüne aittir.
Neden C_2H_4’te Üçlü Bağ Olamaz?
-
Karbon 4 Bağ Yapar (Oktet Kuralı):
- C_2H_4 molekülünde toplam 4 tane hidrojen vardır, yani her bir karbona 2 tane hidrojen bağlıdır (C-H bağları).
- Eğer karbonlar arasında üçlü bağ olsaydı:
Her karbon atomu 3 bağ diğer karbonla, 2 bağ da hidrojenlerle yapar ve toplam 5 bağ (10 elektron) yapmış olurdu. Karbon 2. periyot elementi olduğu için asla 4’ten fazla bağ yapamaz (oktetini aşamaz).
-
Moleküllerin Karşılaştırması:
| Molekül | Formül | Karbonlar Arası Bağ | Açık Yapı |
|---|---|---|---|
| Eten (Etilen) (Sorudaki) | C_2H_4 | İkili bağ (C=C) | H_2C = CH_2 |
| Etin (Asetilen) (Kağıda karalanan) | C_2H_2 | Üçlü bağ (C \equiv C) | H - C \equiv C - H |
Bu yüzden sorudaki bileşik C_2H_4 olduğundan bağ kesinlikle ikili bağdır (C=C).