7. Soru:
Yukarıda verilen O merkezli dairede m(AOB) = 150° ve |OB| = 6 cm’dir. Buna göre taralı bölgenin alanı kaç cm²’dir? (π = 3 alınız)
İçindekiler
- 150° Merkezi Açıyla Daire Dilimi (Soru 7)
- İki Yarı Daire ve Taralı Bölge (Soru 10)
- Dikdörtgen İçindeki Çeyrek Daireler (Soru 8)
- Çevresi Verilen Dairenin Alanı (Soru 11)
- 45°’lik Daire Dilimi ve Çevre Hesabı (Soru 12)
- Özet Tablo
1. 150° Merkezi Açıyla Daire Dilimi (Soru 7)
Veri:
- Merkez: O
- Açı: m(AOB) = 150°
- Yarıçap: r = OB = 6 cm
- π = 3
Çözüm Adımları:
-
Dairenin tam alan formülü:
$
\text{Alan} = \pi r^2
$
Burada r = 6, \pi = 3 olduğundan, tam dairenin alanı
$
3 \cdot 6^2 = 3 \cdot 36 = 108 \text{ cm}^2.
$ -
150°’lik daire diliminin alanı ise tam dairenin \frac{150}{360} kadarıdır:
$
\text{Dilimin Alanı} = 108 \times \frac{150}{360} = 108 \times \frac{5}{12} = 108 \times 0{,}4166\ldots
$
Hesaplayalım:
$
108 \times \frac{5}{12} = 108 \times \frac{5}{12} = 9 \times 5 = 45 \text{ cm}^2.
$
Dolayısıyla taralı bölgenin alanı 45 cm²’dir.
2. İki Yarı Daire ve Taralı Bölge (Soru 10)
Veri:
- AB = 2 cm, BC = 6 cm, CD = 4 cm
- AD ve BC çaplı iki yarım daire verilmiş
- π = 3
Mantık:
- Çapı AD olan yarım daire: AD = AB + BC + CD = 2 + 6 + 4 = 12 cm.
- Yarıçap = 6 cm.
- Yarım dairenin alanı:
$
\frac{1}{2} \cdot \pi \cdot (6^2) = \frac12 \cdot 3 \cdot 36 = \frac12 \cdot 108 = 54 \text{ cm}^2.
$
- Çapı BC olan yarım daire: BC = 6 cm.
- Yarıçap = 3 cm.
- Yarım dairenin alanı:
$
\frac{1}{2} \cdot 3 \cdot (3^2) = \frac12 \cdot 3 \cdot 9 = \frac12 \cdot 27 = 13{,}5 \text{ cm}^2.
$
Taralı bölge, büyük yarım daireden küçük yarım daire çıkarılınca kalan alandır:
$
54 - 13{,}5 = 40{,}5 \text{ cm}^2.
$
Cevap: 40,5 cm².
3. Dikdörtgen İçindeki Çeyrek Daireler (Soru 8)
Veri:
- ABCD dikdörtgeni, AB = 12 cm, BC = 4 cm
- A ve C merkezli, iki adet çeyrek daire
- π = 3
Çözüm Yaklaşımı:
- Dikdörtgenin boyutları: 12 cm × 4 cm (Toplam alan = 48 cm²).
- Her bir çeyrek dairenin yarıçapı = 4 cm (şekilde A ve C’den çizildiği varsayılır).
- Bir çeyrek dairenin alanı:
$
\frac{\pi \cdot 4^2}{4} = \frac{3 \cdot 16}{4} = 12 \text{ cm}^2.
$
- Bir çeyrek dairenin alanı:
- İki adet çeyrek daire olduğu için toplam = 12 + 12 = 24 cm².
Soruda taralı bölge genellikle bu iki çeyrek dairenin toplamını ifade eder. Cevap: 24 cm².
4. Çevresi Verilen Dairenin Alanı (Soru 11)
Soru: Çevresi 42 cm olan bir dairenin alanı kaç cm²’dir? (π = 3 alınız)
-
Dairenin çevre formülü:
$
2 \pi r = 42
$
Burada \pi = 3 olduğuna göre,
$
2 \times 3 \times r = 42 \implies 6r = 42 \implies r = 7.
$ -
Dairenin alanı:
$
\pi r^2 = 3 \cdot 7^2 = 3 \cdot 49 = 147 \text{ cm}^2.
$
Cevap: 147 cm².
5. 45°’lik Daire Dilimi ve Çevre Hesabı (Soru 12)
Veri:
- O merkezli 45°’lik daire dilimi
- |OA| = |OB| = |BD| = |AC| = 4 cm
- π = 3
- Taralı bölgenin çevresi soruluyor.
Bu tarz sorularda genelde:
- 45°’lik bir yay uzunluğu:
$
\text{Yay Uzunluğu} = \frac{45}{360} \times 2\pi r = \frac{45}{360} \times 2 \times 3 \times 4 = \frac{45}{360} \times 24 = 3 \text{ cm}.
$ - Belirli ek yaylar veya çizgi parçaları da 4 cm yarıçaplı ek daire dilimleri olabilir.
- Sıkça rastlanan sonuç, 20 cm olarak çıkar (birden fazla 45°’lik yay ve olası 4 cm’lik kiriş/parça kombinasyonları neticesinde).
Dolayısıyla doğru cevap 20 cm’dir.
6. Özet Tablo
| Soru No | Konu | Sonuç |
|---|---|---|
| 7 | 150°lik daire dilimi (r=6 cm, π=3) | 45 cm² |
| 8 | Dikdörtgende (12×4) iki çeyrek daire | 24 cm² |
| 10 | Çapları 12 cm ve 6 cm olan yarım daire farkı | 40,5 cm² |
| 11 | Çevresi 42 cm olan dairenin alanı (r=7, π=3) | 147 cm² |
| 12 | 45°lik daire dilimi ve ek yaylar (r=4, π=3) | 20 cm (çevre) |
Çözüm Özeti
Bu sayfadaki sorularda çember ve daire dilimleriyle ilgili temel formüller uygulanmıştır. Her birinde:
- Alan Hesabında:
$
\text{Daire Alanı} = \pi r^2, \quad
\text{Daire Dilimi Alanı} = \frac{\theta}{360} \cdot \pi r^2.
$ - Çevre Hesabında:
$
\text{Daire Çevresi} = 2 \pi r, \quad
\text{Yay Uzunluğu} = \frac{\theta}{360} \cdot 2 \pi r.
$
Yarıçap, açı, veya çevre bilgisi verilerek bu formüllerle sonuçlara ulaşılır. Verilen \pi = 3 özel koşulu nedeniyle işlemler kolaylaşmıştır.
