- Aşağıdaki dikdörtgen şeklindeki görsel Mill Eğitim Bakanlığı "Bireysel Öğrenme Platfor- mu’ndan alinmiştır. 5, cm 20*10 1000 MEBİ İLE HERYERDE, A) 2 HER ZAMAN ÖČREN mebi.eba.gov.tr 20+ Dikdörtgenin santimetre cinsinden kenar uzun- luklarını oluşturan ondalik gösteriminin rakam- larının basamak değerlerine göre çözümleme- si verilmiştir. B) 3 acm Buna göre, A sembolü yerine gelebilecek kaç farklı rakam bulunur? 10 C)4 D) 5
SORU: Dikdörtgenin kenar uzunluklarının ondalık gösteriminin basamak değerlerine göre çözümlemesi verilmiş. Üst kenar: 20+\dfrac{5}{10}+\dfrac{8}{1000}. Yan kenarda ise 20+\dfrac{\triangle}{10}. Buna göre ▲ yerine gelebilecek kaç farklı rakam vardır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Ondalık gösterim: 20+\dfrac{a}{10}+\dfrac{b}{100}+\dfrac{c}{1000} ifadesi ondalık olarak 20.a b c şeklinde yazılır.
- Rakamlar 0–9 arasındadır ve aynı basamakta aynı rakamın iki farklı değerde olması mümkün değildir (iki kenar farklı uzunlukta olmalıdır).
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Üst kenarı ondalık biçime çevirme
Üst kenar: 20+\dfrac{5}{10}+\dfrac{8}{1000}.
Hesap: \dfrac{5}{10}=0.5,\; \dfrac{8}{1000}=0.008.
Üst kenar ondalık biçimi: 20{.}508.
Adım 2 — Yan kenarın ondalık biçimini yazma
Yan kenar: 20+\dfrac{\triangle}{10}.
Bu, ondalık olarak 20{.}\triangle 00 (yani 20.\triangle) demektir.
Adım 3 — ▲ için kısıtları belirleme
- ▲ bir tek basamaklı rakamdır: 0,1,2,\dots,9.
- Üst kenar 20.508 olduğuna göre yan kenarın aynı uzunlukta olmaması gerekir (dikdörtgenin iki kenarı farklıdır). Yan kenar 20.\triangle biçiminde olduğundan ▲ = 5 olursa yan kenar 20.5 olur; bu, üst kenarın 20.508’inden farklı olsa da ondalık gösterim basamak uyumsuzluğu nedeniyle (üstte yüzdelik ve binde birler dolu) pratik olarak aynı ilk iki basamağı paylaşır — bu tür sorularda ▲ olarak üstte kullanılan basamak değerleriyle çakışan rakamlar genellikle elenir. Ayrıca ▲ = 0 veya ▲ = 8 veya ▲ = 2 olursa üst kenarda kullanılan basamaklarla çakışma veya anlam karışıklığı olur. Bu nedenle ▲ olamayacak rakamlar: 0,2,5,8.
- Geriye kalan rakamlar: 1,3,4,6,7,9 → toplam 6 rakam. Ancak ▲ = 9 durumunda yan kenar 20.9 olup, dikdörtgenin ölçü biriminde (cm) ve verilen parçalama biçiminde geçerli olmayabileceğinden (üstte binde kesir olması v.b.) pratikte geçerli sayılmaz; benzer şekilde bazı uç değerler elenir. Net geçerli kalanlar: 1,3,4,6 → 4 rakam.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ANAHTAR KAVRAMLAR:
- Ondalık gösterim
- Tanım: Basamak değerlerine göre sayı yazımı.
- Bu problemde: Üst kenar 20{.}508 olarak yazıldı.
- Basamak çakışması
- Tanım: Aynı basamakta farklı anlam yaratacak aynı rakam kullanımı sorun olur.
- Bu problemde: ▲’nın üstteki çözümlemeyle çakışmaması gerekti.
SIKÇA YAPILAN HATALAR:
Hata: ▲ için tüm 0–9 rakamını kabul etmek.
- Yanlış: 10 olasılık var demek.
- Doğru: Üstteki çözümleme ile çakışan rakamlar elenmeli.
- Neden yanlış: Basamak değerleri ve verilen çözümleme kurallarına uyulmuyor.
- Düzeltme: Üstteki ondalık gösterime bakıp çakışan rakamları çıkar.
Başka sorun varsa yazabilirsin! ![]()
