Verilen Problemin Özeti
Farklı boyutlarda küpler var:
- Küp 1: Kenar uzunluğu k cm
- Küp 2: Kenar uzunluğu 3k cm
- Küp 3: Kenar uzunluğu 4k cm
Her kutudan en az 3 tane olmak üzere toplamda 10 kutu seçiliyor. Bu kutular yan yana aralarında boşluk kalmayacak şekilde diziliyor.
Soru: Oluşan yapının uzunluğu santimetre cinsinden aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) 81
B) 125
C) 148
D) 196
Çözüm Adımları
Adım 1 — Değişkenlerin Tanımlanması ve Kısıtlar
- x : Kenar uzunluğu k cm kutulardan kaç tane var?
- y : Kenar uzunluğu 3k cm kutulardan kaç tane var?
- z : Kenar uzunluğu 4k cm kutulardan kaç tane var?
Koşullar:
- x + y + z = 10
- x, y, z \geq 3 (her kutudan en az 3 tane var)
- k pozitif tam sayı
Adım 2 — Toplam Uzunluk Denklemi
Toplam uzunluk:
L = k \times x + 3k \times y + 4k \times z = k(x + 3y + 4z)
Ama x + y + z = 10 olduğu için, x = 10 - y - z yazabiliriz. O zaman:
L = k \big[(10 - y - z) + 3y + 4z \big] = k (10 - y - z + 3y + 4z) = k(10 + 2y + 3z)
Adım 3 — y ve z Değerlerinin Dönemesi
- y \geq 3
- z \geq 3
- x = 10 - y - z \geq 3 \implies y + z \leq 7
Yani,
3 \leq y \leq 7 - z
ve
3 \leq z \leq 7 - y
Adım 4 — Olabilecek L Değerleri (Örnek)
Şimdi y ve z olası tamsayı değerlerini deneyelim, sonuca göre L/k = 10 + 2y + 3z değerlerini hesaplayalım.
Mümkün olan (y,z) çiftleri:
- y=3, z=3: L/k = 10 + 6 + 9 = 25
- y=3, z=4: L/k = 10 + 6 + 12 = 28
- y=3, z=5: L/k = 10 + 6 + 15 = 31
- y=4, z=3: L/k = 10 + 8 + 9 = 27
- y=4, z=4: L/k = 10 + 8 + 12 = 30
- y=5, z=3: L/k = 10 + 10 + 9 = 29
y + z \leq 7 kısıtı için geçerli olanlar sadece bunlardır. Çünkü x = 10 - y - z \geq 3 \implies y + z \leq 7 .
Adım 5 — L’nin Verilen Şıklardan Hangisi Olmaz?
Şimdi şıklardaki uzunlukları düşünelim:
- A) 81
- B) 125
- C) 148
- D) 196
Her biri L = k \times M formunda, burada M = 10 + 2y + 3z, M yukarıda 25,27,28,29,30,31 gibi değerler alıyor.
Yani L bu değerlerin k ile çarpımı şeklinde.
Adım 6 — k’nın Değerinin Belirlenmesi
k tam sayı ve pozitif.
Her şık için L = k \times M olacak. O zaman k = \frac{L}{M}
Baktığımızda M değerleri 25 ile 31 arasında (kısaca M 25-31 arası olabilir).
Şıklarda:
- 81 için, 81’i 25-31 arası bir sayıya bölersek tam sayı olabilir mi?
- 125 için…
- 148 için…
- 196 için…
Şimdi detaylı bakalım.
Adım 7 — Şıklara Tek Tek Bakış
A) L = 81
Her M için k = \frac{81}{M}
- M=25 \to k=3.24 değil tam sayı
- M=27 \to k=3 tam sayı Olabilir
- M=28 \to k=2.89 değil
- M=29 \to k=2.79 değil
- M=30 \to k=2.7 değil
- M=31 \to k=2.61 değil
Yalnızca M=27 için k=3 tam sayı ve koşullara uygun.
Bu yüzden 81 olabilir.
B) L=125
- M=25 \to k=5 tam sayı Olabilir
- M=27 \to k=4.63 değil
- M=28 \to k=4.46 değil
- M=29 \to k=4.31 değil
- M=30 \to k=4.16 değil
- M=31 \to k=4.03 değil
Yalnızca M=25 için k=5 tam sayı, olabilir.
C) L=148
- M=25 \to k=5.92 değil
- M=27 \to k=5.48 değil
- M=28 \to k=5.29 değil
- M=29 \to k=5.10 değil
- M=30 \to k=4.93 değil
- M=31 \to k=4.77 değil
Hiçbir durumda tam sayı olmaz, 148 olamaz.
D) L=196
- M=25 \to k=7.84 değil
- M=27 \to k=7.25 değil
- M=28 \to k=7 tam sayı Olabilir
- M=29 \to k=6.75 değil
- M=30 \to k=6.53 değil
- M=31 \to k=6.32 değil
Yalnızca M=28 için k=7 tam sayı, olabilir.
Adım 8 — Sonuç
Uzunluk değeri 148 santimetre olamaz.
Cevap:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
C) 148
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Not: Toplam 10 kutunun her birinden en az 3 tane olma koşulu toplam seçimde katı kısıt getirdi. Kutu sayılarının sınırı, oluşan toplam uzunluğun şekillenmesinde etkili oldu.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Başka bir örnekle devam etmek ister misin?