ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soruyu Anlama
Çaprazlama ile elde edilen yeni buğday türünün veriminin arttığı, ancak bazı bölgelerde zararlı böcek sayısının arttığı ve yerel türlerin azaldığı belirtilmiş.
Adım 2 — Şıkları İnceleme
- A şıkkı: Biyoteknolojik çalışmaların çevresel sorunlara yol açabileceği söylenmiş, ve zararlı böcek popülasyonundaki artış çevresel soruna örnek olabilir. Buna ulaşılabilir.
- B şıkkı: Yapılan çalışmanın geleneksel ıslaha örnek olduğu söyleniyor. Çünkü çaprazlama, geleneksel ıslah yöntemi olarak kabul edilir. Buna da ulaşılabilir.
- C şıkkı: Biyoteknolojik çalışmaların verim artırmak amacıyla yapılabileceği sonucuna varılabilir çünkü verim artışı olduğu belirtilmiş.
- D şıkkı: Çaprazlanan buğday türlerinin her ikisinin homozigot olduğu hakkında bir bilgi yoktur. Verilen bilgilerde bu konuda bir ipucu yoktur.
Adım 3 — Sonuç Çıkarma
Verilen bilgilere göre D şıkkına ulaşılamaz çünkü homozigot ya da heterozigot olma durumu belirtilmemiştir.
CEVAP: D) Çaprazlanan buğday türlerinin her ikisi de homozigot yapıdadır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: 2010 yılında yapılan çalışma: farklı bölgelerde yetişen iki buğday türü kontrollü koşullarda çaprazlanmış, elde edilen yeni tür daha fazla verim vermiş; bazı bölgelerde zararlı böcek popülasyonu artmış ve yerel buğday türleri azalmış. Verilenlere göre hangisine ulaşılamaz?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Biyoteknolojik çalışmalar bazen çevresel sorunlara yol açabilir.
- Açıklama: Yeni buğdayın ekildiği bölgelerde zararlı böcek popülasyonunun arttığı ve yerel türlerin azaldığı belirtilmiş; bu, yeni bir tarımsal uygulamanın çevresel sorunlara yol açabileceğini gösterir.
- Sonuç: A seçeneğine ulaşılabilir. (DOĞRU)
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Yapılan çalışma geleneksel ıslaha örnek olarak gösterilebilir.
- Açıklama: Çalışmada iki buğday türünün çaprazlanması (kontrollü şartlarda melezleme) tanıma göre geleneksel ıslah yöntemidir.
- Sonuç: B seçeneğine ulaşılabilir. (DOĞRU)
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Biyoteknolojik çalışmalar ürün verimini artırmak amacıyla yapılabilir.
- Açıklama: Çalışmanın amacı açıkça verimi artırmak olduğuna göre, genel olarak bu tür çalışmalarda (biyoteknolojik veya ıslah çalışmaları) verim artışı hedeflenebilir.
- Sonuç: C seçeneğine ulaşılabilir. (DOĞRU)
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Çaprazlanan buğday türlerinin her ikisi de homozigot yapıdadır.
- Açıklama: Verilen bilgilerde ebeveynlerin genotipleri (homozigot/heterozigot) ile ilgili hiçbir bilgi yok. Sadece fenotipik sonuçlar (verim artışı, ekolojik etkiler) verilmiş; bu bilgi ile ebeveynlerin homozigot olduğunu kesin olarak söyleyemeyiz.
- Sonuç: D seçeneğine ulaşılamaz. (YANLIŞ olarak işaretlenir çünkü soruda “ulaşılamaz” olanı arıyoruz.)
Seçenek Karşılaştırması
A. Biyoteknolojik çalışmalar bazen çevresel sorunlara yol açabilir. — DOĞRU (çalışmada çevresel olumsuzluklar gözlenmiş)
B. Yapılan çalışma geleneksel ıslaha örnek olarak gösterilebilir. — DOĞRU (çaprazlama geleneksel ıslah yöntemidir)
C. Biyoteknolojik çalışmalar ürün verimini artırmak amacıyla yapılabilir. — DOĞRU (çalışmanın amacı verimi artırmaktır; bu amaç biyoteknolojide de bulunur)
D. Çaprazlanan buğday türlerinin her ikisi de homozigot yapıdadır. — YANLIŞ (ebeveynlerin genotipleri hakkında bilgi yok, bu çıkarım yapılamaz)
Adım 6 — Son Doğrulama
Ebeveyn bitkilerin homozigot olup olmadığı genetik analiz gerektirir; sadece verim ve ekolojik etkiler gözlemi bu sonuca ulaşmak için yetersizdir. Bu yüzden D seçeneğine ulaşılamaz.
CEVAP: D) Çaprazlanan buğday türlerinin her ikisi de homozigot yapıdadır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 