120 metre uzunluğundaki bir yolun sağına 2 lambalı, soluna 1 lambalı aydınlatma direkleri yolun başında ve sonunda olacak şekilde yerleştirilmiştir. Buna göre yolda karşılıklı aynı hizada bulunan direklerdeki toplam lamba sayısı kaç tanedir?

Soru:
8 m
120 metre uzunluğundaki bir yolun sağına 2 lam-
balı, soluna 1 lambalı aydınlatma direkleri yolun
başında ve sonunda olacak şekilde görseldeki
gibi yerleştirilmiştir.
Buna göre yolda karşılıklı aynı hizada bulu-
nan direklerdeki toplam lamba sayısI kaç ta-
nedir? (Direk kalınlıkları önemsizdir.)
A) 15
B) 18
C) 21
D) 24

Soru Fotoğrafı:
!Soru Görseli [Link Silindi]

120 Metrelik Yoldaki Karşılıklı Aynı Hizada Bulunan Direklerdeki Toplam Lamba Sayısı

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Direkler ve Aralıkları Anlama

  • Yolun sağında 2 lambalı direkler var, arası 8 metre.
  • Yolun solunda 1 lambalı direkler var, arası 8 metre.
  • Yolun başında ve sonunda direkler var.
  • Toplam yol uzunluğu 120 metre.

Adım 2 — Direk Sayısını Hesaplama

  • Sağdaki direklerin aralığı 8 m ve 120 m uzunluk olduğuna göre, sağdaki direk sayısı:
    Direk sayısı = Yolun uzunluğu / aralık + 1
    = 120 / 8 + 1
    = 15 + 1 = 16 adet

  • Soldaki direklerin aralığı da 8 m ve aynı uzunluk olduğundan sol direk sayısı da 16 adet.

Adım 3 — Karşılıklı Aynı Hizada Bulunan Direklerde Toplam Lamba Sayısı

  • Karşılıklı aynı hizada direk demek, aynı mesafede bulunan sağ ve sol direklerin eşleşmesi demek.
  • 16 pozisyon var ve her pozisyonda sağda 2 lamba, solda 1 lamba olacak.
  • Her pozisyondaki lamba sayısı = 2 + 1 = 3
  • Toplam lamba sayısı = 16 × 3 = 48 lambadır.

Fakat seçeneklerde 48 yok. Problemi yeniden inceleyelim.

Adım 4 — Problemin Detayını İyi Anlama
Soru, yolda karşılıklı aynı hizada bulunan direklerdeki toplam lamba sayısını soruyor. Ancak aşağıdaki durumlar olabilir:

  • Başlangıçta ve sonunda direkler var, ve aralar 8 metre.
  • Ama görselde direklerin sadece başlangıç ve sonunda olduğunu görebiliriz.
  • Sağdaki direkler 2 lambalı, soldaki 1 lambalı ama soldaki direkler 6 m aralıklı (görselde 6 metre belirtilmiş).

Yani:

  • Sağdaki direkler arası 8 m
  • Soldaki direkler arası 6 m
  • Yolda karşılıklı olan direkler, yani aynı hizada olanlar sadece ortak konumlarda oluyor.

Adım 5 — Karşılıklı Aynı Hizada Direklerin Sayısını Bulma

  • Sağda direkler 0, 8, 16, …, 120 m noktalarında (toplam 16 direk)
  • Solda direkler 0, 6, 12, 18, …, 120 m noktalarında (toplam 21 direk)
  • Karşılıklı aynı hizada sadece kesişen konumlardaki direkler hesaplanmalı.
  • İki aralığın ortak katlarını yani hem 8 hem 6’nın katlarını bulmalıyız: Bu 24 m aralıklarla olur.

Yani karşılıklı aynı hizada direkler 0 m, 24 m, 48 m, 72 m, 96 m ve 120 m noktalarında olacaktır.

Toplam karşılıklı aynı hizada olan direk sayısı:
= (120 / 24) + 1 = 5 + 1 = 6 adet

Adım 6 — Toplam Lamba Sayısı

  • Her karşılıklı direkte sağda 2 lamba, solda 1 lamba var.
  • Her pozisyondaki lamba sayısı = 2 + 1 = 3
  • 6 pozisyon × 3 lamba = 18 lamba

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: B) 18
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

  • Ortak katlar kavramı, farklı aralıklarda yerleştirilen nesnelerin aynı hizada bulunması için kullanılır.
  • Aydınlatma direği sayısı hesaplamanda başlangıç ve son direkler dahil edilir.

:warning: Sık Yapılan Hata:

  • Tüm direkleri toplamak: Karşılıklı aynı hizada olmayan direkler ile toplama yapmak yanlış olur.
  • Aralıklar gözden kaçırılır: Direk yerleştirme aralıklarının farklı olması sonucu yanlış hizalama hesabı.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

120 metre uzunluğundaki bir yolun sağına 2 lambalı, soluna 1 lambalı aydınlatma direkleri yolun başında ve sonunda olacak şekilde yerleştirilmiştir. Buna göre yolda karşılıklı aynı hizada bulunan direklerdeki toplam lamba sayısı kaç tanedir?

KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • En küçük ortak kat (EOK / LCM) ve aralıklarla yerleştirilen nesnelerin sayısı formülü: \text{sayı}=\dfrac{\text{uzunluk}}{\text{aralık}}+1

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Direklerin konumlarını belirle

  • Sol taraftaki direkler her 8 m’de bir ve hem yol başında hem sonunda olduğuna göre konumlar 0,8,16,\dots,120 şeklindedir.
\text{Sol direk sayısı}=\dfrac{120}{8}+1
\text{Sol direk sayısı}=\;15+1
\text{Sol direk sayısı}=\;16
  • Sağ taraftaki direkler her 6 m’de bir ve hem yol başında hem sonunda olduğuna göre konumlar 0,6,12,\dots,120 şeklindedir.
\text{Sağ direk sayısı}=\dfrac{120}{6}+1
\text{Sağ direk sayısı}=\;20+1
\text{Sağ direk sayısı}=\;21

Adım 2 — Karşılıklı aynı hizada olan (ortak) konumların aralığını bul

  • Ortak konumlar, hem 6 nın hem 8 in katı olan mesafelerdir; bunların aralığı EOK(6,8) kadardır.
\gcd(6,8)=2
\mathrm{EOK}(6,8)=\dfrac{6\cdot 8}{\gcd(6,8)}
\mathrm{EOK}(6,8)=\dfrac{48}{2}
\mathrm{EOK}(6,8)=24

Adım 3 — Ortak hizalardaki konum sayısını bul

  • Ortak konumlar 0,24,48,72,96,120 şeklinde olup sayısı:
\text{Ortak konum sayısı}=\dfrac{120}{24}+1
\text{Ortak konum sayısı}=\;5+1
\text{Ortak konum sayısı}=\;6

Adım 4 — Her ortak konumdaki toplam lamba sayısını ve genel toplamı hesapla

  • Her ortak konumda sol direkte 2 lamba, sağ direkte 1 lamba vardır; toplam 2+1=3 lambadır.
\text{Her ortak konumdaki lamba sayısı}=2+1
\text{Her ortak konumdaki lamba sayısı}=3
  • Tüm ortak konumlardaki toplam lamba sayısı:
\text{Toplam lamba sayısı}=6\times 3
\text{Toplam lamba sayısı}=18

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: 18 (Seçenek B)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

TEMEL KAVRAMLAR:

  1. EOK (En Küçük Ortak Kat)
  • Tanım: İki veya daha fazla sayının ortak katları içinde en küçük pozitif olan.
  • Bu problemde: 6 ve 8 için EOK = 24, dolayısıyla karşılıklı hizalanma her 24 m’de bir olur.
  1. Aralıkla Yerleştirme Sayısı
  • Tanım: Başlangıç ve bitiş dahil edildiğinde aralıkla yerleştirilen nesne sayısı = uzunluk/aralık + 1.
  • Bu problemde: Sol için 120/8+1, sağ için 120/6+1 kullanıldı.

SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Aralıkları doğrudan toplamak

  • Yanlış: 6 m ile 8 m aralıklarını toplayıp 14 m alıp öyle işlem yapmak.
  • Doğru: Ortak hizalanma için EOK kullanılır.
  • Neden yanlış: Toplama ortak katı vermez; hizalanma yalnızca ortak katlarda gerçekleşir.
  • Düzeltme: EOK(6,8)=24 kullanılmalı.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?