SORU: Hücre zarının yarı geçirgenlik özelliğini araştıran deneylerde, küçük moleküller geçerken büyük moleküller engellenmektedir. Deney sonuçlarına göre hücre zarının hangi özelliği araştırılmıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Hücre zarı, yarı geçirgen bir yapıya sahiptir. Bu yapı sayesinde sadece belirli özellikteki (genellikle küçük ve çözünebilir) moleküller geçebilir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Deneylerin Anlaşılması
- DENEY I: Nişasta çözeltisi olan torbanın dışındaki iyot çözeltisi, nişasta molekülleri büyük olduğundan geçemez. Ancak iyot molekülleri küçük olduğu için içeri geçer. İçeride nişasta ve iyot birleşince mavi-mor renk oluşur. Dışarda ise renk değişmez.
- DENEY II: İçinde glikoz çözeltisi bulunan torba saf suya konulduğunda, glikoz molekülleri küçük olduğundan suya geçer.
Adım 2 — Hücre Zarının Özelliğinin Değerlendirilmesi
- Hücre zarı, büyüklüğüne göre molekülleri seçerek geçirir.
- Enerji harcanarak taşımaya dair bir bilgi veya büyük moleküllerin küçük moleküllere parçalanması söz konusu değildir.
- Hücre şekil verme ve destek sağlama anlamı deneylerle ilgisizdir.
Adım 3 — Doğru Seçeneğin Belirlenmesi
- Deneylerde gösterilen özellik, “Maddeleri büyüklüğüne göre seçerek geçirme” yani yarı geçirgenliktir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Maddeleri büyüklüğüne göre seçerek geçirme
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: Yarı geçirgen zar kullanılan deneylerde verilen sonuçlara göre hücre zarının araştırılan özelliği hangisidir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
- A) Enerji harcayarak madde taşıma
- Tanım: Aktif taşıma, hücrenin enerji (ATP) kullanarak maddeleri taşımadır.
- Bu problemde: Deneylerde maddeler kendi başlarına geçiş yapmış; enerji harcamasına dair bir belirti yok.
- Sonuç: YANLIŞ — çünkü deney pasif geçiş (difüzyon/osmoz) gösteriyor, enerji kullanılmadığı anlaşılıyor.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
- B) Büyük molekülleri küçük moleküllere parçalama
- Tanım: Hidroliz veya enzimatik parçalanma gerektiren bir işlemdir.
- Bu problemde: Deneyde moleküllerin parçalandığına dair bir işlem yapılmamış; yalnızca geçiş gözlenmiş.
- Sonuç: YANLIŞ — zar molekülleri parçalamaz, yalnızca seçici geçirgenlik gösterir.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
- C) Maddeleri büyüklüğüne göre seçerek geçirme
- Tanım: Yarı geçirgen zar küçük moleküllerin geçişine izin verir, büyük molekülleri engeller.
- Bu problemde: Deney I: torba içindeki nişasta (büyük) dışarı çıkmamış; dışarıdaki iyot (küçük) içeri girmiş ve torba mavimora dönüşmüş. Deney II: torba içindeki glikoz (küçük) dışarı geçmiş.
- Sonuç: DOĞRUYA UYGUN GÖRÜNÜYOR — deney sonuçları tam olarak buna işaret ediyor.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
- D) Hücreye şekil verme ve destek sağlama
- Tanım: Hücreye şekil veren ve destek sağlayan yapı genellikle **hücre çeperi (duvarı)**dır, hücre zarı değil.
- Bu problemde: Verilen deneyler zarın madde geçirme özelliğini inceliyor, şekil/destek ile ilgili değil.
- Sonuç: YANLIŞ
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Enerji harcayarak madde taşıma — YANLIŞ (Deney pasif geçişi gösteriyor; enerji kullanılmadı.)
B. Büyük molekülleri küçük moleküllere parçalama — YANLIŞ (Parçalanma gözlenmedi.)
C. Maddeleri büyüklüğüne göre seçerek geçirme — DOĞRU (Deneyler nişasta, glikoz, iyot örnekleriyle zarın büyüklüğe göre seçici olduğunu gösteriyor.)
D. Hücreye şekil verme ve destek sağlama — YANLIŞ (Bu işlev hücre çeperine aittir.)
Adım 6 — Son Doğrulama
Deney I ve II birlikte gösteriyor ki yarı geçirgen zar küçük moleküllerin (iyot, glikoz) geçişine izin verirken büyük molekülleri (nişasta) geçirmiyor; bu, madde seçiminde büyüklük esaslı bir ayırım olduğunu kesinleştirir.
CEVAP: C) Maddeleri büyüklüğüne göre seçerek geçirme
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 