1789 yılında Fransız ihtilali dünyada yeni bir düzen oluşturdu. Eşitlik, özgürlük, adalet gibi kavramların yeni dünya
düzeninde değer görmesi ve her milletin kendi geleceğini tayin ederek “her millete bir devlet” sloganı ile hareket etme-
si yeni devletlerin ortaya çıkmasına ve imparatorlukların yikılmasına zemin hazırlamıştır. Bu düşüncelerden en fazla
etkilenen imparatorluklardan biride Osmanlı Devleti olmuştur. Bünyesinde Ermeni Rum Sırp Yahudi gibi bir çok milleti
bulunduran Osmanlı Devleti bu milletlerin isyan etmesini engellemek için insanlara anayasal haklar vermeye başlamış-
tır.
Yukarıda verilen metin ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) 18. yüzyıldan itibaren anayasallaşma süreci başlamıştır
B) Azınlik milletler Fransız Ihtilalinden etkilenmiştir
c) Avrupalı Devletler Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmaya başlamıştır
D) Her millet kendi devletini kurma hakkına sahiptir
Fransız İhtilali’nin Osmanlı Devleti ve Dünya Üzerindeki Etkileri
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
Metinde 1789 yılında gerçekleşen ihtilalden bahsedilmektedir. 1789 yılı 18. yüzyıl içerisindedir. Metnin sonunda Osmanlı Devleti’nin isyanları engellemek için “insanlara anayasal haklar vermeye başlamıştır” ifadesi yer alır. Bu durum, 18. yüzyıl sonu itibarıyla bir anayasallaşma sürecine girildiğini doğrular.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
Metinde “her milletin kendi geleceğini tayin ederek… hareket etmesi yeni devletlerin ortaya çıkmasına ve imparatorlukların yıkılmasına zemin hazırlamıştır” denilmektedir. Osmanlı bünyesindeki Ermeni, Rum, Sırp ve Yahudi gibi azınlık milletlerin bu fikirlerden etkilendiği ve isyan etme eğiliminde oldukları belirtilmiştir. Dolayısıyla bu bilgiye ulaşılabilir.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
Metnin tamamı incelendiğinde; ihtilalin getirdiği kavramlar, azınlıkların durumu ve Osmanlı Devleti’nin aldığı iç önlemler (anayasal haklar) anlatılmaktadır. Ancak metinde Avrupalı Devletlerin Osmanlı’nın iç işlerine karıştığına dair doğrudan bir bilgi veya ifade bulunmamaktadır. Dış müdahaleden ziyade, ihtilalin yaydığı fikirlerin (milliyetçilik gibi) etkisi vurgulanmıştır.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
Metinde geçen “her millete bir devlet” sloganı ve her milletin kendi geleceğini tayin etmesi (self-determinasyon), her milletin kendi devletini kurma hakkına sahip olduğu düşüncesini ifade eder. Metin bu düşüncenin imparatorlukları yıktığını belirtmektedir.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. 18. yüzyıldan itibaren anayasallaşma süreci başlamıştır — Metinden çıkarılabilir.
B. Azınlık milletler Fransız İhtilali’nden etkilenmiştir — Metinden çıkarılabilir.
C. Avrupalı Devletler Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmaya başlamıştır — Metinde bu yönde bir bilgi yoktur.
D. Her millet kendi devletini kurma hakkına sahiptir — Metindeki slogandan çıkarılabilir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Soruda “ulaşılamaz” olan seçenek sorulmaktadır. C seçeneği, tarihsel olarak doğru bir bilgi olsa bile, yukarıda verilen metinde bu durumdan bahsedilmediği için doğru cevaptır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Avrupalı Devletler Osmanlı Devleti’nin iç işlerine karışmaya başlamıştır
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Fransız İhtilali (1789)
- Tanım: Fransa’da mutlak monarşinin devrilip yerine cumhuriyetin kurulmasıyla sonuçlanan toplumsal hareket.
- Bu problemde: Dünyaya milliyetçilik, eşitlik ve adalet gibi fikirlerin yayılmasının kaynağıdır.
2. Milliyetçilik (Ulusçuluk)
- Tanım: Her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkı olduğu savunulan siyasi düşünce.
- Bu problemde: “Her millete bir devlet” sloganıyla Osmanlı gibi çok uluslu yapıları sarsan ana unsurdur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Genel Bilgi ile Metni Karıştırmak
- Yanlış: “Tarihte Avrupalılar Osmanlı’nın iç işlerine karıştı, o yüzden C şıkkına ulaşılabilir.”
- Doğru: Soru kökünde “Yukarıda verilen metin ile ilgili” dendiği için sadece metindeki bilgilere sadık kalınmalıdır. Metinde dış müdahale yazmıyorsa o bilgiye ulaşılamaz kabul edilir.
Fransız İhtilali’nin Osmanlı üzerindeki diğer etkilerini (Tanzimat Fermanı veya Meşrutiyet gibi) de incelememi ister misin?