13. Soruda Virgülün Yanlış Kullanıldığı Cümleyi Bulma
TDK yazım kurallarına göre virgülün kullanılmaması gereken özel durumlar vardır. Bu soruda bu kurallardan biri test edilmektedir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
“Gelmeyecek bir gideni, olmayacak bir nedeni…” cümlesinde virgül, eş görevli sözcük gruplarını (sıfat tamlamalarını) ayırmak için kullanılmıştır. Bu kullanım doğrudur.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
“Benim en sevdiğim söz, 'sen’den duyduğum…” cümlesinde virgül, uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için kullanılmıştır. Bu kullanım doğrudur.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
“İnsan mı paraya bağlı, para mı insana bağlı?” cümlesinde virgül, sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır. Bu kullanım doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
“Başarıya ulaşmak için azimle çalışıp, hedefe odaklanmamız gerekir.” cümlesinde virgül, zarf-fiil ekinden (-ıp) sonra kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde art arda gelmeyen, tek başına kullanılan zarf-fiil eklerinden sonra virgül konulmaz. Bu nedenle bu kullanım yanlıştır.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
“Bekle dedi gitti; ben beklemedim, o da gelmedi.” cümlesinde virgül, sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır. Ayrıca alıntı cümleden sonra kullanılması da uygundur. Bu kullanım doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Eş görevli kelimeler ayrılmış.
B. Özne vurgulanmış.
C. Sıralı cümleler ayrılmış.
D. Zarf-fiilden sonra gereksiz virgül kullanılmış.
E. Sıralı cümleler ayrılmış.
Adım 7 — Final Doğrulama
D seçeneğindeki “çalışıp” kelimesi bir zarf-fiildir. Eğer cümlede “çalışıp, çabalayıp…” şeklinde art arda gelen zarf-fiiller olsaydı virgül konulabilirdi. Ancak tek bir zarf-fiil olduğu için virgül kullanımı kural ihlalidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] D seçeneği (Başarıya ulaşmak için azimle çalışıp, hedefe odaklanmamız gerekir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Zarf-Fiil ve Virgül İlişkisi
- [Tanım:] Fiillere getirilen
-ıp, -erek, -ince, -madan gibi eklerle oluşturulan kelimelerdir.
- [Bu problemde:] “çalışıp” kelimesi zarf-fiildir ve kendisinden sonra başka bir eş görevli zarf-fiil gelmediği için virgül alamaz.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Zarf-fiilden sonra her zaman virgül konur sanmak
- [Yanlış:] “Eve gelince, yemek yedi.” (Virgül gereksiz)
- [Doğru:] “Eve gelince yemek yedi.”
- [Neden yanlış:] Zarf-fiiller zaten cümleyi bağlama görevi üstlendiği için ayrıca bir duraklama işaretine ihtiyaç duymazlar.
Bu konudaki diğer noktalama işaretleri veya zarf-fiil kuralları hakkında başka bir örnek çözmemi ister misin?